سندرم کوتارد یا سندرم زامبی؟

سندرم کوتارد وقتی مغز باور دارد شما مر#ده اید!

سندرم کوتارد یا سندرم زامبی؟

در دنیای پیچیده و مرموزِ مغز انسان، گاهی پیوندهایی گسسته می‌شوند که نتیجه‌ی آن چیزی جز وحشت نیست. «سندروم کوتارد» که در میان محققان با نام «هذیان نیهیلیستی» (پوچ‌گرایی) نیز شناخته می‌شود، یکی از عجیب‌ترین و نادرترین اختلالات عصبی-روانی است که در آن فردِ مبتلا، با اطمینانِ کامل باور دارد که زنده نیست.

این سندروم اولین بار در سال ۱۸۸۰ توسط یک عصب‌شناس فرانسوی به نام «ژول کوتارد» توصیف شد. او بیماری را گزارش کرد که معتقد بود نه مغز دارد، نه اعصاب، نه معده و نه حتی روح! او فکر می‌کرد که بدنش در حال پوسیدن است و تنها چیزی که او را در این دنیا نگه داشته، یک معجزه یا یک نفرینِ ابدی است.

برای درک کوتارد، باید به دو سیستم مغزی اشاره کرد: ۱-سیستم شناسایی چهره (Face Recognition) وقتی ما به آینه نگاه می‌کنیم، مغز ما به‌طور خودکار چهره‌ی ما را شناسایی کرده و حسی از «آشنایی» ایجاد می‌کند. در سندروم کوتارد، این مسیرِ عصبی دچار آسیب می‌شود. فرد چهره‌ی خود را می‌بیند، اما آن «حس آشنایی» را دریافت نمی‌کند. نتیجه‌گیریِ منطقیِ مغز برای این نبودِ حس چیست؟ « این شخص من نیستم؛ پس من وجود ندارم.» 2-سیستمِ پردازش احساسات (Emotional Processing) پیوند بین بخش‌های حسی مغز و سیستم لیمبیک (که مرکز احساسات است) قطع می‌شود. فرد دنیا را می‌بیند، اما هیچ حسی نسبت به آن ندارد. این «بی‌حسیِ مطلق»، مغز را به این باور می‌رساند که او مرده است.

مبتلایان به این سندروم، علائم مشخصی را نشان می‌دهند که در طول زمان شدت می‌گیرد: *انکار وجود (Nihilistic Delusion) بیمار با قاطعیت ادعا می‌کند که وجود خارجی ندارد. جملاتی مثل «من مرده‌ام» یا «بدن من در حال تجزیه است» نقل‌قول‌های رایج آن‌هاست. احساس فساد جسمی: فرد مدعی است که بوی تعفنِ گوشتِ گندیده را حس می‌کند یا احساس می‌کند حشرات در حال خوردنِ بافت‌های بدنش هستند. بی‌نیازیِ کاذب: به دلیل باور به مرگ، برخی از مبتلایان از خوردن غذا یا نوشیدن آب خودداری می‌کنند؛ چرا که معتقدند یک «جنازه» نیازی به تغذیه ندارد. خودزنی و آسیب‌رسانی: در موارد شدید، بیمار ممکن است به بدن خود آسیب بزند تا ثابت کند که خون ندارد یا احساس دردی نمی‌کند. انزوای کامل: فرد از حضور در جمع خودداری می‌کند، زیرا معتقد است مرگ او یک امرِ مسجل است و نباید میان زنده‌ها باشد.

نکته‌ی هولناک ماجرا اینجاست که این افراد دیوانه نیستند. آن‌ها با استدلال‌های خودشان، کاملاً «منطقی» رفتار می‌کنند. اگر شما هم باور داشتید که مرده‌اید، احتمالاً دیگر نیازی به خوردن یا حمام رفتن نمی‌دیدید. این سندروم، زندانی است که فرد در بدنِ خودش برای خودش ساخته است.