آزمایش زندان استنفورد

یکی از بحث‌برانگیزترین و مشهورترین آزمایش‌های تاریخ روانشناسی: آزمایش زندان استنفورد

این آزمایش توسط فیلیپ زیمباردو در سال ۱۹۷۱ انجام شد و قرار بود طی دو هفته، تأثیر قدرت و نقش‌های اجتماعی را روی رفتار انسان‌ها بررسی کند، اما بعد از فقط ۶ روز باتغییرات رفتاری شدید و غیرمنتظره بیش از حد شرکت‌کنندگان ناگهان متوقف شد آزمایش زندان استنفورد وقتی دانشجویان عادی به زندانبان‌های ظالم تبدیل شدند

هدف آزمایش چه بود؟ زیمباردو می‌خواست ببیند آیا بدرفتاری در زندان‌ها ریشه در شخصیت بد زندانبان‌ها دارد یا این موقعیت و نقش اجتماعی است که افراد عادی را به رفتارهای خشن سوق می‌دهد

شرح آزمایش (چه کار کردند؟) 1. انتخاب افراد: از بین ۷۵ داوطلب، ۲۴ دانشجوی مرد که از نظر روانی کاملاً سالم و نرمال بودند انتخاب شدند. آن‌ها با قرعه‌کشی به دو گروه ۱۲ نفره "زندانی" و "زندانبان" تقسیم شدند . 2. ایجاد زندان: زیرزمین دپارتمان روانشناسی دانشگاه استنفورد به یک زندان ساختگی تبدیل شد. 3. شروع شوک‌آور: به زندانبان‌ها یونیفرم، باتوم و عینک‌های آینه‌ای داده شد تا تماس چشمی با زندانیان نداشته باشند. به زندانی‌ها هم لباس‌های زننده و کلاه داده شد و به جای اسم، با شماره صدا زده می‌شدند. برای شروع واقعی‌تر، زندانی‌ها توسط پلیس واقعی از خانه‌هایشان دستگیر و به "زندان" منتقل شدند .

چه اتفاقی افتاد؟ (نتایج تکان‌دهنده) · روز اول: همه چیز آرام بود. · روز دوم: زندانیان شورش کردند. زندانبان‌ها با کپسول آتشنشانی به آن‌ها حمله کردند و برای کنترل اوضاع، روش‌های روانشناختی وحشتناکی به کار بردند. آن‌ها زندانیان را مجبور به انجام حرکات ورزشی طاقت‌فرسا، ساعتها ایستادن در تنهایی و حتی تمیز کردن سرویس‌های بهداشتی با دست خالی می‌کردند · روز چهارم به بعد: یکی از زندانیان دچار فروپاشی روانی شد و آزاد گردید. زندانبان‌ها رفتارشان خشن‌تر و تحقیرآمیزتر می‌شد. آن‌ها از قدرت مطلق خود لذت می‌بردند. · روز ششم: پس از مشاهده این همه خشونت و فشار روانی، یکی از همکاران زیمباردو اعتراض کرد و آزمایش فوراً متوقف شد .

در روز ششم آزمایش، کریستینا مزلاخ، روانشناس و همسر آینده زیمباردو (که در آن زمان دانشجوی دکترا بود)، برای انجام مصاحبه‌های منظم به "زندان" آمد. صحنه‌ای که دید او را شوکه کرد: زندانی‌ها با کلاه روی سر، پاهای زنجیر شده و در حال تحقیر شدن توسط زندانبان‌ها بودند. مهم‌تر از همه، او دید که زیمباردو نیز کاملاً در نقش "رییس زندان" غرق شده و جنبه علمی ماجرا را فراموش کرده است. مزلاخ به شدت اعتراض کرد و گفت: "اوضاعی که تو داری به وجود میاری وحشتناکه!" این اعتراض باعث شد زیمباردو به خود بیاید و متوجه شود که آزمایش از کنترل خارج شده است. او با وجود برنامه‌ریزی برای دو هفته، تصمیم گرفت همان شب آزمایش را به طور کامل متوقف کند .