تحلیل شاخص های روایی MMPI

درود بر شما، ممنونم که این مطلب رو برای مطالعه انتخاب کردید! MMPI یه نوع آزمون روانشناسی برای ارزیابی سلامت روانه، اما میتونه آزمون جالبی هم برای افزایش خودآگاهی باشه. ممکنه نتیجه گیج کننده به نظر بیاد، ولی این جوری نیست! توی این پست شاخص های نسخه دوم این آزمون به زبان ساده تحلیل میکنم، میتونید با توجه به نتیجه آزمون اعداد رو مقایسه کنید. بزن که بریم. 🙇🏻🌷

مقدمه: اصطلاح MMPI در واقع همون خلاصه شده ی عبارت Minnesota Multiphasic Personality Inventory (پرسشنامه چندوجهی شخصیت مینه‌سوتا)ـه که توسط استارک هاتاوی (روانشناس) و دکتر مک کنیلی ابداع شده. دلیل این که اسم یه ایالت از آمریکا روی آزمونه برای منم جای سوال بود، متوجه شدم دلیلش اینه که توی توش دانشگاه اون کشور ابداع شده. 🙏🏻 هدف اصلی این تست برای غربالگری سربازان از نظر سلامت روان توی دهه چهل میلادی بوده که امروزه با یه عالم تغییرات به یه آزمون طلایی توی روانشناسی تبدیل شده. زیاد نمیرم توی جزئیات چون این مطلب فقط جهت تحلیل نتیجه هاست، ولی اول از همه اینو بگم که MMPI پنج فرم متفاوت داره، البته مثل این نیست که باید انجام آزمون بر اساس فرم ترتیبی داشته باشه، فقط در اصلاح این آزمون در مرور زمان چندین نسخه متفاوت ازش به وجود اومده که هدفش اعتباربخشی به آزمون بوده. این پست راجع به نمودار اول نسخه دوم این آزمون (MMPI-2) هست؛ شاید بپرسید حالا چرا نسخه دو؟! اگه بخوام صادق باشم اول از همه نسخه اول در واقع قدیمی ترین نسخه ست که چندان معتبر نیست؛ ولی این تنها دلیل نیست، این فرم رو به عنوان پست اول انتخاب کردم چون توی ایران رایج تره. میتونید این تست رو توی سایت های مختلف انجام بدید، بنده ای سنج رو پیشنهاد میکنم خودمو اونجا تست دادم. البته بگم که آزمون ۵۶۷ تا سوال داره، یعنی صبر ایوب باید بذارید تا آزمون رو بدید و اگه وسط هم اینترنت قطع شد تسلیت میگم غم آخر تون باشه. 😀 توی سایتی که گفتم یه نسخه خلاصه هم وجود داره که پیشنهاد نمیکنم، در کل بنظرم جدا از شوخی ارزش داره جواب این همه سوال رو بدید. ولی باید با حوصله به سوالات پاسخ بدید، چون توی نتیجه نهایی تأثیر میذاره، و آزمون در آخر علاوه بر نتیجه اصلی، صحت جواب ها و این که چقدر با حوصله و دقت زدید رو هم ارزیابی میکنه. حالا این همه وقت گذاشتید آخر یه نتیجه با اصطلاحات و چندتا نمودار فضایی میاد که هیچی ازش به عنوان آدم عادی نمیشه متوجه شد (تجربه شده 🤣)، بخاطر همین و از اون جایی که بیشتر تفسیرها پولی هستن و کلمات قلمبه سلمبه توش نوشته شده، توی این مطلب میخوام به زبون ساده و رایگان براتون نحوه تفسیر نتیجه رو توضیح بدم. البته باید تاکید کنم که این مطلب فقط راجع به نمودار اوله که مربوط به شاخص های روایی هست، اگه پارت بعدی ساختم قراره درمورد نمودار دوم باشه. دیگه زیاد حرف نمیزنم، امیدوارم لذت ببرید!

