تالکین ایام کهن : روزهای پایانی p³

این بخش‌هایی است که اکثرا می‌شناسید. ایسیلدور که حلقه‌ی یگانه را در اختیار خودش در آورده، طی حمله‌ی ارک‌ها سعی می‌کند با گذاشتن آن بر دستش ناپدید شود، ولی حلقه به او خیانت می‌کند و از دستش سر می‌خورد و ایسلیدور کشته می‌شود. حلقه‌ی یگانه برای بیشتر از دو هزار سال پنهان می‌ماند.

در این حین، انسان‌ها و قلمروهای مختلفشان به طور مداوم با هم در حال جنگ قرار می‌گیرند و با توجه به عمر کوتاه و درگیری با بیماری، تأثیرگذاریشان بر سرزمین میانه کم و کمتر می‌شود. جادوگرها، از جمله گندالف، راداگاست و سارومان، به سرزمین میانه می‌آیند. همچنین هابیت‌های متواضع و کم سر و صدا در شایر مستقر می‌شوند. الروند با دختر گالادریل سلبریان ازدواج می‌کند و حاصل این وصلت دختری به نام آروِن است. دورف‌ها در موریا مشغول بهره‌وری از دل زمین می‌شوند تا اینکه به یک بالروگ بر می‌خورند و بعد از تحمل کشته‌های زیاد، به تنها کوه پناه می‌برند.

در این زمان است که اسمیگل، حلقه‌ی یگانه را پیدا می‌کند و مالکش می‌شود و همین به تدریج قدرت را به سائرون برمی‌گرداند تا سالیان بعد بازگردد. اسمیگل در کوه‌های مه‌آلود پنهان می‌ماند و صدها سال با حلقه‌ی «گرانبها» و عزیزش می‌ماند. وقتی بیلبو به همراه دورف‌هایی به رهبری تورین سپربلوط برای بازپس‌گیری قلمرو دورف‌ها از اسماگ اژدها همراه می‌شود، در طی سفرشان با اسمیگل که حالا موجودی به نام گالم شده رو به رو می‌شود و طی ماجراهایی، حلقه‌ی یگانه را از او می‌گیرد.

در این مقطع مشخص است که سائرون هنوز هم تهدیدی جدی به حساب می‌آید. حلقه به فرودو می‌رسد و گندالف به شورای سفید اصرار می‌ورزد که اقدامی بکنند، ولی آن‌ها تعلل می‌کنند و گندالف یاران حلقه را شکل می‌دهد که شامل فرودو بگینز، سم‌وایز گمجی، مری و پیپین، گیملی دورف، لگولاس الف، برومیر و در نهایت آراگورن، از نوادگان ایسیلدور می‌شود.

یاران حلقه موظف می‌شوند تا حلقه‌ی یگانه را نابود کنند. آن‌ها با ماجراها و اتفاقات زیادی مواجه می‌شوند و اُرک‌ها و نازگول‌ها و دیگر موجودات تاریکی موانع زیادی سر راهشان قرار می‌دهند و از هم جدا می‌شوند. در نهایت، فرودو و سم به موردور و کوه نابودی می‌رسند، ولی فرودو هم نمی‌تواند مقابل وسوسه‌ی حلقه مقاومت کند. گالم حلقه را از او می‌دزدد و در نهایت با حلقه‌ در دستش به آتش کوه نابودی سقوط می‌کند. حلقه و سائرون نابود می‌شود و اوضاع به حالت قبل برمی‌گردد.

دوران سوم با پادشاهی آراگورن و ازدواجش با آروِن به پایان می‌رسد. آراگورن قلمروهای انسان‌ها را متحد می‌کند. زندگی همه به حالت عادی برگشته اما فرودو در سفرش زخم‌های جدی برداشته که در سالگرد وقوعشان موجب بیماریش می‌شوند. سرانجام به فرودو اجازه می‌دهند تا به سرزمین‌های نامیرا برود و سرزمین میانه را پشت سر بگذارد.

دوران جدیدی در آردا شکل گرفت ، دوران چهارم برای انسان ها . کم کم دیگر الف ها به والینور عزیمت کرده ، دورف ها در ژرفای دره ها و کوه ها به فراموشی سپرده شدند . انسان هابه قدرت مطلق رسیدند و جادو کمرنگ شد .