ناتوان، کپی یا الهام؟

احتمالا همتون یکی دوتا شایعه در این باره که مجموعه ناتوان کپیه شنیدید. مایل هستید بهم افتخار بدید و همراهیم کنید ببینیم چرا همچین شایعاتی پخش شده؟

بحث اول اینه که خیلی‌ ها میگن این کتاب با AI نوشته شده. خب من رفتم از chatgpt خواستم فصل اول کتاب، که به‌ صورت رسمی منتشر شده، رو بررسی کنه و ببینه واقعا اثری از استفاده از هوش مصنوعی توی متن دیده میشه یا نه. چون اگه نسخه‌ ی انگلیسی کتاب رو خونده باشید، احتمالا متوجه شدید که بعضی از صحنه‌ های احساسی و تعاملات بین شخصیت‌ ها واقعا حس‌ و حال گفتگو های C.ai رو دارن که قابل بحث نیست، خلاصه جواب chatgpt رو اسلاید بعد گذاشتم.

خب مشخصا از روی فصل اول یک کتاب نمیشه به نتیجه‌ی قطعی رسید، ولی ChatGPT برام ۴ دلیل آورد که چرا خیلی‌ هامون همچین حسی داریم: توصیف احساسات خیلی صریحه، اثر بیش از حد جملات دراماتیک و احساسی داره، جملات و تصاویرش تا حدی قابل پیشبینی‌ ان، و تعداد زیادی از خواننده‌ ها هم گفتن که متن بعضی جاها بیش از حد کش پیدا می‌کنه و حس مصنوعی میده. ولی اینجا یه چیزی مانع میشه که با قطعیت بگیم این اثر با هوش مصنوعی نوشته شده؛ این کتاب در سن پایین، حدود ۱۸ سالگی، نوشته شده و بعدها به انتشار رسیده. پس میشه گفت یکی از دلایلی که این مجموعه تا این حد قابل پیشبینیه، میتونه پخته نبودن نویسنده در اون زمان باشه. ولی دقت کنید که ما صرفا نمیتونیم اثبات کنیم نوشته با هوش مصنوعیه؛ ولی راستشو بخواید، خیلی از دیالوگ‌ ها و صحنه‌ ها واقعا چنین حسی میدن.

مورد بعدی، بحث کپی بودن این کتابه. نمیدونم کتاب red queen یا همون ملکه سرخ رو خوندید یا نه، ولی اگه خونده باشید، احتمالا متوجه شباهت‌ های خیلی زیاد این دو اثر میشید. جایی که مردم براساس قدرت طبقه‌ بندی شدن، شاهزاده‌ ای که با دختری از قشر بی‌ قدرت‌ ها وارد یه رابطه‌ ی پرتنش میشه، رقابت‌ ها و آزمون‌ هایی که توش امکان مرگ وجود داره، پنهان کردن هویت‌ ها، فضای سلطنتی و حتی بعضی از دیالوگ‌ ها! هر کدوم از این موارد به‌ تنهایی چیز عجیبی نیست و میتونه یک ایده رایج و قابل دفاع باشه؛ ولی وقتی این حجم از شباهت‌ ها کنار هم قرار میگیرن، واقعا این سوال پیش میاد که این اثر یه کپیه یا فقط الهام گرفته شده؟!

اما حتی اگه بحث AI و شباهت به Red Queen رو کنار بذاریم، خود کتاب هم برای من چند مشکل جدی داشت. اول از همه، شخصیت‌ پردازی. به نظرم خیلی از شخصیت‌ ها بیشتر بر اساس استعاره هایی که قرار بوده نماینده‌ شون باشن نوشته شدن تا اینکه واقعا شخصیت مستقل و پیچیده‌ ای داشته باشن. رابطه‌ی پیدن و کای که بخش زیادی از جذابیت رابطشون روی کشش، کل‌ کل و تنش هستش ولی بعضی جاها این تعاملات بیشتر از اینکه طبیعی باشن، شبیه دیالوگ‌ هایی هستن که صرفا برای ایجاد هیجان نوشته شدن و هدف خاصیم ندارن. از طرف دیگه، جهان‌ سازی کتاب ایده‌ های واقعااا جالبی داره، ولی احساس می‌کنم خیلی از اون‌ ها به اندازه‌ ی کافی پخته نشدن و میتونستن بهتر بشن. همچنین بعضی قوانین و اتفاقات، بیشتر برای جلو بردن داستان استفاده میشن تا اینکه واقعا بخشی از یک دنیای منسجم به نظر برسن. برای من مشکل اصلی این نیست که ناتوان بد یا حالا ضعیف نوشته شده؛ بیشتر اینه که ایده اصلی مشابهش قبلا زیاد بوده که میتونم بگم پخته تر از ناتوان هستن. (hunger games و red queen)

کل حرفام یه جا: من نمیگم ناتوان قطعا با هوش مصنوعی نوشته شده یا رسما از red queen کپی شده؛ برای هیچ‌ کدوم مدرک قطعی ندارم. حرف من اینه که وقتی کتاب رو میخونم، هم در بعضی صحنه‌ ها حس یک گفت‌ و گوی C.ai بهم دست میده، هم شباهت‌ های زیادی با آثاری که قبل از خودش منتشر شدن میبینم، و هم در شخصیت‌ پردازی و جهان‌ سازی با اثری روبه‌ رو میشم که به نظرم به اندازه‌ ی تبلیغایی که واسش میکنن و انقدری که ترند شده قوی نیست. شاید برای خیلی‌ ها این کتاب جذاب باشه و کاملا هم قابل درکه؛ ولی برای من، وقتی همه‌ ی این موارد رو کنار هم میذارم، نمیتونم ناتوان رو اثری خیلی اورجینال بدونم و به نظرم تو این ژانر کتابای بهتریم هست.