شاخص های روایی: اولین نمودار فضایی که باهاش رو به رو میشیم یه نمودار کوچیکتر از اون یکی دوتا نموداره که هشت ها شاخص داره داخلش! توصیه میکنم کاری به نمودار نداشته باشید، یعنی اینطور بگم که همه نمودارها داخل نتیجه این آزمون فقط همون شاخص های نوشته شده ان که به شکل نمودار کشیده شدن، مثل مسئله های کتاب ریاضی و آمار که بی دلیل واسه همه چی نمودار میکشیم چون بیکاریم. 🤓☝🏻 خب خلاصه اگه از مزه پرانی بیام بیرون، این بخش از اطلاعات اسمش "شاخص های روایی" (Validity Scales) هست، این قسمت بیشتر شبیه یه دستگاه دروغ سنج عمل میکنه و ربط خاصی به ارزیابی سلامت روان نداره، فقط تاحدودی نشون میده که چقدر خودآگاه و صادق بودید داخل آزمون و این که مثلا وسط آزمون از یه جایی به بعد بی حوصله شدید و سرسری زدید یا نه. به طور خلاصه نمایش میده که تا چه حد صادقانه و با دقت به سوالات پاسخ دادید و پاسخ هایی که دادید چقدر معتبره، بعدش با توجه به میزان صادقت و استحکام مکانیزم دفاعی شما در پاسخ به سوالات، به نمره شما توی نمودارهای بعدی کم یا زیاد میشه، و این کم و زیاد شدن بخاطر اینه که نتیجه علی رغم پاسخ های غلط شما درست دربیاد. البته باید اینم بگم که چیز بدی نیست که بعضی ها رو غلط زده باشید یا تاحدودی صادقانه نبوده باشه، بالاخره همه ما میل غریزی به دفاع از خودمون برای آشکار شدن دنیای درونی مون داریم، مگه نه؟ پس همه ممکنه چندتا پاسخ غلط بدیم و این کاملا عادیه. با اجازه الان بریم سراغ تحلیل شاخص ها، از اونجایی که شاخص های مربوط به این دسته یعنی شاخص های روایی، هشت تا هستن، توی سه تا اسلاید آینده درموردشون مفصل تر توضیح میدم:

توی این اسلاید درمورد دوتا شاخص روایی اول، یعنی اولی و دومی (VRIN و TRIN) که مربوط به ناسازگاری پاسخ ها (Response Inconsistency) هستن توضیح میدم: شاخص VRIN: این اصطلاح خلاصه "ناسازگاری پاسخ های متغییر" (Variable Response Inconsistency) هست، اگه در طول آزمون دقت کرده باشید، ممکنه به سوالاتی برخورده باشید که بگید بابا مگه اینو الان جواب ندادم؟! خب جونم براتون بگه که حکمتی داشته. 🤷🏻 براس مثال یکی از سوالاتی که چندین بار در طول آزمون تکرار شده، درمورد حساس بودن شما به اشکال مختلف پرسیده، همون سواله، فقط روش عوض شده. این معیار هرچقدر شما پاسخ های متناقض به سوال های مشابه داده باشید بالاتر میره. مثلا اگه به سوالی که پنج بار پرسیده شده باشه سه بار نه و دو بار بله زده باشید، هر چقدر پاسخ های شما تناقضش بیشتر باشه این شاخص هم میره بالا. یعنی هرچقدر نمره این شاخص پایین تر باشه، یعنی شما پاسخ هاتون انسجام بیشتری داشته. شاخص TRIN: این اصطلاح خلاصه "ناسازگاری پاسخ های ثابت" (True Response Inconsistency) هست، برخلاف تشابه اسم با معیار قبلی فرق داره. این شاخص هرچقدر بدون توجه به محتوای سوال زرت زرت بله یا خیر زده باشید بالاتر میره. 🌷مثلا شما اگه به طور افراطی به بیشتر سوالات جواب مثبت داده باشید، اگه دقت کرده باشید در طول آزمون گاهی جملات فعل منفی داشتن، برای مثال اگه شما هم با جمله «در زندگی خود نگرانی زیادی نداشته ام.» و همزمان با جمله «همیشه نگران شخصی یا چیزی هستم.» موافقت کرده باشید، این شاخص بالاتر میره و اگه با دوتا از جملات هم مخالفت کرده باشید بازم این معیار بالا میره. در کل هرچقدر معیار پایین تر باشه یعنی روی سوال رو خوندید بعد جواب دادید، بالا بودن این شاخص اکثرا نشون دهنده تمایل به جلب توجهه، اما همیشه اینجوری نیست. در کل هرچقدر نمره پایین تری داشته باشید یعنی با دقت بیشتری پاسخ دادید.

