فمینیسم چیست؟

در این مطلب به معنای کلی ،موج های فمینیسم در تاریخ ، عقاید و باور های غلط و اصلاح آنها ، شاخه های مختلف، تاثیر و روز گرامیداشت فمینیسم میپردازیم.

معنای کلی فمینیسم " فمینیسم یک جنبش اجتماعی و سیاسی است که مدافع حقوق زنان بر اساس برابری جنسیت است. تفاوت های بیولوژیکی بین دو جنس را انکار نمی کند، بلکه خواهان برابری در فرصت هاست. همه چیز از عرصه های اجتماعی و سیاسی گرفته تا اقتصادی را پوشش می دهد. فمنیسم نظریه‌ای است که تلاش می‌کند با تغییر در ساختارهای اجتماعی، فرهنگی و سیاسی برابری میان زن و مرد و برابری جنسیتی را در جوامع گوناگون جا بیندازد. در واقع فمنیسم می‌خواهد تبعیض‌های برآمده از جنسیت را محو کند، چرا که با از بین رفتن تبعیض‌های جنسیتی است که جوامع به عدالت دست پیدا می‌کنند.

به باور نظریۀ فمنیسم در جامعه‌ای که برابری حقوق زنان و مردان به عنوان یک اصل پذیرفته شود، مردان نیز به اندازۀ زنان احساس رضایت بیشتری خواهند داشت، چرا که عدالت تنها زمانی معنا پیدا می‌کند که دربارۀ تک‌تک اعضای یک جامعه قانون برابر عمل کند. براساس آمارهای کنوانسیون زنان سازمان ملل مسالۀ رضایت از زندگی و احساس عدالت در جوامعی که زنان جامعه از توانمندی و حقوق به نسبت برابری با دیگر اعضای جامعه برخورداند بسیار بالاتر از جوامعی است که تبعیض جنسیتی در آنها امری پذیرفته شده است. به زبان ساده فمینیسم برای توانمندسازی جوامع مبارزه می‌کند و برای برابری جنسیتی و نه برای برتری زنان نسبت به مردان.

موج‌های فمینیسم به زبان ساده " موج اول (قرن ۱۹ تا اوایل قرن ۲۰) : تمرکز اصلی بر حقوق قانونی زنان به‌ویژه حق رأی بود. یکی از چهره‌های مهم این دوره Mary Wollstonecraft بود که از نخستین نظریه‌پردازان حقوق زنان محسوب می‌شود. موج دوم (دهه ۱۹۶۰ تا ۱۹۸۰) : تمرکز بر برابری در محیط کار، حقوق باروری، نقد فرهنگ مردسالار و تبعیض‌های ساختاری. چهره‌هایی مانند Simone de Beauvoir نقش مهمی در شکل‌دهی به این موج داشتند. موج سوم (دهه ۱۹۹۰) : توجه به تنوع هویت‌ها، تفاوت‌های نژادی، فرهنگی و طبقاتی میان زنان و نقد نگاه یکسان‌ساز به «زن». موج چهارم (از حدود ۲۰۱۰ تاکنون) : فمینیسم دیجیتال، استفاده از شبکه‌های اجتماعی،کمپین‌هایی مانند MeToo movement در این موج برجسته هستند.

."عقاید و باور های غلط" یک تصور غلط بسیار رایج این است که [فقط زنان می توانند فمینیست باشند!] این کاملا اشتباه است. فمینیسم نه تنها برای زنان بلکه برای هر جنس، جنسیت، طبقه، عقیده و غیره مهم است. به مردم و جامعه در کل قدرت می بخشد. [فمینیسم فقط به نفع زنان و برای برتری آنها است!] فمینیسم فقط به نفع زنان نیست. برای برابری جنسیت ها تلاش می کند، نه برتری زن. فمینیسم نقش‌های جنسیتی را که سال‌هاست وجود داشته است می‌پذیرد و می‌کوشد آن‌ها را ساختارشکنی کند. این به مردم اجازه می‌دهد تا آزادانه زندگی کنند و زندگی خود را بدون محدود شدن با محدودیت‌های سنتی تقویت کنند. به عبارت دیگر، به نفع زنان و مردان نیز هست. به عنوان مثال، در حالی که طرفدار این است که زنان باید برای کسب درآمد آزاد باشند، همچنین مدافع این است که چرا مردان باید تنها نان آور خانواده باشند؟ سعی می کند به همه آزادی بدهد.

شاخه‌های مختلف فمینیسم" (فمینیسم لیبرال) تمرکز بر اصلاح قوانین و ایجاد فرصت‌های برابر در چارچوب نظام‌های دموکراتیک موجود. (فمینیسم رادیکال) ریشه نابرابری را در ساختارهای عمیق مردسالار می‌بیند و خواهان تغییرات بنیادین فرهنگی و اجتماعی است. (فمینیسم سوسیالیستی) پیوند میان نابرابری جنسیتی و نظام سرمایه‌داری را بررسی می‌کند و معتقد است استثمار اقتصادی و جنسیتی به هم مرتبط‌اند. (فمینیسم اسلامی) تلاش می‌کند متون دینی را با نگاه عدالت‌محور بازخوانی کند و حقوق زنان را در چارچوب آموزه‌های اسلامی تفسیر نماید. فمینیسم یک «جنبش واحد با یک نسخه مشخص» نیست، بلکه طیفی از رویکردها برای رسیدن به عدالت است.

تاثیر فمینیسم بر جامعه " فمینیسم تأثیر تغییر دهنده زندگی بر همه، به ویژه زنان، داشته است. اگر به تاریخ نگاه کنیم، می بینیم که این همان چیزی است که به زنان حق رأی داده است. این شاهکار کوچکی نبود اما با موفقیت توسط زنان به دست آمد. بعلاوه، اگر به فمینیسم مدرن نگاه کنیم، می بینیم که چگونه فمینیسم در کمپین های تغییر زندگی دخیل است. علاوه بر این، فمینیسم دائماً مردسالاری را زیر سوال می برد و می کوشد نقش های جنسیتی را کنار بگذارد. این به مردان این امکان را می دهد که بدون قضاوت شدن، هر کسی که می خواهند باشند.[ دیگر گریه کردن برای مردان تابو نیست زیرا باید به آنها اجازه داد آزادانه خود را بیان کنند! ]

هشت مارس، روزی برای گرامیداشت تلاش فمینیسم ها برای برابری" هر سال روز ۱۷ اسفند ماه، برابر با هشت مارس، در سراسر جهان به پاسداشت مبارزات زنان برای دستیابی به حقوق برابر جشن گرفته می‌شود. روز جهانی زن یادآوری است برای دستاوردهایی که زنان طی یک صد سال اخیر برای دستیابی به آن تلاش کرده‌اند. اولین بار روز جهانی زن سال ۱۹۰۹ در آمریکا گرامی‌ داشته شد، روزی که زنان کارگر در نیویورک اعتصاب کردند و برای احقاق حقوقشان به خیابان‌ها آمدند. از سال ۱۹۷۵ به این سو نیز سازمان ملل این روز را به عنوان روز جهانی زن و روز جهانی صلح نام‌گذاری کرده است. در چند دهۀ اخیر بیش از صد کشور روز هشت مارس را به شکل رسمی جشن می‌گیرند، و در کشورهای بسیاری همچون ایران زنان و فمنیست‌ها تلاش می‌کنند به نحوی از این روز خاص برای آگاهی‌رسانی دربارۀ برابری و عدالت اجتماعی بهره بگیرند.