لوباتومی: وحشتناک‌ترین جراحی تاریخ.

داشتم درباره لوباتومی تحقیق می‌کردم و هرچی جلوتر رفتم برام جالب‌تر شد، برای همین گفتم بیام نتیجه‌ش رو با شما هم به اشتراک بذارم.

لوباتومی یکی از بحث‌برانگیزترین فصل‌های تاریخ پزشکی است. این روش جراحی در دههٔ ۱۹۳۰ معرفی شد و هدفش درمان اختلالات شدید روانی مانند اسکیزوفرنی، افسردگی عمیق و اضطراب‌های مقاوم بود؛ آن هم در دورانی که هنوز داروهای مؤثر روان‌پزشکی وجود نداشتند. ایدهٔ اصلی ساده بود: اگر ارتباطات بخش جلویی مغز تغییر داده شود، شدت احساسات و رفتارهای مشکل‌ساز کاهش پیدا می‌کند. آنتونیو مونیس از پیشگامان این روش بوده‌است و به همین دلیل جایزه نوبل پزشکی ۱۹۴۹ را دریافت نموده‌است.

این عمل روی بخش جلویی مغز که «لوب پیشانی» نام دارد انجام میشود. لوب پیشانی مسئول تصمیم‌گیری، کنترل هیجان‌ها، برنامه‌ریزی، قضاوت، شخصیت، انگیزه و خلاقیت است. به بیان ساده، این قسمت مغز مرکز مدیریت رفتار انسانی است.

در یکی از رایج‌ترین انواع لوباتومی، ابزاری باریک از مسیر پشت پلک وارد جمجمه می‌شد و به لوب پیشانی می‌رسید. سپس با حرکت دادن این ابزار، مسیرهای عصبی بین لوب پیشانی و سایر بخش‌های مغز قطع می‌شد. هدف نابودی کامل بافت مغز نبود؛ هدف قطع ارتباطات عصبی بود. این کار سریع انجام می‌شد و دقت بالایی نداشت؛ بیشتر شبیه دستکاری کلیِ سیم‌کشی مغز بود تا یک جراحی ظریف.

لوباتومی فقط یک موضوع پزشکی نبود — یک مسئلهٔ اجتماعی هم بود. در بسیاری از کشورها، به‌ویژه در نیمهٔ اول قرن بیستم، اختیار زنان و دختران اغلب در دست پدر، برادر یا همسر بود. اگر دختری «سرکش» تلقی می‌شد، اگر زنی اطاعت نمی‌کرد، اگر کسی غمگین بود، نوسان خلق داشت، یا حتی فقط نیاز به تنهایی و فضای شخصی داشت، ممکن بود خیلی راحت برچسب «دیوانه» یا «افسرده» بخورد. در بعضی موارد، تنها با امضای یکی از مردان خانواده، فرد به تیمارستان فرستاده می‌شد — و گاهی لوباتومی به‌عنوان «درمان» روی او انجام می‌گرفت. مرز بین بیماری واقعی و نافرمانی اجتماعی بسیار مبهم بود. از طرف دیگر، با افزایش مجرمان خشن و بیماران روانیِ خطرناک و هم‌زمان کمبود فضای زندان‌ها و آسایشگاه‌ها، لوباتومی روی برخی زندانیان نیز انجام می‌شد؛ نه الزاماً برای درمان، بلکه برای کاهش پرخاشگری و «بی‌خطر کردن» افراد.

در دهه‌های ۱۹۴۰ و ۱۹۵۰، هزاران نفر تحت این عمل قرار گرفتند. برخی بیماران بعد از عمل آرام‌تر به نظر می‌رسیدند، اما بسیاری دچار تغییرات جدی شدند: شخصیت تخت می‌شد، انگیزه کاهش می‌یافت، تمرکز ضعیف می‌شد و توانایی زندگی مستقل از بین می‌رفت. بسیاری عملاً به نسخه‌ای خاموش‌تر از خودشان تبدیل می‌شدند. لوباتومی مشکل را حل نمی‌کرد؛ فقط آن را ساکت می‌کرد. با ورود داروهای روان‌پزشکی در دههٔ ۱۹۵۰ و پیشرفت علوم اعصاب، این روش کنار گذاشته شد.