حیوانات تک دندان ؛

مقدمه: تک‌دندان‌ها، پستانداران اولیه حیوانات تک‌دندان (Monotremes)، یکی از شگفت‌انگیزترین گروه‌های پستانداران هستند. این گروه که شامل تنها دو گونه زنده، یعنی اردک‌منقار (Platypus) و مورچه‌خورک‌های خاردار (Echidnas) است، پلی حیاتی بین خزندگان و پستانداران امروزی محسوب می‌شوند. ویژگی اصلی و نام‌گذاری این گروه، داشتن یک مجرای خروجی مشترک برای دفع ادرار، مدفوع و تولید مثل (به نام کلوآک یا Cloaca) است که آن‌ها را از سایر پستانداران (جفت‌داران و کیسه‌داران) متمایز می‌کند.

۶مبحث توضیحی درباره تک‌دندان‌ها ۱. تولید مثل تخم‌گذار (Oviparity) برخلاف تمام پستانداران دیگر که فرزندان زنده‌زا هستند، تک‌دندان‌ها تخم‌گذارند. ماده اردک‌منقار معمولاً یک یا دو تخم کوچک با پوسته چرمی وضع می‌کند که آن‌ها را برای مدتی (حدود ۱۰ روز برای اردک‌منقار) روی بدن خود نگه می‌دارد تا جوجه‌ها از آن‌ها خارج شوند. این ویژگی یادآور خزندگان است.

۲. تغذیه نوزادان با شیر، اما بدون پستانک اگرچه آن‌ها به طور قطع پستاندار هستند زیرا نوزادان خود را با شیر تغذیه می‌کنند، اما فاقد پستانک (Nipple) می‌باشند. شیر از منافذی در شکم مادر ترشح می‌شود و نوزادان باید آن را از روی خز مادر لیس بزنند. این شیوه شیردهی یک ویژگی ابتدایی در مسیر تکامل پستانداران است.

۳. حس الکتروریسیپشن (Electroreception) در اردک‌منقار اردک‌منقار دارای یک حس فوق‌العاده منحصر به فرد است: توانایی تشخیص میدان‌های الکتریکی ضعیف. گیرنده‌های عصبی موجود در منقار آن‌ها می‌تواند حرکات عضلات کوچک طعمه‌هایشان (مانند کرم‌ها یا میگوها) را در زیر آب تشخیص دهد. این قابلیت در میان پستانداران بسیار نادر است.

۴. مورچه‌خورک‌های خاردار و مکانیسم دفاعی مورچه‌خورک‌های خاردار به جای شنا کردن، برای دفاع از خود به سرعت در خاک فرو می‌روند یا خود را به شکل یک توپ متراکم درمی‌آورند. بدن آن‌ها پوشیده از خارهای بزرگ و تیز است که یک سپر دفاعی موثر در برابر شکارچیان ایجاد می‌کند. آن‌ها معمولاً با منقار بلند خود حشرات را می‌یابند و می‌خورند.

۵. دم ذخیره‌کننده چربی اردک‌منقار، مانند بسیاری از پستانداران اولیه، دمی پهن و مسطح دارد که عمدتاً برای ذخیره چربی استفاده می‌شود، نه صرفاً برای شنا کردن (هرچند در شنا نیز نقش دارد). این ذخیره‌سازی انرژی، به ویژه در دوره‌های کمبود غذا، حیاتی است.

۶. کروموزوم‌های جنسی غیرمعمول تک‌دندان‌ها یک سیستم تعیین جنسیت منحصر به فرد دارند که شبیه به سیستم پرندگان است، نه پستانداران معمول. به جای مجموعه‌ی کروموزومی XY، اردک‌منقارها دارای ۵ جفت کروموزوم جنسی (X1Y1X2Y2X3Y3X4Y4X5Y5) هستند، که نشان‌دهنده یک مسیر تکاملی کاملاً متفاوت است

نتیجه کلی🏹 تک‌دندان‌ها شواهدی زنده از تاریخ تکامل پستانداران هستند. آن‌ها با ترکیب ویژگی‌های تخم‌گذاری (مانند خزندگان) با ویژگی‌های پستانداری مانند تولید شیر و داشتن مو، یک آزمایشگاه طبیعی برای درک چگونگی تکامل پستانداران به شکل کنونی فراهم می‌آورند. مطالعه این حیوانات به ما بینشی عمیق در مورد انعطاف‌پذیری طبیعت و مسیرهای متعددی که حیات می‌تواند برای موفقیت طی کند، می‌دهد.