اگر فارسی زبان بین‌ المللی بود

تا حالا به این فکر کرده‌اید که اگه فارسی زبان بین‌المللی بود وضعیت جهان و فرهنگ ایرانی و فارسی زبانان چطور بود؟ در ادامه با من همراه باشید.

۱. پیش‌زمینه تاریخی: چطور ممکن بود فارسی جهانی بشه؟ در تاریخ واقعی، امپراتوری هخامنشی (۵۵۰-۳۳۰ ق.م) بزرگ‌ترین امپراتوری جهان بود و فارسی باستان زبان اداری‌اش بود. اگر این امپراتوری دوام بیشتری می‌آورد یا اگر صفویان/نادرشاه افشار استعمار می‌کردند، فارسی می‌توانست مثل انگلیسی پخش بشه. به جای بریتانیا، ایران/افغانستان/تاجیکستان مستعمرات داشتن و فارسی رو تحمیل می‌کردن. سازمان ملل به فارسی حرف می‌زد و قطعنامه‌ها احتمالا با بیت سعدی شروع می‌شدن: 《بنی ادم اعضای یکدیگرند...》

۲. فرهنگ و ادبیات: دنیا شاعرانه‌تر می‌شد ادبیات فارسی قلب فرهنگ می‌شد. بچه‌های مدرسه در توکیو یا نیویورک با دیوان حافظ فال می‌گرفتن. مولانا سوپراستار عرفان جهانی بود و کنسرت‌های موسیقی با سماع برگزار می‌شد. فیلم‌های هالیوود با شعر تموم می‌شدن. پاپ کالچر پر از ریمیکس غزل‌های عاشقانه بود. به جای رومئو و ژولیت ، همه عاشقان جهان خودشون رو مجنون و لیلی می‌دونستن.

۳. جشن‌ها و تعطیلات: نوروز به جای کریسمس نوروز تعطیلی اصلی جهانی می‌شد. همه دنیا هفت‌سین می‌چیدن، سبزه می‌کاشتن و سال نو رو با «عیدتون مبارک» شروع می‌کردن. کریسمس شاید یه جشن محلی می‌موند. شاید تایمز اسکوئر نیویورک پر از سفره هفت‌سین و آتش‌بازی نوروزی می‌شد.

۴. غذا و آشپزی: غذاهای ایرانی فست‌فود جهانی مک‌دونالد منوی «کباب کوبیده» و «قرمه‌سبزی برگر» داشت. استارباکس چایخانه می‌شد با «چایی نبات» و شیرینی‌های ایرانی. پیتزا شاید حاشیه‌نشین می‌شد و همه دنیا عاشق زرشک‌پلو و ته‌دیگ بودن. رستوران‌های ایرانی مثل سوشی‌بارها همه‌جا بودن.

۵. معماری و شهرسازی: گنبد و ایوان همه‌جا معماری جهان پر از گنبد فیروزه‌ای، کاشی‌کاری و بادگیر می‌شد. تاج‌محل (که خودش تأثیر فارسی داره) الگوی اصلی بود و شهرهای جدید مثل دبی پر از پرسپولیس‌وار بناها می‌شدن.خانه‌های مدرن حیاط مرکزی و حوض داشتن، و مهمان‌نوازی ایرانی قانون نانوشته جهانی می‌شد.

۶. علم، فناوری و آموزش اصطلاحات علمی فارسی می‌شدند: به جای "algorithm" (که از خوارزمی آمده ولی عربی‌شده)، همه مستقیم می‌گفتند «الگوریتم خوارزمی». فیزیک کوانتوم شاید «کوانتوم» نمی‌ماند و اسم فارسی‌تری می‌گرفت. اینترنت و تکنولوژی: گوگل به جای Google شاید «جستجوگر» یا چیزی شبیه «نویگ» (از نو+یگ، یعنی راه‌یاب جدید) بود. کیبوردهای جهانی اول فارسی طراحی می‌شدند و الفبای عربی-فارسی استاندارد جهانی بود. آموزش: بچه‌های ژاپنی، آمریکایی و آفریقایی الفبای فارسی یاد می‌گرفتند. شاید یادگیری زبان سخت‌تر می‌شد (چون راست به چپ نوشتن و حروف متصل)، اما در عوض همه با خط خوش و شعر بزرگ می‌شدند.

۴. تأثیرات سیاسی و اجتماعی ایران و کشورهای فارسی‌زبان مرکز دنیا می‌شدند: تهران، دوشنبه، کابل و تاشکند مثل نیویورک و لندن مراکز مالی و فرهنگی بودند. سازمان ملل به فارسی جلسه برگزار می‌کرد. قدرت نرم ایران خیلی بیشتر بود: به جای هالیوود، کمپانی های فارسی زبان فرهنگ صادر می‌کرد. تعطیلات جهانی نوروز می‌شد، نه کریسمس.

چالش‌ها: شاید تنش‌های قومی بیشتر می‌شد (چون فارسی را به زور جهانی می‌کردند)، یا کشورهای غیرفارسی‌زبان مقاومت می‌کردند. همچنین الفبای فارسی برای بعضی زبان‌ها (مثل چینی یا کره‌ای) سخت‌تر سازگار می‌شد. در کل، دنیا زیباتر و شاعرانه‌تر می‌شد، اما شاید کمی پیچیده‌تر هم. فرهنگ ایرانی-فارسی (مهمان‌نوازی، شعر، عرفان) بیشتر پخش می‌شد و شاید تعارضات کمتری داشتیم. ولی تاریخ نشان داده زبان بین‌المللی بیشتر به قدرت نظامی/اقتصادی بستگی داره تا زیبایی زبان.