SaminaDraws 
در فرهنگ و دیدگاه ما، احترام به پدر و مادر جایگاه ویژهای داره اما این احترام هرگز به معنای پذیرش ظلم، از بین رفتن شخصیت و تسلیم خواستههای دیگران شدن نیست. از شناخت والدین کنترلگر، تا راهکارهایی برای شخص شخیص شما!
در این مطلب میخوام راجع به والدین کنترلگر بیشتر توضیح بدم. چگونگی تشخیص اونها، راهحل های مختلف، دلایل اهمیت آگاهی از این موضوع و آسیبهایی که اگه متوجه نشیم میخوریم. حقیقتاً این پست برای این نیست که هرکسی بیاد و بگه خانوادهی من کنترلگرن پس برم باهاشون بجنگم! بعضی از خانوادهها فقط تعداد معدودی از ویژگیهای یک خانوادهی کنترلگرِ سمی رو دارن و گاهی صرفا با صحبت کردن راجعبه چیزی که ناراحتتون میکنه خیلی چیزها حل میشن؛ اما اگه اینطور نیست، این مطلب برای شماست! قبل از شروع بگم که کنترل کردن حتی افراطی تا قبل از تقریبا ۹ سالگی به مراتب عادیه چون هنوز اونقدری قدرت تفکر رشد نکرده. و تا تقریباً ۱۳ سالگی، کنترل کردن خیلی چیزها مثل موبایل یا رفتوآمد ها هم عادیه. پس این پست بیشتر برای سنهای بالاتره. (البته اینم بگم که قصدم توهین به کوچکترا نیست. درواقع والدین سمی، وقتی بزرگتر میشید خودشون رو نشون میدن چون تا قبلش اونقدری مخالفت نمیشه و وابستگی خیلی بیشتره پس ناراحت نشید🫶🏻🩷)
۱. چطوری بفهمیم والدینمون به صورت افراطی کنترلگر هستن؟ تفاوت «هدایت» و «کنترلگری» والدین مسئولیت دارن تا کودک رو راهنمایی کنن، اما هدف نهایی تربیت، «استقلال» فرزنده. کنترلگری افراطی یعنی والدین نمیخوان فرزندشون شخصیت مستقل پیدا کنه. نشانههای کنترلگری افراطی و سمی: •نقض حریم خصوصی: بدون اجازه وارد اتاق میشن، وسایل شخصی (موبایل، دفترچه) رو چک میکنن یا به اطلاعات خصوصی شما دسترسی غیرمجاز دارن. •انتقاد مداوم: هر کاری میکنید نقد میشه؛ از لباس پوشیدن تا نحوه حرف زدن. حس میکنید هرگز «خوب» نیستید مگر اینکه دقیقاً مطابق میل اونا رفتار کنید. •احساس گناهاندازی: اگه کاری خلاف میلشون انجام بدید، به جای بحث منطقی، میگن «ما اینهمه برات زحمت کشیدیم»، «تو بیوفایی» یا «پدرت به خاطر تو فلان کار رو کرد و مریض شد». •تصمیمگیری اجباری: شما حق انتخاب ندارید. حتی در رنگ لباس، رشته تحصیلی یا دوستاتون. •انکار واقعیت: وقتی احساساتتون رو میگید، میگن:«تو اشتباه میکنی»، «زیادی حساسی» یا «هنوز بچهای، چیزی نمیفهمی».
۲. چرا مهمه بفهمیم خانواده کنترلگره؟ آسیبهاش چیه؟ اگر این رفتارها رو «عادی» یا «ناشی از محبت» بدونیم، در دام اونها میمونیم و آسیبهای جدی میبینیم: •از بین رفتن اعتمادبهنفس: وقتی مدام به شما گفته میشه که «نمیتونی» یا «اشتباه میکنی»، باور میکنید که بیکفایت هستید و برای کوچکترین تصمیمات هم نیاز به تایید دیگران دارید. (یکی از ریشهها و دلایل مربوط به مطلب اولمه، حتماً بخونیدش.) •اضطراب و افسردگی: زندگی در فضایی که باید مدام خودتون را به والدین اثبات کنید و از عصبانیت والدین بترسید، باعث اضطراب دائمی و غم میشه. •عدم توانایی در تصمیمگیری: چون همیشه فرد دیگهای به جای شما تصمیم گرفته، وقتی تنها میمونید فلج میشوید و نمیدونید چیکار کنید. •مشکلات در روابط آینده: فردی که با والدین کنترلگر بزرگ شده، در زندگی مشترک خودش، یا خودش هم تبدیل به مادر/پدر کنترلگر میشه (چون فقط این الگو رو دیده) یا اینکه جذب افرادی میشه که کنترلگرن. •خشم سرکوب شده: انباشت خشم در درون میتونه منجر به رفتارهای پرخاشگرانهٔ ناگهانی یا بیماریهای جسمی شه.
