فکت‌هایی درباره ناخن که احتمالا نمی‌دونستی!

درود. اومدم امروز در باره ناخن کلی چیز بگم. از اینکه ناخن چی هست تا اینکه چجوری به رشدش کمک کنیم‌.

ناخن از چه چیزی ساخته شده است؟ ناخن‌ها بیشتر از ماده‌ای به نام کراتین ساخته شده‌اند. کراتین نوعی پروتئین مقاوم است که در مو و بخش‌هایی از پوست نیز وجود دارد. قسمتی از ناخن که روی انگشت دیده می‌شود، از سلول‌هایی تشکیل شده که دیگر زنده نیستند؛ اما این به معنی «بی‌اهمیت بودن» بخش زنده ناخن نیست. رشد ناخن در قسمت پنهانی‌تر آن، یعنی ماتریکس ناخن، اتفاق می‌افتد. سلول‌های جدید در ماتریکس ساخته می‌شوند و به‌تدریج سلول‌های قدیمی‌تر را به سمت جلو می‌رانند. به همین دلیل ناخن به مرور از قسمت نزدیک به ریشه، به سمت نوک انگشت رشد می‌کند. قسمت روشن هلالی‌شکل نزدیک ریشه که در بعضی ناخن‌ها دیده می‌شود، لونولا نام دارد. پوست نازکی که در قسمت پایه ناخن قرار دارد نیز کوتیکول نامیده می‌شود و یکی از نقش‌های آن کمک به محافظت از ناحیه رشد ناخن در برابر عوامل خارجی است.

ناخن چگونه رشد می‌کند؟ رشد ناخن از زیر پوست و از ناحیه‌ای به نام ماتریکس آغاز می‌شود. سلول‌های جدید در این قسمت تولید می‌شوند. با ساخته شدن سلول‌های بیشتر، سلول‌های قدیمی‌تر به سمت جلو حرکت می‌کنند و صفحه ناخن به تدریج بلندتر می‌شود. ناخن‌های دست معمولاً سریع‌تر از ناخن‌های پا رشد می‌کنند. همچنین سرعت رشد ناخن در همه افراد یکسان نیست و می‌تواند تحت تأثیر عواملی مانند سن، وضعیت تغذیه، سلامت عمومی، هورمون‌ها و آسیب‌های واردشده به ناخن قرار بگیرد. ناخن دست معمولاً برای جایگزینی کامل به چند ماه زمان نیاز دارد، بنابراین تغییرات مربوط به سلامت ناخن معمولاً در مدت کوتاه قابل مشاهده نیستند. اگر ماتریکس ناخن آسیب ببیند، ممکن است شکل یا بافت ناخن در آینده تغییر کند؛ به همین دلیل مراقبت فقط به قسمت قابل مشاهده ناخن محدود نمی‌شود.

چگونه به رشد سالم ناخن کمک کنیم؟ برای داشتن ناخن‌هایی سالم، تمرکز اصلی باید روی تغذیه مناسب و جلوگیری از آسیب باشد. مصرف یک رژیم غذایی متنوع که پروتئین، ویتامین‌ها و مواد معدنی مورد نیاز بدن را تأمین کند، برای رشد طبیعی ناخن اهمیت دارد. منابع غذایی مختلف مانند تخم‌مرغ، لبنیات، حبوبات، گوشت، ماهی، مغزها، سبزیجات و میوه‌ها می‌توانند بخشی از مواد مغذی مورد نیاز بدن را تأمین کنند. همچنین بهتر است: • ناخن‌ها مرتب تمیز نگه داشته شوند. • از جویدن ناخن و کندن پوست اطراف آن خودداری شود. • ناخن‌ها به عنوان ابزار برای باز کردن در، جدا کردن برچسب یا خراشیدن اجسام استفاده نشوند. • تماس طولانی‌مدت با آب و مواد شوینده کاهش پیدا کند. • هنگام استفاده از مواد شوینده قوی، از دستکش مناسب استفاده شود. • پوست دست و اطراف ناخن مرتب مرطوب شود. اگر ناخن‌ها به‌طور ناگهانی بسیار شکننده شوند یا تغییرات غیرعادی طولانی‌مدت داشته باشند، بهتر است علت آن توسط پزشک بررسی شود.

چگونه ناخن‌های سفت‌تر و مقاوم‌تری داشته باشیم؟ شکنندگی ناخن همیشه به معنی کمبود یک ماده غذایی نیست. تماس زیاد با آب، مواد شوینده، خشک شدن بیش از حد ناخن، ضربه و بعضی عادت‌های مراقبتی می‌توانند باعث ضعیف شدن ناخن شوند. برای کاهش شکنندگی: ۱. ناخن‌ها را بیش از حد بلند نکنید. هرچه ناخن بلندتر باشد، احتمال گیر کردن و وارد شدن فشار به آن بیشتر می‌شود. ۲. ناخن را نجوید. جویدن می‌تواند به صفحه ناخن و پوست اطراف آن آسیب وارد کند. ۳. از ناخن به جای ابزار استفاده نکنید. باز کردن در قوطی، کندن برچسب یا انجام کارهای مشابه با ناخن می‌تواند باعث ترک خوردن یا شکستن آن شود. ۴. دست‌ها را بیش از حد در آب نگه ندارید. تماس مکرر با آب می‌تواند باعث تغییرات موقت در میزان رطوبت ناخن شود و در بعضی افراد به شکنندگی کمک کند. ۵. از مواد شوینده محافظت کنید. در هنگام استفاده از شوینده‌ها، دستکش می‌تواند تماس مستقیم پوست و ناخن با این مواد را کاهش دهد. ۶. ناخن و پوست اطراف آن را مرطوب نگه دارید. استفاده از کرم مرطوب‌کننده می‌تواند به کاهش خشکی اطراف ناخن کمک کند.

