آیا فکر می کنید جهان را فقط با چشم و گوش خود درک می کنید؟ احتمالا شما هم مثل میلیون ها نفر دیگر تصور می کنید که انسان تنها ۵ حس دارد. اما اگر به شما بگوییم که در همین لحظه، بدن شما در حال استفاده از ۳۳ حس مختلف است چه می گویید؟ زندگی پشت صفحه نمایش موبایل و کامپیوتر باعث شده تا بسیاری از توانایی های حسی خود را فراموش کنیم. اما علم عصب شناسی مدرن خبرهای شگفت انگیزی دارد. در این مطلب، پرده از راز پیچیده تعداد حواس انسان برمی داریم و با حس هایی آشنا می شویم که حتی روح تان هم از وجودشان خبر نداشت.
قرن هاست که در مدارس تکرار می کنیم: «انسان ۵ حس دارد: بینایی، شنوایی، بویایی، چشایی و لامسه». این نظریه یادگار ارسطو، فیلسوف یونانی است. ارسطو همان کسی بود که معتقد بود جهان فقط از ۵ عنصر ساخته شده است. همان طور که علم فیزیک نظریه ۵ عنصر را رد کرد، عصب شناسی نوین هم نظریه ۵ حس را به چالش کشیده است. پژوهش های جدید در دانشگاه های معتبر نشان می دهد که ما واقعیت را به صورت بسته بندی شده دریافت نمی کنیم؛ بلکه مغز ما یک ماشین ترکیب کننده فوق العاده است.
طبق گزارش های علمی جدید، تعداد حواس انسان بسیار بیشتر از آن چیزی است که فکر می کنید. چارلز اسپنس، استاد علوم اعصاب دانشگاه آکسفورد، معتقد است انسان ها بین ۲۲ تا ۳۳ حس متفاوت دارند. برخی از این حواس ناشناخته عبارتند از: حس عمقی (Proprioception): این حس به شما می گوید دست و پایتان دقیقا کجا قرار دارند، حتی اگر چشمان تان بسته باشد. حس تعادل: ترکیبی از سیستم گوش داخلی و بینایی که مانع زمین خوردن شما می شود. دریافت درونی (Interoception): حسی که به شما می گوید گرسنه هستید، قلبتان تند می زند یا نیاز به سرویس بهداشتی دارید. حس عاملیت: این حس به شما اطمینان می دهد که خودتان دست تان را حرکت داده اید، نه یک نیروی خارجی (این حس در برخی بیماران سکته ای آسیب می بیند).
شاید تعجب کنید اگر بدانید زبان شما توانایی تشخیص طعم توت فرنگی یا نعناع را ندارد! زبان فقط ۵ مزه اصلی (شوری، شیرینی، ترشی، تلخی و اومامی) را می فهمد. پس طعم های پیچیده از کجا می آیند؟ تجربه غذا خوردن یک تجربه کاملا چند حسی است: بویایی پنهان: وقتی غذا را می جوید، بوها از پشت گلو به بینی می رسند و طعم های خاص (مثل انبه یا کباب) را می سازند. لمس و بافت: زبری، نرمی یا تردی غذا (مثل صدای چیپس) مستقیما روی لذت شما تاثیر دارد. رنگ و صدا: حتی صدای محیط و رنگ ظرف غذا می تواند مزه ای که حس می کنید را تغییر دهد.
یک مثال عجیب و واقعی از تاثیر صدا بر چشایی، غذای هواپیما است. تحقیقات نشان داده که صدای موتور هواپیما (نویز سفید) باعث می شود قدرت چشایی ما برای طعم های شیرین و شور کم شود. اما نکته جالب اینجاست که این صدا، طعم «اومامی» را تقویت می کند. از آنجا که گوجه فرنگی سرشار از اومامی است، مسافران در ارتفاع ۳۰ هزار پایی از نوشیدن آب گوجه فرنگی لذت بیشتری می برند.
هیچ حسی در بدن ما جزیره ای جدا افتاده نیست. مغز مدام در حال ترکیب داده هاست تا تصویری یکپارچه بسازد. به این مثال ها دقت کنید: شامپو و مو: بوی گل رز در شامپو باعث می شود شما موهای خود را نرم تر و ابریشمی تر احساس کنید. ماست کم چرب: افزودن رایحه های خاص به ماست رژیمی باعث می شود مغز فریب بخورد و آن را چرب و غلیظ احساس کند. خطای دید: وقتی هواپیما بلند می شود، حس می کنید نوک هواپیما خیلی بالاست، در حالی که این حس ناشی از ترکیب بینایی با تغییر فشار در گوش داخلی است.
1. حواس کلاسیک این حواس ارتباط مستقیم با محیط بیرون دارند: بینایی شنوایی بویایی چشایی لامسه مثال: تشخیص صدای آژیر خطر و واکنش سریع به آن. 2.حواس حرکتی و بدنی این حواس به ما میگویند بدنمان در چه وضعیتی قرار دارد: حس تعادل حس موقعیت اندامها حس حرکت حس کشش عضلات حس فشار حس درد حس دما حس لرزش مثال: بستن بند کفش بدون نگاه کردن، به کمک حس موقعیت انگشتان. 3.حواس درونی (احشایی) پیامهای داخل بدن را منتقل میکنند: گرسنگی و سیری تشنگی نیاز به دفع ضربان قلب تنفس تهوع درد اندامهای داخلی مثال: احساس تشنگی پس از فعالیت بدنی، قبل از افت شدید آب بدن. 4.حواس ذهنی و شناختی به تنظیم روان و رفتار کمک میکنند: حس زمان خستگی خوابآلودگی تمرکز هشدار خطر آگاهی از خود مثال: وقتی در یک موقعیت خطرناک «حس بدی» به شما هشدار میدهد. 5.حواس اجتماعی و پیچیده نقش مهمی در روابط انسانی دارند: همدلی اعتماد یا ناامنی جهتیابی لذت و پاداش حس معنا و تعلق مثال: درک ناراحتی یک دوست بدون اینکه چیزی بگوید (حس همدلی).
☀Kio☀ 
