امشاسپندان:شش فروزه ی جاودان

امشاسپندان یا «اَمِشه‌سپنته» به معنی «جاودانان پاک» هستند. آن‌ها شش فروزه و صفت اهورامزدا هستند که هرکدام نگهبان بخشی از آفرینش و راهنمای انسان به سوی نیکی و کمال‌اند .

وهومن (Vohu Manah / بهمن) – اندیشه‌ی نیک وهومن (بهمن) نخستین امشاسپند و تجلی «اندیشه‌ی نیک» اهورامزدا است. او در طرف راست اهورامزدا می‌نشیند و نقش مشاور او را دارد . وهومن نگهبان جانوران سودمند و نماد خرد آفریدگار است. از طریق اندیشه‌ی نیک است که انسان به شناخت دین و حقیقت می‌رسد. او پس از مرگ، روان پارسایان را خوشامد می‌گوید و به بالاترین بخش بهشت رهنمون می‌کند . رقیب اهریمنی او اکومن (اندیشه‌ی بد) است. در گاهشماری زرتشتی، روز دوم هر ماه و ماه دوم سال به نام «بهمن» نامگذاری شده است.

اشه وهیشته (Asha Vahishta / اردیبهشت) – بهترین راستی اشه وهیشته (اردیبهشت) دومین امشاسپند و تجلی «بهترین راستی» و «نظم الهی» است. او زیباترین امشاسپندان و نماد قانون ایزدی، نظم اخلاقی و حقیقت در جهان است . نماینده‌ی این جهانی او آتش است که نماد پاکی و روشنایی است. اردیبهشت نه تنها نظم را بر روی زمین برقرار می‌سازد، بلکه مراقبت می‌کند که دیوان، بدکاران را بیش از آنچه سزایشان است تنبیه نکنند . او نیایش‌ها و دعاها را زیر نظر دارد. رقیب اهریمنی او ایندره است. در تقویم زرتشتی، روز سوم هر ماه و ماه سوم سال به نام «اردیبهشت» نامگذاری شده است.

خشتره وییریه (Khshatra Vairya / شهریور) – شهریاری آرمانی خشتره وییریه (شهریور) سومین امشاسپند و تجلی «شهریاری آرمانی» و «قدرت الهی» است. او مظهر توانایی، شکوه، سیطره و قدرت آفریدگار است. در جهان مینوی، او نماد فرمانرواییِ بهشتی و در گیتی نماد سلطنتی است که اراده‌ی آفریدگار را مستقر می‌کند، به بیچارگان و درماندگان رسیدگی می‌کند و بر بدی‌ها چیره می‌شود . شهریور نگهبان فلزات و فرّ ایزدی است. اوست که در پایان کار جهان، همه‌ی مردمان را با جاری کردن فلز گداخته خواهد آزمود . رقیب اهریمنی او ساوول است. در تقویم زرتشتی، روز چهارم هر ماه و ماه چهارم سال به نام «شهریور» نامگذاری شده است.

سپنته آرمیتی (Spenta Armaiti / اسفندارمذ) – ایزدبانوی زمین و فروتنی سپنته آرمیتی (اسفندارمذ) چهارمین امشاسپند و ایزدبانوی زمین، فروتنیِ مقدس، و عشق پایدار است. او دختر اهورامزدا خوانده می‌شود و در دست چپ او می‌نشیند . او نگهبان زمین و مظهر بردباری و تواضع است. هر کسی که به کشت و زرع بپردازد و زمین را آباد کند، خشنودی او را فراهم ساخته است . جشن سپندارمذگان (والنتاین ایرانی) روز گرامیداشت زنان و عشق پایدار است . رقیب اهریمنی او ناهیه است. در تقویم زرتشتی، روز پنجم هر ماه و ماه دوازدهم سال (اسفند) به نام او نامگذاری شده است.

هئوروتات (Haurvatat / خرداد) – ایزدبانوی رسایی و کمال هئوروتات (خرداد) پنجمین امشاسپند و ایزدبانوی رسایی، کمال و تمامیت است. او مظهر نجات و پاکی و نگهبان آب‌ها است . خرداد با ایزدبانو امرداد پیوند تنگاتنگ دارد و این دو در متون کهن به عنوان نمایندگان رویش و زندگی در کنار هم یاد می‌شوند . شادابی گیاهان نشانه‌ای از وجود اوست. رقیب اهریمنی او تریز است. در تقویم زرتشتی، روز ششم هر ماه و ماه سوم سال (خرداد) به نام او نامگذاری شده است.

امرتات (Ameretat / امرداد) – ایزدبانوی جاودانگی امرتات (امرداد) ششمین امشاسپند و ایزدبانوی جاودانگی و بی‌مرگی است. او تجلی رستگاری و پایندگی و نگهبان گیاهان و رستنی‌ها است . او گونه‌های گیاهان و جانوران را بر روی زمین گسترده و سرسبزی و آبادانی سرزمین‌ها و افزونی رمه‌ها را برای انسان‌ها به ارمغان می‌آورد . در اسطوره‌ی آفرینش، زمانی که اهریمن به آفرینش حمله‌ور شد، امرداد از گیاهان پاسداری کرد . رقیب اهریمنی او زریز است. در تقویم زرتشتی، روز هفتم هر ماه و ماه پنجم سال (مرداد) به نام او نامگذاری شده است.