ذوالفقار پیش از علی بن ابیطالب به پیامبر اسلام تعلق داشت و پس از علی ابن ابیطالب گویا چند بار میان آل علی و عباسیان دستبهدست شد و (به عقیدهٔ شیعیان امامی) امروزه نزد «امام زمان» قرار دارد روایاتی وجود دارند که از انجام اعمال خارقالعادهای بوسیله ذوالفقار توسط علی بن ابیطالب خبر میدهند. این شمشیر در شمایلنگاریهای اسلامی و ادبیات کلاسیک فارسی و ترکی (شامل مقتلنامهها و سایر اشعار اهل تسنن و تشیع و تصوف) حضور پررنگی دارد و بر روی اعلام و نشانهای نظامی کاربرد داشتهاست و حتی برخی از شاهان سلسلهٔ صفوی ادعای تملک آن را داشتهاند. همچنین نام «ذوالفقار» بهطور گستردهای بهعنوان نام کوچک و لقب در کشورهای اسلامی بکار میرود. در این کشورها معمولاً روی شمشیرهای باکیفیت عبارت «لا سیف الا ذوالفقار» را حک میکنند.