توی این اسلاید درمورد شاخص های روایی سوم، چهارم و پنجم که زیرمجموعه F و مربوط به غیر معمول بودن جواب ها (Infrequency) هستن، توضیح میدم: شاخص F و FB: این دوتا اصطلاح همونن فقط معیار F خلاصه "غیرمعمول بودن پاسخ ها" (Infrequency) هست که راجع به نیمه اول ۵۶۷ سوال یعنی تا سوال ۲۸۳ عه و شاخص FB هم همون خلاصه اصطلاح "غیرمعمول بودن پاسخ های پسین" (Back Infrequency) هست که مربوط میشه به نیمه دوم آزمون یا بعد از سوال ۲۸۳. یعنی این طور بگم که اومدن آزمون رو به دوتا نیمه اول و دوم تقسیم کردن واسه اندازه گیری این شاخص، کلا کاربرد هردوتاشون اندازه گیری اینه که تا چه حدی شما پاسخ های غیرمعمول دادید. البته طوری که میدونید پاسخ ها فقط بله و خیر هستن و خب از بین بله و خیر هیچکدوم به عنوان دوتا شبه جمله که روزانه استفاده میکنیم پاسخ چندان غیرعادی ای نیستن! حقیقت اینه که این شاخص وقتی بالا میاد که شما به سوالاتی که به بیشتر سوالاتی که شامل علائم بیماری های نادر میشن پاسخ مثبت داده باشید. البته مسئله این این نیست که شما فقط چندتا علائم رو تایید کرده باشید، بالاخره هرچقدرم که نادر باشه فردی که داره آزمون رو انجام میده (خود شما!) خودشم آدمه بالاخره و از اونجایی که ما نمیدونیم کی پشت این پاسخ ها نشسته، این احتمال رو هم در نظر میگیریم که این شخص ممکنه جزو عده جمعیت با علائم "نادر" (نه علائم ناصر 😀) باشه. ولی کسی که به این سوالات به صورت افراطی و مشکوک پاسخ مثبت داده، به احتمال زیاد تمایل به جلب توجه داره، و شخصی که به دنبال جلب توجهه مشخصه ناخودآگاه خوشش میاد حتی اگه نداشته باشه، با علائم اغراق آمیز مثل علائم روان پریشی موافقت کنه. پس چنین موافقت هایی این دوتا شاخص رو میبره بالا. خب الان برسیم به این که چرا هر نیمه برای خودش یه شاخص جداگانه داره؟! خب باید بگم احتمالا طراح سوال خودش میدونسته که کسی که پشت سیستم نشسته حضرت ایوب نیست که کل سوالات رو با حوصله کامل جواب بده و بالاخره از یه جایی به بعد خستگی خودشو نشون میده، پس دوتا معیار جداگانه برای دو نیمه متفاوت آزمون در نظر گرفته، توی نیمه اول کاربر به احتمال زیاد با دقت بیشتری پاسخ میده برخلاف نیمه دومی؛ اینجا ممکنه نشون بده که چقدر شخص تمایل داره به صورت بداهه و تصادفی به سوالات جواب بده، و این شاخص ها با توجه به عملکرد شما درمورد دادن پاسخ مثبت افراطی به علائم عجیب غریب میرن بالا، طوری که گفتم F واسه نیمه اول و FB واسه نیمه دوم. شاخص FP: این اصطلاح خلاصه "غیرمعمول بودن با مضمون روان پریشی" (Infrequency-Psychopathology) هست، طوری که دارید میبینید طراح سوال مینه سوتا ترشیِ شاخصِ F گذاشته. 🤓 اینم حقیقتا همون مربوط به معیار های F و FB عه، فرق خاصی ندارن. دلیل این که شاخص جداگانه ای داره اینه که این مربوط میشه به علائم خطرناک تر که توی حوضه آسیب شناسی روانی (Psychopathology) قرار میگیرن که بیماری های روانی خطرناک تر مثل روان پریشی حاد، هذیان، توهم و... رو بررسی میکنه. دلیل این که این شاخص فقط یه دونه هست و برخلاف F و FB نیمه اول و دوم آزمون براش درنظر گرفته نشده اینه که تنوع سوالی مربوط به این معیار چندان بالا نیست، به طور خلاصه هرچقدر نمره پایین تری داشته باشید یعنی تمایلی به موافقت به علائم بسیار شدید و خطرناک نداشتید. البته بگم که بالا بودن این شاخص ها به این معنی نیست که شما دروغ گفتید، فقط به این معنیه که به علائم افراطی پاسخ مثبت دادید، همین!

