دورترین کهکشان کشف شده توسط انسان

انسان موجودی است که وقتی به آسمان نگاه می‌کند، به جای اینکه بگوید «چه قشنگ»، می‌پرسد: «اون تهش چیه؟» از همان روزی که بشر فهمید زمین تخت نیست (و بعضی‌ها هنوز هم شک دارند)، تصمیم گرفت هرچه می‌تواند دورتر را ببیند. نتیجه‌ی این کنجکاوی ساخت تلسکوپ‌هایی شد که آن‌قدر قوی‌اند که می‌توانند نورهایی را ببینند که از زمان دایناسورها هم قدیمی‌ترند. جدیدترین و قوی‌ترین این ابزارها، تلسکوپ فضایی جیمز وب است که با آن، انسان‌ها موفق شدند دورترین کهکشان شناخته‌شده تا امروز را کشف کنند؛ کهکشانی به نام MoM-z14.

در زندگی روزمره، فاصله یعنی مثلاً «سوپر سر کوچه» یا «خیلی دوره، حال ندارم بیام». اما در فضا، فاصله یعنی سال نوری؛ یعنی مسافتی که نور در یک سال طی می‌کند. حالا تصور کن نوری که ۱۳.۵ میلیارد سال در راه بوده تازه رسیده به چشم دانشمندان! به خاطر انبساط جهان، کهکشان‌ها فقط دور نیستند، بلکه دارند با سرعت از ما فرار می‌کنند. یعنی اگر امروز MoM-z14 را ببینیم، جای واقعی‌اش خیلی دورتر از چیزی است که فکر می‌کنیم. خلاصه اینکه جهان هم بزرگ است، هم در حال بزرگ‌تر شدن، هم اصلاً حوصله ما را ندارد.

_نام: MoM-z14 (بله، اسمش هم سخت است) _قرمزشدگی: ۱۴٫۴۴ (عددش انقدر بزرگه که خودش ترسناکه) _زمان تولد: حدود ۲۸۰ میلیون سال بعد از بیگ بنگ _مدت سفر نورش تا زمین: حدود ۱۳.۵۳ میلیارد سال _فاصله فعلی: حدود ۳۳.۸ میلیارد سال نوری. این یعنی وقتی نور این کهکشان راه افتاده، نه زمین بوده، نه خورشید، نه حتی برنامه امتحان نهایی! MoM-z14 فعلاً دورترین کهکشانی است که انسان‌ها موفق شده‌اند با مدرک و سند علمی ببینند

دانشمندان با تلسکوپ جیمز وب که خارج از جو زمین قرار دارد، به نقاطی از فضا نگاه کردند که قبلاً فقط تاریکی مطلق بود. جیمز وب نور مادون‌قرمز را می‌بیند؛ یعنی نوری که آن‌قدر کش آمده که عملاً خسته شده. با بررسی طیف نور MoM-z14، مشخص شد که این کهکشان متعلق به زمانی است که جهان هنوز در دوران کودکی‌اش بوده. یعنی کهکشان در زمانی شکل گرفته که جهان تازه داشت «چهار دست و پا راه رفتن» را یاد می‌گرفت.

دانشمندان فکر می‌کردند که کهکشان‌های اولیه باید کوچک و ضعیف باشند، اما MoM-z14 گفت: «نه، من از همون اول قوی اومدم» این کهکشان روشن‌تر و بزرگ‌تر از پیش‌بینی‌ها بود و باعث شد دانشمندان دوباره به مدل‌هایشان شک کنند. این کهکشان مقدار زیادی نیتروژن دارد، در حالی که انتظار می‌رفت عناصر سنگین خیلی دیرتر تشکیل شوند. یعنی ستاره‌های اولیه جهان ظاهراً خیلی عجله داشته‌اند و گفته‌اند: «بیا زودتر عناصر سنگین بسازیم، وقت نداریم!»

کشف MoM-z14 به دانشمندان کمک می‌کند: بفهمند اولین کهکشان‌ها چقدر زود شکل گرفته‌اند نظریه‌های قدیمی را اصلاح کنند دوران مهمی از تاریخ جهان به نام دوران یونیزاسیون را بهتر بشناسند به زبان ساده، این کهکشان مثل یک عکس خیلی قدیمی از بچگیِ جهان است؛ عکسی که فقط با پیشرفته‌ترین تلسکوپ بشر ممکن شده.

در حال حاضر، MoM-z14 دورترین کهکشانی است که انسان‌ها توانسته‌اند آن را کشف کنند. نوری که از این کهکشان به ما رسیده، بیش از ۱۳ میلیارد سال در راه بوده و تصویری از جهان در ابتدای شکل‌گیری‌اش را به ما نشان می‌دهد. این کشف ثابت می‌کند که هرچقدر هم فکر کنیم به آخر دنیا رسیده‌ایم، باز هم جهان می‌گوید: «نه، هنوز خیلی مونده!»