تاناتوس که بود ؟

GREEK MYTHS P⁶

معرفی کامل تاناتوس تاناتوس (Thanatos) در اساطیر یونان باستان، تجسم و شخصیت‌بخشی به م.رگ آرام و طبیعی است. برخلاف تصور امروزی از م.رگ به عنوان موجودی ترسناک یا ش.یطانی، یونانیان تاناتوس را موجودی الهی می‌دانستند که وظیفه‌اش پایان دادن به زندگی انسان‌ها در زمان مقرر بود. او یکی از موجودات نخستین اساطیر یونان است و از قدرت بسیار زیادی برخوردار بود، اما برخلاف بسیاری از خدایان، کمتر در زندگی انسان‌ها دخالت می‌کرد. وظیفه او این بود که هنگامی که زمان م.رگ یک انسان فرا می‌رسید، روح او را از بدن جدا کند و به جهان م.ردگان ببرد. تاناتوس نماد پایان اجتناب‌ناپذیر زندگی است و یادآور این باور یونانیان است که م.رگ بخشی طبیعی از نظم جهان به شمار می‌آید.

تولد، خانواده و خاستگاه تاناتوس در اساطیر یونان، تاناتوس فرزند Nyx، الهه شب، است. در برخی روایت‌ها، پدر او Erebus، خدای تاریکی، معرفی می‌شود. تاناتوس برادری دوقلو به نام Hypnos دارد که خدای خواب است. یونانیان معتقد بودند خواب و مرگ بسیار به یکدیگر شبیه هستند؛ خواب، استراحتی موقت است و مرگ، خوابی همیشگی. به همین دلیل این دو برادر همیشه در کنار هم تصویر می‌شدند. از دیگر خواهران و برادران او می‌توان به شخصیت‌های اسطوره‌ای مانند: موموس (سرزنش) نمسیس (انتقام الهی) اریس (نزاع) کرها (ارواح مرگ خشونت‌آمیز) اشاره کرد. این موضوع نشان می‌دهد که تاناتوس عضوی از خانواده‌ای است که هر یک نماینده بخشی از نیروهای بنیادین جهان هستند.

ظاهر، شخصیت و ویژگی‌های تاناتوس در هنر یونان باستان، تاناتوس معمولاً به شکل جوانی زیبا، آرام و بالدار به تصویر کشیده می‌شود. برخلاف موجودات ترسناک، چهره او آرام است و لباس تیره یا شنلی بلند بر تن دارد. مهم‌ترین ویژگی‌های شخصیتی او عبارت‌اند از: آرام و بی‌احساس منصف و بی‌طرف وفادار به قوانین سرنوشت شکست‌ناپذیر در بیشتر مواقع بدون خشم یا کینه نسبت به انسان‌ها تاناتوس کسی را به دلخواه خود نمی‌ک.شد، بلکه تنها زمانی ظاهر می‌شود که رشته زندگی انسان، طبق سرنوشت، به پایان رسیده باشد. او نه دشمن انسان‌هاست و نه دوست آن‌ها؛ تنها مجری نظم جهان است.

وظایف و نقش تاناتوس در اساطیر مهم‌ترین وظیفه تاناتوس، گرفتن جان انسان‌هایی بود که زمان م.رگشان فرا رسیده بود. وظایف او شامل: جدا کردن روح از بدن انتقال روح به دنیای م.ردگان اجرای قوانین سرنوشت حفظ نظم طبیعی زندگی و م.رگ در برخی روایت‌ها، پس از آنکه تاناتوس روح را از بدن جدا می‌کرد، روح برای داوری یا ورود به قلمرو Hades، فرمانروای جهان م.ردگان، هدایت می‌شد. تفاوت مهم تاناتوس با هادس این است که هادس پادشاه جهان م.ردگان است، اما تاناتوس مسئول «م.رگ» است، نه حکومت بر م.ردگان.

داستان‌های مشهور تاناتوس اگرچه تاناتوس نسبت به بسیاری از خدایان دیگر کمتر در اسطوره‌ها حضور دارد، اما در چند داستان نقش مهمی ایفا می‌کند. یکی از معروف‌ترین داستان‌ها، ماجرای Sisyphus است. در این داستان، تاناتوس برای گرفتن جان سیزیف نزد او می‌رود، اما سیزیف با حیله او را با زنجیر اسیر می‌کند. تا زمانی که تاناتوس در بند بود، هیچ انسانی در جهان نمی‌م.رد و نظم طبیعت به هم ریخت. سرانجام Ares متوجه شد که در جنگ‌ها دیگر کسی کشته نمی‌شود. او تاناتوس را آزاد کرد و نظم م.رگ دوباره برقرار شد. این داستان نشان می‌دهد که م.رگ، هرچند تلخ، برای ادامه نظم جهان ضروری است.

نمادها و تفاوت تاناتوس با دیگر شخصیت‌های اساطیری نمادهای اصلی تاناتوس عبارت‌اند از: بال‌های سیاه یا تیره مشعل وارونه (نماد خاموش شدن زندگی) شمشیر یا خنجر تاج گل سرو (درختی که با سوگواری مرتبط بود) تفاوت او با شخصیت‌های دیگر: هادس: فرمانروای جهان م.ردگان است، اما مسئول گرفتن جان انسان‌ها نیست. هیپنوس: برادر دوقلوی تاناتوس و خدای خواب است؛ خواب نمادی از استراحت موقت و م.رگ نمادی از پایان زندگی است. کرها: ارواح مرگ خ.شونت‌آمیز در میدان‌های نبرد هستند، در حالی که تاناتوس نماینده م.رگ طبیعی و آرام است. به همین دلیل، یونانیان تاناتوس را شخصیتی متفاوت از تصویر خشن و ترسناک م.رگ در بسیاری از فرهنگ‌های دیگر می‌دانستند

اهمیت فرهنگی و جمع‌بندی تاناتوس در اساطیر یونان نماد یکی از مهم‌ترین واقعیت‌های زندگی انسان است: م.رگ، بخشی طبیعی و اجتناب‌ناپذیر از چرخه زندگی است. او نماینده این باور است که: هر موجود زنده زمانی مشخص برای زندگی دارد. م.رگ پایان نظم نیست، بلکه بخشی از نظم جهان است. هیچ انسان، قهرمان یا پادشاهی نمی‌تواند برای همیشه از م.رگ فرار کند. در هنر و ادبیات یونان، تاناتوس بیشتر به شکل شخصیتی آرام، بی‌طرف و باوقار تصویر شده است، نه موجودی شرور ، به همین دلیل، او نماد پذیرش سرنوشت و احترام به قوانین طبیعت به شمار می‌رود. جمع‌بندی: تاناتوس یکی از عمیق‌ترین شخصیت‌های اساطیر یونان است. او نشان می‌دهد که م.رگ، هرچند غم‌انگیز، بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی و شرط ادامه نظم و تعادل در جهان است.