چه زمانی ناخن‌ها را کوتاه کنیم؟ بعد از حمام یا شستن دست‌ها، ناخن‌ها معمولاً نرم‌تر هستند و کوتاه کردن آنها راحت‌تر انجام می‌شود. با این حال، ناخن نباید بیش از حد خیس و نرم باشد؛ زیرا کوتاه کردن یا سوهان کشیدن با فشار زیاد می‌تواند باعث آسیب شود. برای ناخن‌های دست، می‌توان طول ناخن را متناسب با شکل انگشت و فعالیت‌های روزمره تنظیم کرد. برای ناخن‌های پا، معمولاً کوتاه کردن نسبتاً صاف بهتر است و نباید گوشه‌های ناخن بیش از حد از طرفین عمیق کوتاه شوند. کوتاه کردن بیش از اندازه گوشه‌ها می‌تواند احتمال فرو رفتن ناخن در پوست را افزایش دهد. هنگام کوتاه کردن: • از ناخن‌گیر یا قیچی تمیز استفاده کنید. • ناخن را بیش از حد کوتاه نکنید. • لبه‌های تیز را با سوهان نرم صاف کنید. • ابزار ناخن را با دیگران به صورت مشترک استفاده نکنید.

آیا لاک برای ناخن ضرر دارد؟ لاک معمولی در استفاده معمولی الزاماً باعث آسیب جدی به ناخن نمی‌شود، اما استفاده مداوم و بعضی روش‌های نادرست می‌توانند باعث خشکی یا شکنندگی ناخن شوند. یکی از اشتباهات رایج، کندن لاک با دست است. هنگام جدا کردن لاک به این روش، ممکن است بخشی از لایه سطحی ناخن نیز جدا شود. پاک‌کننده‌های لاک نیز می‌توانند باعث خشکی پوست و ناخن شوند، به‌خصوص اگر به‌طور مکرر استفاده شوند. برای مراقبت بهتر: • لاک را با روش ملایم پاک کنید. • بعد از پاک کردن لاک، دست و اطراف ناخن را مرطوب کنید. • اگر ناخن‌ها خشک یا شکننده شده‌اند، مدتی از محصولات ناخن کمتر استفاده کنید. • لاک را از روی ناخن نکنید. • اجازه دهید ناخن در صورت آسیب یا شکنندگی، مدتی بدون مواد آرایشی ناخن بماند. نکته مهم: ناخن برای سالم ماندن به «نفس کشیدن» به معنای واقعی نیاز ندارد؛ زیرا بخش قابل مشاهده ناخن از سلول‌های مرده تشکیل شده است. با این حال، استراحت دادن به ناخن می‌تواند فرصت مناسبی برای مشاهده تغییرات، کاهش تماس با مواد شیمیایی و مراقبت از خشکی اطراف ناخن ایجاد کند.

ژل، کاشت و مراقبت نهایی از ناخن مشکل اصلی همیشه خودِ مواد ژل یا کاشت نیست؛ روش آماده‌سازی، سوهان‌کاری، برداشتن مواد و استفاده مکرر می‌تواند نقش مهمی در آسیب ناخن داشته باشد. سوهان‌کاری بیش از حد می‌تواند لایه‌های ناخن را نازک‌تر کند. همچنین جدا کردن ژل یا مواد کاشت با کندن یا تراشیدن شدید می‌تواند به سطح ناخن آسیب بزند. برای مراقبت بهتر: • مواد روی ناخن را با زور جدا نکنید. • از سوهان‌کاری شدید و مکرر خودداری کنید. • اگر ناخن‌ها دچار درد، تغییر رنگ، جدا شدن یا شکنندگی شدید شدند، استفاده از مواد را متوقف کرده و علت را بررسی کنید. • ابزارهای مانیکور باید به‌درستی تمیز و ضدعفونی شوند. • کوتیکول را بیش از حد نبرید؛ زیرا پوست اطراف ناخن بخشی از سد محافظتی آن محسوب می‌شود. در نهایت، سالم بودن ناخن بیشتر از هر چیز به تغذیه متعادل، مراقبت مناسب، کاهش آسیب‌های فیزیکی و شیمیایی و توجه به تغییرات غیرطبیعی وابسته است. ناخن سالم الزاماً ناخنی بسیار بلند یا کاملاً بی‌نقص نیست؛ ناخن سالم، ناخنی است که رشد طبیعی داشته باشد، بیش از حد شکننده نباشد و پوست اطراف آن نیز سالم باقی بماند.