قلب؛ عضله‌ی ویژه ای در بدن

در این پشت یه روش کار کردن قلب می‌پردازیم🤓 (بابت اشتباه های تایپی هم معذرت میخوام)

قلب شما در واقع یک عضله است. قلب کمی به سمت چپ در میانه قفسه سینه شما قرار دارد، و تقریبا به اندازه مشت بسته شماست. عضلات زیادی در نقاط مختلف بدن شما قرار دارند مثلا در بازو، ساق، پشت و اما عضله قلب یک عضله خاص است، و این خاص‌بودن به خاطر کاری است که انجام می‌دهد. قلب خون را به همه بدن می‌فرستد. خون اکسیژن و مواد مغذی مورد نیاز بدن را فراهم می‌کند و مواد زائد را خارج می‌کند. قلب شما مانند یک تلمبه است یا در واقع دو تلمبه درون یک تلمبه. طرف راست قلب خون را از بدن دریافت می‌کند و به ریه‌ها می فرستد و طرف چپ قلب برعکس خون را از ریه‌ها دریافت می‌کند و به بدن تلمبه می‌کند.

ساختار قلب قلب اندامی است که در وسط قفسه ی سینه، کمی متمایل به سمت چپ قرار گرفته. (لین اندام سالانه حدود ۲ میلیون لیتر مایع را پمپ میکنه در حالی که کم‌تر از ۳۰۰ گرم وزن داره🤯!)، پس: قلب تلمبه‌ای است ماهیچه‌ای و توخالی که دارای ۴ حفره است. دهلیز راست؛ در سمت بالای سمت راست قلب قرار گرفته. بطن راست؛ در قسمت پایین سمت راست قرار گرفته است. دهلیز چپ؛ در قسمت بالای سمت چپ قرار گرفته. بطن چپ؛ در قسمت پایین سمت چپ قرار گرفته خب چرا قلب باید ۴ تا حفره داشته باشه؟! مثلا ۱ تا ۲ تا حفره نمی‌شد؟ چون که دو مدل خون توی قلب وجود داره، یکی خونی که از اندام ها امده و اکسیژنش مصرف شده و یکی هم خونی که از سمت شش ها اومده و اکسیژنش زیاده، این دو مدل خون نباید باهم قاطی بشن وگرنه دوباره خون کم اکسیژن به اندام ها میره به دردشون نمیخوره! پس واسه همینه که قلب باید حفره های جدا از هم داشته باشه. دهلیز ها محل ورود خون به قلب هستند؛ یعنی خونی که توسط رگ ها به سمت قلب ‌می آید ابتدا وارد دهلیز ها می‌شود. سپس اسن خون وارد بطن ها شده و با انقباض بطن ها، خون از قلب خارج و به رگ ها وارد می‌شود تا به سمت اندام ها برود.

بافت های تشکیل دهندهٔ قلب درسته که وقتی به قلب نگاه میکنیم فکر میکنیم که کاااملاا از بافت ماهیچه ای تشکیل شده، اما قلب اندامی است که از بافت های متعددی ساخته شده و دارای ۳ نوع بافت اصلی‌ـعه: بافت ماهیچه‌ای(میوکارد)؛ یاخته های بافت ماهیچه‌ای قلبی با سایر ساخته های بافت ماهیچه‌ای متفاوت‌اند و ظاهری منشعب و دراز دارند که به هم متصل‌اند. این بافت عمده ترین بهش قلب رو تشکیل داده و با انقباض خود، نیرویی ایجاد میکند که خون را وارد سرخرگ ها میکند. بافت پوششی(آندوکارد)؛ بافت پوششی، درون حفره های قلب (دهلیز ها و بطن ها) را پوشانده و در تشکیل دریچه های قلبی (دریچهٔ سه لختی و دولختی (میترال)) نیز شرکت میکند‌. بافت پیوندی: خارج‌تر از دو بافت دیگر قرار داره و به حفاظت از قلب کمک میکنه. در خارج ترین قسمت قلب، مقداری بافت چربی، قلب رو احاطه کرده. حالا، ترتیب قرار گرفتن بافت های قلب از -داخل- به -خارج- به صورت: ۱. بافت پوششی ۲. ماهیچهٔ قلبی ۳. بافت پیوندی ۴. بافت چربی (دقت کنین که بافت چربی یه نوع بافت پیوندیه😀👍🏻).

