«ابرنواختر: زیباییِ مر.گِ ستاره‌ها»

ابرنواختر (تلفظ: اَبَرنُواَخْتـَر با تشدید روی "خ" و افتادن روی "تـَر") 🌌 یکی از مهیب‌ترین و شگفت‌انگیزترین پدیده‌های کیهانی است که در پایان عمر ستاره‌های پرجرم رخ می‌دهد.

💥 ابرنواختر چیست؟ - تعریف: انفجار عظیم یک ستاره در لحظهٔ مر.گ آن است که انرژیاش به‌طور ناگهانی برابر با انرژی خورشید در کل عمرش آزاد می‌شود.

- درخشندگی: آنقدر شدید است که گاهی برای هفته‌ها از کل کهکشان میزبانش پرنورتر دیده می‌شود . - نقش کیهانی: منبع اصلی تولید عناصر سنگین مثل آهن، طلا، اورانیوم در جهان است. حتی عناصر بدن انسان هم از بقایای این انفجارهاست! .

⚡ چگونه رخ می‌دهد؟ دو سناریوی اصلی وجود دارد: ۱. ابرنواختر نوع II (فروپاشی هسته‌ای) - شرایط: ستاره‌ای با جرم بیشتر از ۸ برابر خورشید پس از مصرف سوخت هسته‌ای (هیدروژن، هلیوم، کربن ...) . - فرآیند: - هستهٔ ستاره به‌سرعت فرو می‌ریزد (در کمتر از ۱ ثانیه!). - لایه‌های بیرونی با شدت به فضا پرتاب می‌شوند. - باقیمانده بسته به جرم، ستارهٔ نوترونی یا سیاهچاله می‌شود .

۲. ابرنواختر نوع I (انفجار کوتولهٔ سفید) - شرایط: یک "کوتوله سفید" (هستهٔ مر.دهٔ ستاره) در سیستم دوتایی، جرم همدمش را می‌مکد تا از حد چاندراسخار (۱.۴ برابر جرم خورشید) بگذرد . - فرآیند: - کوتوله سفید ناگهان منفجر می‌شود و تمام وجودش نابود می‌گردد. - این نوع ابرنواختر برای اندازه‌گیری فاصلهٔ کهکشان‌ها استفاده می‌شود ("شمع استاندارد") .

🔭 نمونه‌های تاریخی مشهور - سحابی خرچنگ (سال ۱۰۵۴ میلادی): درخشان‌ترین ابرنواختر ثبت‌شده در تاریخ که توسط اخترشناسان چینی رصد شد . - ابرنواختر کپلر (۱۶۰۴ میلادی): آخرین ابرنواختر مشاهده‌شده در کهکشان راه‌شیری . - SN 1987A: در ابر ماژلانی بزرگ که با چشم غیرمسلح هم دیده شد .

❓ چرا اهمیت دارد؟ - ساخت جهان: بدون ابرنواخترها، عناصر لازم برای تشکیل سیارات (و حیات!) وجود نداشت. - امواج گرانشی: انفجارهای اخیر امواج گرانشی تولید می‌کنند که توسط رصدخانه‌هایی مثل LIGO شناسایی می‌شوند . - پیش‌بینی آینده: دانشمندان حدس می‌زنند تا ۵۰ سال آینده یک ابرنواختر در کهکشان ما رخ دهد .