مومیایی ها بوی دارچین می دادند !

همه فکر می‌کنیم مومیایی بوی خاک، کهنگی و استخوان می‌ده. اما تازه‌ترین تحقیقات علمی نشون داده که مومیایی‌ها بوی چوب، ادویه و شیرینی می‌دن! محققان دانشگاه‌های لندن و لیوبلیانا برای اولین بار با استفاده از دستگاه «بینی الکترونیک» و گروهی از کارشناسان بویاب، بوی ۹ مومیایی رو بررسی کردن و نتیجه‌اش شگفت‌انگیز بود. آماده باش تا باورت عوض شه!

تحقیقات روی ۹ مومیایی از موزه مصر در قاهره که قدمت‌شون از ۱۵۵۰ سال قبل از میلاد تا قرن چهارم میلادی متغیره، نتایج جالبی داشته: · ۷۸٪ از کارشناسان بوی مومیایی رو «چوبی» توصیف کردن. · ۶۷٪ اون رو «ادویه‌ای» (مثل دارچین و میخک) اعلام کردن. · ۵۶٪ بوی «شیرین» (مثل عسل) رو تشخیص دادن. یعنی اگه توی مقبره می‌رفتی، بوی یه چای دارچینی گرم یا یه شیرینی عسلی تازه به صورتت می‌خورد! جالب‌تر اینکه هر مومیایی بوی منحصربه‌فردی داشته که به مواد به‌کاررفته و جایگاه اجتماعی صاحبش بستگی داشته.

روش تحقیق: تیم تحقیقاتی از دو روش استفاده کردن. اول: یه گروه ۸ نفره از کارشناسان بویاب که ۳ ماه آموزش دیدن، بوها رو ارزیابی کردن. دوم: با دستگاه پیشرفته «کروماتوگرافی گازی» مولکول‌های بو رو شناسایی کردن. جالب اینکه محققان با قرار دادن یه لوله باریک بین درب و بدنه تا.بو.ت، بدون تماس فیزیکی با مومیایی، نمونه‌های هوا رو جمع‌آوری کردن تا به آثار باستانی آسیبی نرسه. منشأ بوها از ۴ جا میاد: ۱. مواد اصلی مومیایی: همون رزین‌ها، روغن‌ها و موم‌هایی که ۳۵۰۰ سال پیش استفاده شدن. ۲. روغن‌های حفاظتی: موزه‌داران در دوران جدید برای نگهداری بهتر از روغن‌هایی استفاده کردن که خودشون بو دارن. ۳. آفت‌کش‌های صنعتی: مواد شیمیایی که برای جلوگیری از حشرات به کار رفتن. ۴. محصولات تجزیه میکروبی: بوهایی که از فعالیت باکتری‌ها روی بدن مومیایی ایجاد شده. جالب اینکه محققان هیچ نشانه‌ای از بوی بد پیدا نکردن که یعنی شرایط نگهداری موزه عالی بوده!

مصری‌ها از ترکیب پیچیده‌ای از مواد برای خوش‌بو کردن م.ر.د.ه‌ هاشون استفاده می‌کردن. بعضی از این مواد از هزاران کیلومتر دورتر می‌اومدن: ماده منشأ بو موم زنبور عسل محلی شیرین و گرم روغن گیاهی و چربی حیوانی محلی نرم و ملایم قیر (ماده نفتی) محلی تند و نگه‌دارنده رزین کاج و سرو و صنوبر مدیترانه بوی جنگل و چوب کندر و مرّ جنوب عربستان و سومالی عطری مذهبی و سنگین رزین دامار (Dammar) جنوب شرق آسیا بوی کهربایی و گرم رزین پسته مدیترانه و آسیا بوی صمغی و ملایم کومارین (در دارچین) وارداتی بوی وانیل و دارچین

ماجرای سنت‌نای: در سال ۱۹۰۰، هاوارد کارتر (همون کسی که بعداً مقبره توت‌عنخ‌آمون رو کشف کرد) مقبره یه زن نجیب‌زاده به اسم «سنت‌نای» رو پیدا کرد. سنت‌نای حدود ۱۴۵۰ سال قبل از میلاد زندگی می‌کرده و دایه (پرستار) فرعون آمنهوتپ دوم در دوران نوزادیش بوده. اعضای بدنش در ۴ کوزه مخصوص نگهداری می‌شد. تحلیل شیمیایی ترکیب مومیایی سنت‌نای شگفت‌انگیزترین نتایج رو داشته: در کوزه‌ای که ریه‌هاش توش بوده، دو ماده خاص پیدا شده: «لاریکسول» (از رزین کاج اروپایی) و رزین «دامار» که درختانش فقط در جنگل‌های جنوب شرق آسیا رشد می‌کنن! یعنی مصری‌ها ۳۵۰۰ سال پیش مواد اولیه مومیایی رو از هزاران کیلومتر دورتر می‌آوردن. باور مذهبی مصری‌ها: تو فرهنگ مصر باستان، بوی خوش با خدایان و پاکی مرتبط بود و بوی بد نشانه فساد و اهریمن. فرعون‌ها معتقد بودن بوی خوش به روح م.ر.د.ه «نفس زندگی» می‌ده و اون رو برای سفر به دنیای بعدی آماده می‌کنه. یه متن باستانی می‌گه: «م.ر.گ امروز برای من مثل بوی مُرّ می‌ماند» . برای مصری‌ها، بوی خوش یعنی زندگی بر م.ر.گ پیروز شده.

سه دلیل اصلی برای موندگاری این بوها وجود داره: اول، شرایط د.ف.ن: مومیایی‌ها در ت.ا.ب.و.ت‌های چوبی بسته و در هوای خشک و گرم مصر د.ف.ن شدن. رطوبت کم و اکسیژن محدود، باعث شده مولکول‌های بو به‌راحتی تجزیه نشن. دوم مواد باکیفیت: رزین‌ها و موم‌ها ذاتاً مقاوم هستن و در طول قرن‌ها تجزیه نمی‌شن. سوم، نگهداری در موزه: مومیایی‌هایی که در ویترین‌های بسته موزه نگهداری می‌شن، بوی غنی‌تر و متنوع‌تری دارن چون بوها توی فضای بسته جمع می‌شن و از بین نمی‌رن. محققان ترکیبات خوش‌بویی مثل ترپنوئیدها و فنولیک‌ها رو شناسایی کردن که همین‌ها مسئول بوی دلپذیر مومیایی‌ان.

بازسازی رایحه ابدیت: تیم تحقیقاتی با همکاری عطرساز فرانسوی کارول کالوز، رایحه مومیایی سنت‌نای رو بازسازی کردن و اسمش رو گذاشتن «رایحه ابدیت» . این عطر باستانی قراره در موزه موسگارد دانمارک در معرض دید عموم قرار بگیره تا بازدیدکننده‌ها بتونن با بینی خودشون تاریخ رو لمس کنن! برنامه دارن کارت‌های خوشبوکننده هم درست کنن که به عنوان ابزار آموزشی به دانش‌آموزا داده بشه.