زنی که اسم خودش را پس گرفت.

در فرانسه‌ی اواخر قرن نوزدهم، اگر زنی می‌خواست نویسنده شود، مسیر ساده‌ای پیش رویش نبود. اما سیدونی-گابریل کولت قرار نبود زندگی معمولی‌ای داشته باشد. او در ۲۸ ژانویه ۱۸۷۳ در روستای سن-سُوِر-آن-پوییزه فرانسه به دنیا آمد؛ دختری که بعدها با نام کوتاه‌تر «کولت» به یکی از مشهورترین نویسندگان فرانسه تبدیل شد. اما آغاز شهرتش یک حقیقت عجیب داشت: کتاب‌هایش ابتدا با نام خودش منتشر نمی‌شدند.

مردی که نام خودش را روی نوشته‌های او گذاشت کولت در سال ۱۸۹۳ با نویسنده و روزنامه‌نگاری به نام هنری گوتیه-ویلَرس، معروف به ویلی ازدواج کرد و همراه او به پاریس رفت. ویلی خیلی زود متوجه استعداد همسر جوانش شد. کولت شروع به نوشتن خاطرات و داستان‌هایی کرد که بعدها پایه‌ی مجموعه معروف «کلودین» شدند. اما کتاب‌ها با نام Willy منتشر شدند. «کلودین در مدرسه» در سال ۱۹۰۰ منتشر شد و نام ویلی روی آن قرار گرفت؛ حتی بعضی از آثار بعدی کلودین نیز با نام ویلی یا «Willy et Colette Willy» منتشر شدند. به این ترتیب، زنی که داستان‌ها را نوشته بود، در آغاز اجازه نداشت با نام خودش شناخته شود.

اما کولت فقط یک نویسنده نبود... زندگی او کم‌کم از چارچوبی که جامعه برای یک زن جوان تعیین کرده بود، خارج شد. کولت پس از جدایی از ویلی، مسیر مستقلی برای خودش ساخت. او فقط رمان نمی‌نوشت؛ روزنامه‌نگار، منتقد تئاتر، بازیگر و هنرمند صحنه‌های موزیک‌هال هم شد. در سال ۱۹۰۶ برای نخستین‌بار روی صحنه رفت و در سال‌های بعد در نمایش‌ها و پانتومیم‌ها فعالیت کرد. زندگی‌اش دیگر شبیه زندگی زنی نبود که قرار باشد فقط در خانه بنشیند و برای دیگران نقش بازی کند. او می‌خواست خودش انتخاب کند.

قلمی که درباره چیزهای ممنوعه می‌نوشت. یکی از دلایل ماندگاری کولت این بود که درباره موضوعاتی می‌نوشت که بسیاری از زنان نویسنده‌ی زمان او کمتر با چنین صراحتی به سراغشان می‌رفتند. در آثارش درباره‌ی هویت، آزادی، روابط انسانی، زنان، تنهایی، عشق، پیری و نگاه جامعه به بدن و زندگی خصوصی صحبت می‌کرد. شخصیت‌های زن او هم اغلب فقط «دختر خوب» یا «همسر خوب» نبودند؛ آنها احساس، خواسته، تناقض و انتخاب داشتند. به همین دلیل آثار کولت برای بسیاری از خوانندگان زن آن دوره حس متفاوتی داشت؛ انگار زنی بالاخره داشت چیزهایی را به زبان می‌آورد که خیلی‌ها فقط در ذهنشان نگه داشته بودند.

و بعد، «کولت» تبدیل به نام خودش شد. یکی از جذاب‌ترین بخش‌های زندگی او همین است: زنی که زمانی آثارش با نام مرد دیگری منتشر می‌شد، سرانجام توانست با نام خودش شناخته شود. او سال‌ها با نام‌هایی مانند «Colette Willy» و «Colette de Jouvenel» فعالیت کرد، اما در نهایت نام Colette را به عنوان نام ادبی خودش تثبیت کرد. این فقط تغییر یک امضا نبود. برای کولت، «کولت» تبدیل شد به هویت خودش؛ هویتی جدا از شوهرها، ناشران و مردانی که زمانی تلاش می‌کردند مسیر زندگی‌اش را تعیین کنند. او از زندگی خودش هم داستان ساخت. یکی از ویژگی‌های خاص نوشته‌های کولت این بود که مرز میان زندگی واقعی و داستان در آثارش بسیار باریک می‌شد. بسیاری از شخصیت‌ها و موقعیت‌های داستانی او از زندگی، خاطرات و آدم‌های اطرافش الهام گرفته بودند. به همین دلیل امروزه از او به عنوان یکی از چهره‌های مهم خودزندگی‌نامه‌نویسی داستانی و اتوفیکشن نیز یاد می‌شود. او حتی بعدها درباره رابطه میان زندگی خودش و شخصیت «کلودین» صحبت کرد.

«جی‌جی» و شهرت جهانی کولت در طول زندگی آثار زیادی نوشت؛ از جمله Chéri، La Vagabonde، Sido، La Maison de Claudine و Gigi. «Gigi» یکی از آثاری بود که بعدها به نمایش و فیلم تبدیل شد و نام کولت را به مخاطبان بیشتری در جهان معرفی کرد. اما شاید مهم‌تر از یک اثر خاص، چیزی باشد که در تمام آثارش دیده می‌شود: تلاش برای شناختن خود. کولت بارها به شخصیت‌هایی بازمی‌گشت که در حال پیدا کردن جایگاه خودشان در جهانی بودند که می‌خواست برایشان تصمیم بگیرد. زنی که حتی در سال‌های پایانی هم دست از نوشتن نکشید کولت در سال‌های پایانی زندگی به دلیل مشکلات جسمی محدودتر شد، اما همچنان به نوشتن و مشاهده جهان ادامه داد. کتابخانه ملی فرانسه از او به عنوان نویسنده‌ای یاد می‌کند که حتی در سال‌های پایانی، با همان کنجکاوی همیشگی جهان اطرافش را دنبال می‌کرد. او در ۳ اوت ۱۹۵۴ در پاریس درگذشت. اما داستانش همان‌جا تمام نشد. امروز کولت یکی از چهره‌های مهم ادبیات فرانسه محسوب می‌شود و آثار و زندگی‌اش همچنان موضوع پژوهش، نمایشگاه و بازخوانی ادبی هستند.

چیزی که داستان کولت را خاص می‌کند شاید زندگی کولت را بتوان در یک جمله خلاصه کرد: «زنی که ابتدا دیگران می‌خواستند صاحب صدایش باشند، اما سرانجام صدای خودش را پیدا کرد.» او از نویسنده‌ای که نامش پشت نام یک مرد پنهان شده بود، به نویسنده‌ای تبدیل شد که فقط با یک کلمه شناخته می‌شود: Colette. و شاید همین، جذاب‌ترین قسمت داستان او باشد؛ نه اینکه از ابتدا آزاد بود، بلکه اینکه قدم‌به‌قدم آزادی خودش را ساخت.