حالا بریم سراغ رگ های قلب! اگه به ساختار قلب نگاه کنیم، یه سری رگ‌های بزرگ تیره و روشنی رو می‌بینیم که به قلب متصل هستن. این رگ های بزگ با توجه به جهت حرف خون در آنها نامگذاری می‌شوند؛ سرخرگ: رگی که خون را از قلب خارج و دور میکنه (خون رو از قلب به سمت اندام های دیگه می‌بره😌) سیاهرگ: رگی که خون رو از اندام ها به قلب می‌اورد. شاید فکر کنید که سیاهرگ خون داخلش تیره‌ست، ولی زیاد ربطی به رنگش نداره! چون سیاهرگ هایی هم هستن که خون روشن داشته باشند.(جلوتر میگم) ولی اکثر سیاهرگ ها خون تیره دارن (چرا؟!) چون که اکسیژن کمی دارن، همون‌طور که قسمتای قبلی گفتم: سیاهرگ خون رو از اندام ها به قلب می‌بره. برای اینکه خون روشن بشه (بهتون جلوتر میگمم) سرخرگ هم خون روشن داره که دارای اکسیژن بیشتر و دی اکسید کربن کمتره‌. خود قلب چی؟ خود قلب هم نیاز به خون‌رسانی داره! روی قلب رگ‌هایی هست که اسمشون «رگ‌های اکلیلی» یا (کرونری) که خون رو به یاخته های قلب میرسونن که قلب کارشو درست انجام بده! چون خود باخته های قلب هم همانند سایر یاخته هل نیاز به مواد غذایی و اکسیژن هستن!

(حالا به یه قسمت خیلی مهم رسیدیم.) قلب چگونه کار میکنه؟ خونی که اندام ها اکسیژن اون هارو مصرف کرده و به آن «دی اکسید کربن» (CO²) اضافه کردن، توسط سیاهرگ ها به سمت قلب آورده میشوند (چون یاخته های اندان ها حین استفاده از اکسیژن برای انجام فعالیت های خود، دی اکسید کربن، که یک ماده ی زائد است، تولید می‌کنند) در نهایت سیاهرگ هایی که خون اندام‌های پایینی بدن را آورده‌اند به هم ملحق شده و -بزرگ سیاهرگ زیرین- را تشکیل میدهند. سیاهرگ هایی که خون اندام های بالایی را می آورند نیز به هم ملحق شده و به -بزرگ سیاهرگ زبرین- را می سازند، سپس این دو سیاهرگ که دارای خون کم اکسیژن و کربن -دی اکسید بالا- می‌باشند وارد -دهلیز راست- شده و خون خود را انجا تخلیه میکنن، سپس خون واردشده به دهلیز راست از طریق دریچهٔ سه‌لختی که -باز- است وارد بطن راست می‌شود، در این هنگام دهلیز منقبض شده تا بیشتر خونی که در داخلش است، وارد بطن شود. وقتی بطن راست پر شود، شروع به انقباض کرده و خون را بافشار به دیوارهٔ خون می‌کوبد. اینجا خون دارای دو راه فرار است ۱. همان راه بالایی که دهلیز راست می‌باشد ۲. راه ورود به سرخرگی که از بطن راست خارج شده (به نام سرخرگ ششی است چون بابد به سمت شش برود و این خون کم اکسیژن و کن دی اکسید کربن کند) دریچهٔ سه‌لختی طوری قرار گرفته که هنگامی که بطن منقبض می‌شود، خون با فشااار به زبر دریچه خورده و باعث حرکت به سمت بالا و -بسته شدن- آن میگردد، پس دیگر خون نمی‌تواند به دهلیز برگردد! یعنی دریچه های قلبی، مانع برگشت خون به دهلیز ها میشوند. پس الان فقط یه راه برای خروج خون و فرار از فشار بطن راست هست آن هم ورود به سرخرگ ششی نیز دارای دریچه است که به آن -دریچهٔ سینی- گفته میشود‌. این دریچه مانع بازگشت خون از سرخرگ به بطن در هنگام استراحت بطن می‌شود. پس تا اینجا، خون از بطن راست وارد سرخرگ ششی شد. سرخرگ ششی در مسبر خود به دو شاهه تبدیل می شود که یکی از شاخه ها به شش راست و دیگری به شش چپ میرود. در شش ها تبادل اکسیژن و دی اکسید کربن با هوایی که نفس کشیده و وارد شش ها کردیم انجام می‌شود، در این حالت، خون، اکسیژنش زیاد شده و دی اکسید کربنش کم میشود و سپس توسط سیاهرگ ششی (که چهارتا هستن) به سمت قلب بازگشته، اما این بار وارد دهلیز چپ میشود. دقیقاً اتفاقاتی که در دهلیز راست و بطن راست افتاد در سمت چپ قلب هم اتفاق میوفته و در نهایت با انقباض بطن چپ خون وارد بزرگ سرخرگ، آئورت شده و به سمت همهٔ اندان های بدن می‌رود. ( چون این خون، دارای اکسیژن زیاااد برای اندام ها و یاخته های بدن می‌باشد) در همان ابتدای بزرگ سرخرگ، آئورت، همانند سرخرگ ششی، دریچهٔ سینی وجود دارد که مانع برگشت خون از سرخرگ آئورت به بطن چپ میشود. بعد از خروج آئورت از بطن چپ، ایت سرخرگ یک قوس زده و از آن سه سرخرگ دیگر جدا می‌شود که اندان های بالایی را خون رسانی کنن. ادامهٔ قوس آئورت نیز به سما پایین رفته تا انشعابات آن اندان های پایین‌تر را خون‌رسانی کنند. اکنون نوبت استراحت قلب رسیده😮‍💨

