سرگذشت خلیج فارس تا به امروز

خلیج فارس، خلیجی که با به دنیا اومدنش زمین نفس کشید.

همه چیز از حدود ۵۰۰ هزار سال پیش شروع شد اون موقعها که صفحه عربستان داشت از صفحه ایران جدا میشد یه درز بزرگ تو زمین افتاد آبهای اقیانوس هند هجوم آوردن و این گودی رو پر کردن اولش خلیج فارس خیلی بزرگتر از الان بود تا کوههای زاگرس پیش میرفت. ولی با ذوب شدن یخچالهای عصر یخبندان، سطح آب اومد پایین و خلیج به شکل امروزی در اومد. چیزی که الان میبینیم، فقط یه تکه از اون دریای عظیمه

انسانهای اولیه که تو غارهای اطراف خلیج فارس زندگی میکردن از همون اول فهمیدن این آب پر از ماهی و صدفه ولی قضیه از ۴۰۰۰ سال پیش جدی شد وقتی تمدن ایلامی تو خوزستان شکل گرفت. ایلاميها با کشتیهای نیبافشون میرفتن تو خلیج و با مردم بین النهرین یاهمون عراق امروزی دادوستد میکردن بار کشتیهاشون پر از خرما پارچه و صنایع دستی بود و برمیگشتن با طلا سنگهای قیمتی و چوبهای نایاب از هند اما مهمترین کالا مروارید بود. صیادا با یه تکه استخوان تو بینیشون نفسشون رو حبس میکردن و میرفتن ته دريا صدفها رو درمیاوردن این شغل آنقدر خطرناک بود که خیلیا دیگه برنمیگشتن ولی مرواریدهای خلیج فارس توی بازارهای رم و یونان مشتری داشت که سرشون رو از دست میدادن

۵۱۸ سال قبل از میلاد داریوش کبیر تازه شورشهای سراسر امپراتوری رو خوابونده حالا میخواد به تاریخ بگه که این آبها مال کیست به دستور خودش کاتبانش رو میفرسته به نقاط مختلف یکی از اون کتیبه ها تو شوش پیدا شده روش با خط میخی به سه زبان پارسی باستان ایلامی و بابلی نوشته این دریا که از پارس میآید... یعنی برای اولین بار نام (دریای پارس) رسمیت پیدا میکنه از اون موقع به بعد تو همه مدارک هخامنشی سکه های طلای داریوش که بهش داریک میگفتن کتیبه های تخت جمشید و حتی سنگ نوشته های اسکندر مقدونی اسم این خليج خليج فارس ثبت شده اسکندر که ایران رو فتح کرد وقتی به این آب رسید تو خاطراتش نوشت( به خلیج پارس رسیدم.)

برسیم به ۲۲۴ میلادی ساسانی ها که بر سر کار میان يهو خليج فارس تبدیل به قطب اقتصادی جهان میشه دلیلش اینه که رومیها با ایران سر جنگ بودن و راههای زمینی رو بستن پس تجارت شرق به غرب فقط از راه دریای خلیج فارس ممکن بود. بندر سيراف نزدیک بوشهر امروزی با ۵۰۰۰ کشتی و ۳۰۰ هزار نفر جمعیت بزرگترین بندر جهان میشه کشتیها از چین ادویه و ابریشم میآوردن از هند فولاد و چوب ساج از آفریقا عاج و طلا توى سيراف شما میتونستی به ۷۰ زبان مختلف دادوستد بشنوی پول رایجشون سکههای نقرهای ساسانی بود با تصویر جالبه بدونید که سیراف اولین شهری بود که آسیاب بادی داشت برای آرد کردن گندم و سیستم فاضلاب زیرزمینی توی این بندر حتی یک کلیسای نستوری و یک کنیسه یهودی هم بودن که نشون میده چقدر با مردم دنیا ارتباط داشتن

حالا بریم به سال ۱۵۰۷ میلادی پرتغاليها تازه راه دور زدن آفریقا رو پیدا کردن و اومدن به اقیانوس هند. هدفشون این بود که انحصار تجارت ادویه رو از عربها و ایرانیها بگیرن به دریا سالار به اسم البو کرک با ۴۰۰۰ سرباز و ۲۰ کشتی جنگی حمله میکنه به سواحل عمان و بعدش میرسه به جزیره ی هرمز اهالی هرمز مقاومت کردن ولی پرتغالیها تو پهای آهنی داشتند که دیوارهای سنگی رو مثل کره میترکوند. ظرف ۲۴ ساعت جزیره سقوط کرد. پرتغاليها به قلعه عظیم سنگی روش ساختن ( تا امروزم پا برجاست) کشتیهای ایرانی رو سوزوندن بعدش رفتن سراغ جزیره قشم و بندرعباس این اشغال تا ۱۱۲ سال طول کشید. در این مدت پرتغاليها مالیاتهای سنگینی میگرفتن زنان و کودکان رو به بردگی میفروختن و هر کشتی که بدون اجازهشون از خلیج رد میشد غرق میکردن مردم محلی تا دندان از دستشون عصبانی بودن

سال ۱۶۲۲ شاه عباس صفوى تصمیم میگیره یهسره پرتغال رو بیرون کنه. ولی تجهيزات کافی نداره اینجا بود که با یه دریا سالار انگلیسی به اسم رابرت شرلی وارد معامله میشه. شرلی به شاه قول میده که اگر ایران امتیازات تجاری به کمپانی هند شرقی انگلیس بده انگلیسیها با کشتیهای جنژیشون به ایران کمک میکنن، شاه عباس قبول میکنه نیروی ترکیبی ایرانی انگلیسی با ۳۰۰۰ سرباز محاصره قلعه هرمز رو شروع میکنن پرتغاليها ۶ ماه مقاومت کردن ولی نهایتاً تسلیم شدن شاه عباس دستور داد مجسمه های پرتغالی رو بشکنن و به جاش اسم خودش رو تو قلعه حک کنن. اما نکته تلخ اینه که انگلیسیها بعد از پیروزی كم كم قايمكى شروع کردن به کنترل کردن بندرها و گرفتن امتيازات بیشتر تازه اول ماجرای نفوذ بیگانگان بود.

