چرا مسیر هواپیما ها روی نقشه خمیده است؟

اگر تا بحال به مسیر هواپیما ها در نقشه توجه کرده‌ باشی، متوجه شده ای مسیری که هواپیما طی می‌کند یک خط صاف نیست؛ اما مگر کوتاه ترین مسیر بین دو نقطه یک خط صاف نیست؟ آیا خلبان عمدا مسیر اشتباه را میرود؟

وقتی مسیر یک هواپیما را روی نقشه می‌بینیم، معمولاً انتظار داریم کوتاه‌ترین مسیر یک خط صاف باشد . اما بیشتر مسیرهای پرواز به شکل یک قوس دیده می‌شوند و همین باعث می‌شود که فکر کنیم: مگر کوتاه ترین مسیر بین دو نقطه یک خط صاف نیست؟ اما چیزی که روی نقشه می‌بینیم، همیشه واقعیت را آن‌طور که هست نشان نمی‌دهد...

در واقع بیشتر هواپیماها کوتاه‌ترین مسیر ممکن را انتخاب می‌کنند. دلیل اینکه مسیر آن‌ها روی نقشه خمیده به نظر می‌رسد، این است که زمین کاملاً کروی است، اما نقشه‌هایی که ما می‌بینیم روی یک صفحه صاف رسم شده‌اند. وقتی سطح کروی زمین روی یک صفحه نمایش داده می‌شود، بعضی مسیرها دیگر به شکل یک خط مستقیم دیده نمی‌شوند. به همین دلیل، مسیری که روی نقشه خمیده به نظر می‌رسد، روی کره زمین می‌تواند کوتاه‌ترین راه بین دو نقطه باشد.

کوتاه‌ترین مسیر بین دو نقطه روی سطح زمین، «مسیر دایره عظیم» نام دارد. شاید این اسم کمی عجیب به نظر برسد، اما همین مسیر باعث می‌شود هواپیماها با صرف زمان و سوخت کمتر به مقصد برسند. به همین دلیل بسیاری از پروازهای طولانی بر اساس این مسیر برنامه‌ریزی می‌شوند. البته روی نقشه‌های معمولی، این مسیر اغلب به شکل یک قوس دیده می‌شود، در حالی که روی کره زمین، کوتاه‌ترین راه ممکن است.

البته همه‌ی پروازها دقیقاً از کوتاه‌ترین مسیر عبور نمی‌کنند. گاهی شرایط باعث می‌شود هواپیما مسیر دیگری را انتخاب کند. برای مثال، اگر در مسیر طوفان یا بادهای شدید وجود داشته باشد، ممکن است مسیر کمی تغییر کند تا پرواز ایمن‌تر باشد. همچنین بسته بودن فضای هوایی بعضی کشورها، ترافیک هوایی یا مسائل امنیتی هم می‌توانند روی مسیر پرواز تأثیر بگذارند. به همین دلیل، کوتاه‌ترین مسیر همیشه بهترین یا مناسب‌ترین مسیر نیست.

برای مثال، اگر مسیر پرواز نیویورک به توکیو را روی یک نقشه معمولی ببینی، مسیر هواپیما مثل یک خط منحنی و قوس دار است. اما وقتی همین مسیر را روی یک کره زمین بررسی کنیم، مشخص می‌شود که این مسیر در واقع کوتاه‌ترین راه بین این دو شهر است. به همین دلیل، همیشه نباید ظاهر مسیر روی نقشه را ملاک قرار دهیم؛ چون نقشه‌های دوبعدی نمی‌توانند شکل واقعی زمین را کاملاً نشان دهند.