هنگامی که خون، دارای اکسیژن زیاد و دی اکسید کم باشد، رنگش روشن هست. پس یعنی اکثر سرخرگ های بدن که خون پر اکسیژن را برای اندام ها می‌برند حاوی خون روشن هستند، اما دقت کنید که سرخرگ ششی چون خون کم اکسیژن را یه سمت شش ها می‌برد حاوی خون تیره است! همینطور سیاهرگ های ششی که خون پر اکسیژن را از شش ها به قلب می‌اورند حاوی خون روشن هستند! (پس میتونیم بگین در آقایون همه‌ی سیاهرگ ها دارای خون به جز سیاهرگ ششی و همه‌ی سرخرگ ها دارای خون روشن‌اند یه جز سرخرگ ششی.) چرا آقایون؟ چون تو خانم ها یه سرخرگ دیگه هم هست که خونش تیره هست.

نبض چگونه به وجود می‌آید؟! فشار خون، نیرویی است مه از طرف خون به دیواره ی رگ وارد می‌شود. اما این نیرو از کجا آمده؟ این نیرو ادامهٔ همان نیرویی لست مه قلب با قدرت انقباض خود به خون وارد کرده و خون هم آن نیرو را گرفته و به رگ ها وارد میکند‌. (دست به دست میشه 😀). معمولاً مقدار فشار خون رو با واحد میلی‌متر جیوه و با دو عدد نشان می‌دهند که عدد بالاتر تشان دهندهٔ فشار خون، در حالت انقباض بطن عاست و عدد پایین‌تر نشان دهندهٔ فشار خون، در حالت استراحت قلب است که حالت حالت طبیعی عدد آن ۱۲۰ ، ۸۰ ام (به صورت کسر) میلی‌متر جیوه هست‌. نبض، همین نیرویی که خون، متناسب با کار قلب، بر دیوارهٔ سرخرگ ها پارد می‌کند یاعث می‌شود که قطر سرخرگ ها به طور متناوب، کم و زیاد شود. این تنگ و گشاد شذن سرخرگ ها، به صورت یک موج در طول سرخرگ به حرکا در آنده و نقاطی ار بدن (مثل گردن، مچ دست، کشالهٔ ران و..) به صورت نبض احساس میشود‌