پارسی را پاس میداریم ولی نه اینجوری!

همه ی ما شنیدیم که میگن «فارسی رو پاس بدارید». این قبول ولی هر کاری رسم و رسومی داره و به قولی «هر سخن جایی و هر نقطه مکانی دارد»... توی این پست قراره این موارد رو بررسی کنیم.

خیلی از ماها مخالف کارهای فرهنگستان زبان و ادب فارسی هستیم. اول باید بگم که این مجمع، مختص فارسی زبانان نیست و خیلی از کشور ها چنین سازمانی رو دارن. افراطی ترینشون؟ آلمانی ها! اونها حتی برای عنصر «هیدروژن» هم نام آلمانی گذاشتن! دوم اینکه همون طور که ما خیلی از کلمات رو مسخره می کنیم، کلماتی هم وجود دارن که الان استفاده ازشون خیلی رایجه ولی تو زمان های قدیم مسخره میشدن. مثال؟ صادق هدایت، اومده بود در مسخره کردن کلمه «هواپیما» گفته بود:«کی تا زمانی که ما کلمه «طیاره» رو داریم از «هواپیما» استفاده میکنه؟» نتیجه چی شده؟ «طیاره» منسوخ شد و «هواپیما» جزو واژگان جدانشدنی فارسیه.

خب تا الان فهمیدیم که: 1-فرهنگستان زبان و ادب مختص فارسی ها نیست و یه نهاد ملی توی هر کشوری هست 2-مسخره کردن فرهنگستان از زمان قدیم بوده و خواهد بود. 3-فرهنگستان کلمات مفیدی هم وارد زبان فارسی کرده. اما پس چرا این همه تنفر نسبت به فرهنگستان وجود داره؟ دو تا دلیل داریم: 1-فرهنگستان بعضی جاها (شایدم خیلی جاها) به شدت ضعیف عمل کرده. 2-شایعات زیاد هستن.

اجازه بدین اول مورد دوم رو بررسی کنم. «شایعات زیاد هستن». منظور از شایعات چیه؟ الان میگم: ما هممون کلماتی مثل «کش لقمه» به جای «پیتزا»، «گرد لقمه» به جای «همبرگر»، «پف آویز زینتی» به جای «پاپیون» و... رو شنیدیم. اما باید بدونید که این کلمات، واقعا مصوبه ی رسمی فرهنگستان نیستن! در واقع اصلا فرهنگستان هیچ اظهار نظری در رابطه با این کلمه ها نکرده و این کلمه ها زائده ی ذهن یک سری افراد شوخ طبع و بعضا سودجو هستن. پس باید چیکار کنیم؟ بدون تحقیق کلمه ای رو قبول نکنیم و حتما یه سری به سایت های معتبر و رسمی بزنیم.

اما بررسی مورد اول: «فرهگستان بعضی جاها خیلی ضعیف عمل کرده» این خودش به چند قسمت تقسیم میشه: 1-تبعیض بین کلمات عربی و انگلیسی 2-ترجمه و جایگزین کلمات تخصصی 3-اصرار به استفاده از کلمات نامفهوم در زبان امروزه. دونه به دونه بررسی میکنم

1-تبعیض بین کلمات انگلیسی و عربی: خیلیا میگن:«چرا فرهنگستان انقدر گیر داده به کلمات انگلیسی؟ خب مگه ما کلمات عربی بیگانه نداریم؟» درسته داریم ولی یه چندتا مورد ریز هست: اول: ما بیشتر از چهارده قرنه که داریم از کلمات عربی استفاده میکنیم (هرچند نسبتا به سالهای پیش خیلی کمتر شده) و عربی با زبان ما عجین شده. یکبار دیگه مطالب این اسلاید رو بخونید. چند تا کلمه عربی میبینید که توی نگاه اول به نظرتون عادی اومد؟ البته این به این معنی نیست که فرهنگستان هیچ کاری با عربی نداره. مثالش هم توی اسلاید های اول بود. «طیاره» و «هواپیما»

دوم:برای بعضی کلمات عربی، انقدر که عادی شدن، نمیشه معادل یابی کرد یا اگر هم معادل یابی کرد، خیلی زشت یا ناپسند دیده میشه. اما کلمات انگلیسی هنوز اونقدر جا نیفتادن و میشه یه کاریش کرد. هرچند که من خودم خیلی معترضم که باید اول فکری به حال کلمات عربی کرد. چرا؟ چون دنیا داره میره جلو و زبان متداول دنیا، انگلیسیه. اما عربی دیگه اونقدرا هم قرار نیست وارد زبان بشن. اما انگلیسی پشت سرهم داره وارد میشه. خب مهار کردن کدوم راحت تره؟ مشخصه که عربی! مخصوصا هم که الان گرایش نسل جدید به استفاده از کلمات انگلیسی خیلی زیاد افزایش پیدا کرده.

2-ترجمه و جایگزین کردن کلمات تخصصی: به نظر من، این بدترین کاری بوده که فرهنگستان کرده. چرا؟ بزارین با مثال توضیح بدم. من چند تا کلمه از زیست مثال میزنم(چون به نظر من بیشترین تاثیر توی علم های مختلف روی زیست بوده) به این کلمه ها دقت کنین:سانتریول- نوکلئوزوم - اووگونی اینا به ترتیب معادل یابی شدن به: میانک - هسته تن- مامه زا خب آیا نیاز داره به اینکه بیشتر توضیح بدم؟ خب عزیز من آفتابه برداشتی به کل وجود این علم و دانشمنداش که! اونجایی بدتر میشه که تو بفهمی یه کتاب منتشر شده که بیش از 1000 واژه زیستی رو ترجمه کردن! (بعضی وقت ها حتی اسامی خاص رو هم ترجمه کردن! در ضمن این مختص زیست نیست. برای تمامی علم ها این کار انجام شده متاسفانه)

3-اصرار به استفاده از کلمات نامفهوم: خیلی از کلمات هستن که میخوان فارسی سازی بشن اما از کلمات فارسی ای استفاده میشه که خود اونا خیلی وقته حذف شدن و دیگه جایگاهی ندارن. همین اینا باعث میشه که کسی که مسلط به زبان های قدیمی نیست، کلمه ای که فرهنگستان مصوب کرده رو بی معنی و چرت تلقی بکنه. مثلا «کوریون» رو به «زه شامه» تبدیل کردن. شامه یعنی چی؟ و من فکر نمی کنم کسی بدونه که «زِه» به معنی فرزند هست!

خلاصه ما باید فارسی رو پاس بداریم ولی نه اینجوری باعث بشیم مردم به لج بیفتن. مثلا خیلی ها سعی کردن به جای «سلام» از «درود» استفاده کنن. خیلی هم عالیه این کار ولی این کار بعضی متعصب های مذهبی افراطی رو عصبانی کرده. خب شما که میدونی این آدما این حساسیت رو دارن، جلوشون بگو سلام. باور کن قرار نیست با این کار فردوسی توی گور خودش تشنج کنه.

ولی این وظیفه ی ماست که از زبان مادری و رسمی کشورمون مراقبت کنیم. اما چه بهتر که این کار رو با مهارت و ظرافت انجام بدیم!