۳. باید با اونها چطور رفتار کنیم؟ برخورد با والدین کنترلگر نیاز به استراتژی داره، نه واکنش احساسی. •در برابر «توهین و تحقیر»: سکوت و ترک صحنه. اگه والدین شروع به فریاد زدن یا تحقیر کردن، وارد بحث نشید (وقتی اونا دارن احساسی رفتار میکنن، بحث منطقی مطلقا فایدهای نداره). فقط بگید: «وقتی با این لحن حرف میزنی من نمیتونم ادامه بدم» و محل رو ترک کنید. این کار بهشون یاد میده که برای شنیده شدن باید احترام بذارن. •در برابر «دخالت در انتخابهای شخصی»: بحث منطقی و محکم. اینجا باید قاطع باشید. نیازی به دعوا نیست، فقط یه جملهٔ کلیدی رو تکرار کنید: «من این انتخاب رو کردم و مسئولش هستم.» اگه گفتن این کار اشتباهه، بگید: «ممکنه اشتباه کنم، ولی این تجربهی خودمه و باید خودم یاد بگیرم.» •در برابر «گناهاندازی و دلسوزی کاذب»: بیاعتبار کردن. وقتی گفتن «ما اینهمه زحمت کشیدیم...»، نباید تسلیم شین. با مهربانی اما قاطعانه بگید: «از زحماتتون ممنونم، ولی این زحمات دلیل نمیشه که من حق نداشته باشه فکر کنم یا انتخاب کنم. من عاشق شما هستم، ولی زندگی من مال خودمه.» •در برابر «شایعات و قضاوت دیگران»: بیتفاوتی. کنترلگرها معمولاً میگن «بقیه چی میگن؟». جواب شما باید این باشه: «ما باید خوشحالی خودمون رو در نظر بگیریم، نه حرف مردم رو.»
۴. راهکارهایی برای رهایی از این کنترلگری رهایی یه شبه اتفاق نمیوفته، یه فرآیند طولانیه که اگه میخواید بتونید تصمیمگیرندهی زندگیتون باشید باید انجامش بدید. الف) استقلال مالی (مهمترین فاکتور) تا زمانی که پولی که خرج میکنین از جیب اوناست، اونا احساس مالکیت دارن. هرچقدر هم که کار سختی باشه، تلاش کنید در اولین فرصت شغلی پیدا کنید یا مهارتی بیاموزید که درآمد داشته باشه. اینکه میگن پول یعنی قدرت، واقعا درسته. پول قدرت انتخاب شماست.
ب) کاهش اطلاعات. سیستم «نیاز به دانستن» والدین کنترلگر از هر اطلاعاتی علیه شما استفاده میکنن. دیگع جزئیات زندگیتون رو براشون تعریف نکنید. نگید: «با فلانی رفتم فلان جا و این حرفا رو زدیم...» بگید: «روز خوبی بود، ممنون.» دربارهی برنامههای آیندهتون (مثل ازدواج یا شغل جدید) تا زمانی که قطعی نشده، چیزی نگید. میدونم سخته اما باور کنید احتمال اینکه والدین سمی مانعتون بشن خیلی زیاده.
ج) تکنیک «سنگ خاکستری» وقتی میخوان شما رو به چالش بکشن یا بحثهای عصبیکننده راه بندازن، مثل یک سنگ خاکستری، بیاحساس و خستهکننده پاسخ بدید. اونا: «این لباس خیلی زشته!» شما: «آره میدونم.» (با صدایی آروم و بدون هیجان) وقتی واکنش هیجانی نشون ندید، اونا لذت کنترلگری رو از دست میدن و کمتر شما رو تحریک میکنن.
د) گسترش شبکه حمایتی دوستای قابل اعتماد، اقوام دور یا مشاوران رو وارد زندگی کنید. وقتی حمایت عاطفی از منابع مختلفی دریافت کنید، وابستگی عاطفی به والدین کم میشه و جرأت «نه» گفتن پیدا میکنید. شاید باورتون نشه ولی این روش واقعا مهمه، تجربه نشون میده که والدین کنترلگر از جملاتی مثل:«وقتی خانوادهی خودت نتونن تحملت کنن فکر میکنی کس دیگهای میتونه؟» و غیره استفاده زیادی میکنن تا بهتون بقبولنن که یا خانواده باید بپذیرنت یا هیچ جا و توسط هیچ کسی پذیرفته نمیشی! در حالی که این منطق کاملاً اشتباهه. واقعیت اینه که خانواده اولین افرادی بودن که ما با اونا ارتباط برقرار کردیم و این رابطه صرفاً بر پایهی «شانس» و یک «الزام» زیستی بوده. هیچ کودکی در هنگام تولد فرصت انتخاب پدر و مادر خودش رو نداره؛ بنابراین پذیرفته شدن یا نشدن توسط خانواده، هیچ معیاری برای ارزشمندی یا تواناییهای فرد در جامعه و روابط آینده نیست.
ه) و در آخر... شما باید بپذیرید که اونا ممکنه ناراضی باشن بزرگترین مانع شما، ترس از ناراحتی اوناست. باید بپذیرید که برای داشتن زندگی خودتون، ممکنه برای مدتی اونا ناراضی باشند یا حتی قهر کنند. این نارضایتی مسئولیت شما نیست، مسئولیت بلوغ اوناست که باید بپذیرن فرزندشون بزرگ شده.
یادتون باشه، هدف شما دشمنی با والدین نیست، بلکه هدف «بزرگ شدن» و «سالم ماندن» در کنار اوناست. گاهی برای حفظ سلامت روان خودمون، مجبوریم فاصله بگیریم... هرچند اگه دقت کرده باشید من قطع ارتباط رو به عنوان راهکار پیشنهاد ندادم چون یکی از بدترین راهکار هاست و باید انتخاب آخرتون باشه.
نظرات بازدیدکنندگان (0)