توی این اسلاید درمورد شاخص های روایی ششم، هفتم و هشتم (L و K و S) که مربوط به مکانیرم های دفاعی در طول جواب دادن به سوالات هستن، توضیح میدم: شاخص L: این اصطلاح خلاصه "دروغ" (Lie) هست، اول از همه بگم که واقعا طبیعیه که این شاخص کاملا پایین نباشه، بالاخره همه ما دچار اشتباه میشیم. این شاخص وقتی بالا میاد که پاسخ ها طوری داده شده باشه که تمایل به خودآرایی توش دیده بشه، به طور خلاصه یعنی شما سعی کردید خودتون رو طبق معیار ها و هنجار های اجتماعی بی عیب و نقص و کامل نشون بدید. همه ما دارای نقص هایی هستیم، و هرچقدر که سعی کنیم در حین پاسخ دادن به سوالات این تست با دروغ این عیب ها رو پوشش بدیم این شاخص هم بالاتر میاد. ربطش با مکانیزم دفاعی اینه که شما ناخودآگاه تمایل دارید خودتون رو توی جواب دادن به هر سوالی طوری نشون بدید که اگه کسی جواب این سوال رو ببینه (که شاید به طور خودآگاه میدونید که کسی نمیبینه!) تصویری از فردی که شما میخواید اون باشید توی ذهنش شکل بگیره، و این شاخص هم دقیقا برای اندازه گیری همین وجود داره؛ هرچقدر بالاتر باشه یعنی شما بیشتر سعی کردید تصویر ایده آلی از خودتون بسازید تا این که صادقانه جواب بدید. (البته طوری که گفتم این مشکلی نداره من خودمم اینجوری بو_ 💔) شاخص‌ K: این اصطلاح خلاصه "تصحیح دفاعی" (Correction) هست، (منم نمیدونم حرف K وه ربطی به Correction داره به جز تلفظ ولی بگذریم.) این شاخص یعنی شما دوباره سعی دارید خودتون رو کاملا عاری از هر مشکل نشون بدید. فرقش با شاخص L اینه که اونجا شاخص وقتی بالا میرفت که شما میخواستید القا کنید که وای نه من خیلی آدم خوبی ام فرشته ام اصلا. 🤓🙏🏻 ولی شاخص K وقتی بالا میره که شما سعی دارید خودتون رو بدون مشکل و دغدغه نشون بدید‌. یعنی وقتی شما بخواید نقش فرشته زخمی رو بازی کنید شاخص دروغ بالا میره، ولی وقتی سعی کنید خودتون رو آدم بی دغدغه ای نشون بدید شاخص تصحیح دفاعی بالا میره. البته نکته اینجاست که K اولین شاخص تا اینجاست که پایین یا بالا بودنش بهتر نیست، در واقع اگه این شاخص خیلی پایین هم باشه یعنی شما خودانتقادی شدیدی هنگام به پاسخ به سوالات داشتید و از هر موضوع کوچیکی یه فاجعه آفریدید. به طور خلاصه اگه این شاخص در سطح متوسط یا استاندارد باشه، یعنی شما تمایل به کوچک نمایی و بزرگ نمایی مشکل تون نداشتید. شاخص S: این اصطلاح خلاصه "خودنمایی برتر" (Superlative Self-Presentation) هست. این شاخص هم مربوط به دوتا شاخص قبلی میشه که توضیح دادم، اگه بخوام خلاصه کلام رو بگم، این معیار تقریبا ترکیب دو شاخص قبلیه! این شاخص وقتی بالا میره که شما تمایل داشته باشید علاوه بر این که خودتون رو بی نقص نشون بدید، بلکه همزمان بی دغدغه، کامل، دانای کل، و کاملا عاری و معاف از هر گونه ضعف با کنترل فوق العاده بر دنیای اطراف خودتون نشون بدید. ممکنه گاهی این شاخص از حیطه مکانیزم دفاعی صرف دربیاد و شامل خوش بینی افراطی یا ویژگی های خودشیفتگی بشه.