سال ۱۹۰۸ میلادی یه زمین شناس انگلیسی به نام رینولدز تو منطقه مسجد سلیمان در جنوب غربی ایران به نفت میرسه فشار نفت آنقدر زیاد بود که فواره زد ۵۰ متر هوا از اون روز نقشه قدرت تو خلیج فارس عوض شد. انگار طلای سیاه جای مروارید رو گرفت. تا سال ۱۹۵۰، شرکت نفت انگلیس و آمریکا همه چاه هارو در اختیار گرفتن. پالایشگاه آبادان بزرگترین پالایشگاه جهان شد و نفتکش های غولپیکر از تنگه هرمز رد میشدن. در همین سالها، انگلیسیها نقشه کشیدن که اسم خلیج رو عوض کنن. تو نقشه هاشون مینوشتن خليج عربی» یا «خليج فارس - عربی». اما ایران تا پای جان ایستاد. در سال ۱۹۶۰، حتی شاه ایران تهدید کرد که اگر سازمان ملل اسم درست رو قبول نکنه ایران همه قراردادهای نفتی رو لغو میکنه سازمان ملل هم مجبور شد طی یه سند رسمی اصالت خلیج فارس رو تأیید کنه.

۲۲ شهریور ۱۳۵۹ صدام که حمله کرد، یکی از اهدافش این بود که خلیج فارس رو از ایران بگیره عراق با موشکهای اگزوسه فرانسوی به نفتکشها حمله میکرد. ایران هم در جواب، منطقه مینگذاری میکرد اما اوج ماجرا توی سال ۱۳۶۶ بود. آمریکا با ناوهای جنگیاش اومد تو خلیج فارس و گفت حافظ امنيته یه روز (۳ تیر ۱۳۶۶) ناو آمریکایی وینسنس» یه هواپیمای مسافربری ایران ایر رو که داشت از بندرعباس به دبی میرفت به خیال اینکه جنگنده اف-۱۴ ایرانیه با موشک زد پایین ۲۹۰ نفر غیر نظامی کشته شدن آمریکا گفت اشتباه شد و پول غرامت داد، ولی هیچوقت عذرخواهی نکرد. ایران در این سالها، جزایر سه گانه ابو موسی تنب بزرگ و تنب کوچک رو با استحکامات نظامی تجهیز کرد تا کسی نتونه به آبهایش نزدیک شه. امروز همین جزایر چشمو چراغ راهبردی ایرانن

بعد از جنگ خلیج فارس وارد عصر جدیدی شد. ایران شروع به ساخت قایقهای تندرو و موشکهای کروز کرد که میتونن از ساحل هر هدفی رو توی آب بزنن تنگه هرمز به حساس ترین نقطه جهان تبدیل شد. ایران بارها تهدید کرد که اگر تحریمها زیاد بشه تنگه رو میبنده. در سال ۲۰۱۹ به سری انفجارهای مرموز توی نفتکشها افتاد که ایران و آمریکا همدیگه رو متهم کردن همینطور در ژانویه ۲۰۲۰ ایران با موشک به پایگاه آمریکایی عینالاسد حمله کرد و خیلیها گفتن که جنگ جهانی سوم کلید میخوره اما امروز (۲۰۲۶) اوضاع يهكم آرومتره ایران و عربستان با هم آشتی کردن، امارات داره با ایران روابط اقتصادیاش رو توسعه میده و حتی قطر و ایران دارن روی میدان گازی پارس جنوبی با هم کار میکنن هر چند که ناوهای آمریکایی همچنان تو آب هستن و نیروی دریایی سپاه شبانهروز پایش میکنه ولی جنگ سرد اینجا جای گرمای نبرد رو گرفته

امروز دیگه خلیج فارس فقط جای نفتکش و ناو جنگی نیست. جزیرههای کیش و قشم مقصد میلیونها توریست شدن مردم محلی با جت اسکی و غواصی تفریح میکنن بازارهایش پر از صنایعدستی و ادویه و عطره دانشمندان ایرانی دارن روی انرژی موج و جزر و مد کار میکنن تا از آب هم برق بگیرند از اون طرف شورای همکاری خلیج فارس که اعضاش عربيان سعی میکنن نام خلیج عربی رو توی کتابهاشون جا بندازن ولی ایران هر سال با ارسال نامه به یونسکو و سازمان ملل جلوشو میگیره تازه ایران هر سال هفته روز ملی خليج فارس رو (۱۰) اردیبهشت جشن میگیره روزی که پرتغالیها از هرمز اخراج شدن

خلیج فارس، از اون روزی که صدف چینها تهش غواصی میکردن تا امروز که زیر دریاییهای اتمی توش رفتو آمد دارن همیشه صحنه جدال قدرت ثروت و هویت بوده ولی یه چیز هیچوقت تغییر نکرده این دریا با همه موشکها و نفتکشهاش هنوز برای ایرانیا به خاطره دست نيافتنيه جایی که نیاکانمون روش کشتی روندن مروارید صید کردن و اسمش رو با خون دل توی تاریخ حک کردن