
آداب مهمان نوازی ایرانی از گذشته تا امروز
فرهنگ مهمان نوازی از همان کودکی در وجود ما ایرانیها شکل میگیرد و نهادینه میشود؛ درست از همان زمانی که در خاله بازیهای کودکیمان با ظرفهای پلاستیکی اسباب بازی غذا میپختیم و منتظر مهمان میشدیم. اما در فیلم «مهمان مامان» تصویر دقیقتری از آداب مهمان نوازی ایرانی به نمایش گذاشته میشود؛ همان فیلمی که روایت سنگ تمام گذاشتن خانوادهای فقیری را برای تهیه شام مفصل و آمادهسازی وسایل آرامش مهمانشان به نمایش در آمده است.
مهمان مامان بخشی از فرهنگ مهمان نوازی یا همان «سفره داری» و ارزش و اهمیت آن در بین ما ایرانیان را روی پرده سینما به تمام نشان داده است.ایران و ایرانی در مهماننوازی و مهمانپذیری سابقه دیرینهای دارد و حتی در اشعار تاریخی و جایجای تاریخ ایران میتوانید نشانههای آن را ببینید.
مثلا آنجایی که صائب تبریزی در خصوص مهمان و مهمان نوازی گفته «رزق ما با پای مهمان میرسد از خوان غیب، میزبان ماست هر کس میشود مهمان ما»؛ یا شیخ ابوالحسن خرقانی صوفی و عارف ایرانی در اهمیت مهمان نوازی بر سر در خانقاهاش نوشته بود «نانش دهید و از ایمانش مپرسید.
چه آنکس که به درگاه باری تعالی به جانی ارزد، البته بر خوان بوالحسن به نانی ارزد»؛ یا حتی کاروانسرهای ایرانی که هنوز هم بخشی از آثار ماندگار ایرانی هستند، بخشی از فرهنگ و آداب مهمان نوازی ایرانی در گذشتههای دور بودهاند.اما این خوان و سفره ایرانی که همیشه برای مهمانانمان آماده است و این اعتقاد که «مهمان حبیب خداست» ریشه در چه دارد؟ آیا ما هنوز هم در خانههای آپارتمانی و کوچکمان، همان مهمان نوازان گذشته هستیم؟
«مهمان دوست خداست!» این جمله کوتاه، تا اندازه زیادی الگوی مهماننوازی ایرانیها را معرفی میکند. در واقع همین تفکر باعث شده روحیه مهمان نوازی در ایرانیان با آن خونگرمی و علاقه به تعاملات گرم وجود داشته باشد و حتی برایشان فرقی هم نکند که آن مهمان کیست، نسبتش چیست، دوستی صمیمی است یا اعضای خانواده و اقوام یا حتی در راهماندهای از شهری دیگر یا همسایهای که به رسم ادب بعد از ورودش برایش غذا یا شیرینی خوشامدگویی میبریم
. برای ایرانیها همیشه مهمان عزیز است و این روحیه میزبانی بخشی از زندگی ایرانیهاست هر چند در طی دوران تاریخ به اقتضای زمانه کم و زیاد شده و یا شاید الان به پر رنگی گذشته نباشد.مهمان نوازی در ایران از دید و بازدیدهای عادی که از آنها به «صله رحم» نام میبریم، تا مهمانیها و دورهمیهای خاصی که به مناسبتهای مختلف مذهبی یا غیرمذهبی داریم، رواج دارد. به عبارتی این مهمانیها و دورهمیها برای ما ایرانیان بهانهای است که مهمان نوازی و مهربانی خودمان را به نمایش بگذاریم یا حتی با پدیدههای منفی مثل چشم و همچشمی و تعارفات بیجا ترکیبش کنیم.
اگر بخواهیم معنای دقیقی برای مهمان نوازی بیان کنیم، باید آن را از زاویه دو سویه اصلی آن یعنی «مهمان» و «میزبان» بررسی کنیم. مهمان که بخش اصلی واژه مهمان نوازی است در زبان پهلوی یا فارسی میانه با عنوان «ماهمان» معادل مدعو به کاربرده میشده است. اما عدهای عمیقتر به این واژه نگاه کرده و میگویند احتمالا مهمان ترکیبی از دو کلمه «مه» به معنای بزرگ از کلمه مهتر و جزء دوم آن کلمه «مان» که فعلی امری به معنای بمان است تشکیل شده
اگر پسندیدی، لایک کن و به سازنده انرژی بده!