تاثیر فرهنگ ژاپن بر انیمه ها

تا حالا شده موقع دیدن یک انیمه، احساس کنید با یک دنیای کاملاً متفاوت روبرو هستید؟ نه فقط از نظر گرافیک یا سبک طراحی، بلکه از نظر حس و حال، مفاهیم و حتی نحوه‌ی برخورد شخصیت‌ها با مشکلات. راز این تفاوت در چیزی نیست که فقط می‌بینیم، بلکه در چیزی است که در پس‌زمینه جریان دارد: فرهنگ ژاپن.

فلسفه «شینتو» و احترام به طبیعت (همه چیز جان دارد!): در فرهنگ ژاپن، از دین و باورهای باستانی «شینتو» نمی‌شود گذشت. در شینتو، باور بر این است که در هر چیزی — از یک درخت قدیمی گرفته تا یک سنگ یا حتی یک رودخانه — نوعی روح یا «کامی» وجود دارد. این موضوع دقیقاً در انیمه‌ها دیده می‌شود؛ جایی که طبیعت فقط یک پس‌زمینه نیست، بلکه یک شخصیت زنده است. انیمه‌هایی مثل کارهای استودیو جیبلی (مثل Princess Mononoke) دقیقاً همین نگاه را به ما منتقل می‌کنند: طبیعت مقدس است و اگر با آن مقابله کنیم، به قیمت نابودی خودمان تمام می‌شود.

مفهوم «بوشیدو» و روحیه جنگجو (افتخار مهم‌تر از زندگی است): آن سنت قدیمی سامورایی‌ها یعنی «بوشیدو» (راه جنگجو)، خونِ رگ‌های انیمه‌های شونن را تغذیه می‌کند. وفاداری مطلق به استاد، اهمیت دادن به شرافت، ایستادگی در برابر مرگ و البته مفهوم «انتقام» یا «ایثار برای افتخار»، هسته‌ی اصلی بسیاری از داستان‌هاست. وقتی می‌بینیم یک کاراکتر مثل زورو در وان‌پیس یا قهرمان‌های دیگر تا پای جان برای وفاداری به قولشان می‌ایستند، در واقع داریم بازتابی از همان کد اخلاقی قرن‌ها پیش سامورایی‌ها را تماشا می‌کنیم.

زیباییِ در «ناقص بودن» و گذرا بودن (مونوی آبِ): ژاپنی‌ها مفهومی دارند به نام «مونو نو آوِری» (Mono no aware)؛ یعنی درکِ زیباییِ چیزهایی که گذرا و فانی هستند. برخلاف سینمای هالیوود که معمولاً روی پیروزی‌های ابدی و پایان‌های خوشِ مطلق تمرکز می‌کند، در انیمه‌ها خیلی وقت‌ها با یک «زیباییِ غم‌آلود» روبرو هستیم. تماشای ریزش گل‌های گیلاس یا پایانِ تلخِ یک داستان که در آن قهرمان با وجود پیروزی، چیزی را از دست داده، دقیقاً از همین ریشه می‌آید: درک اینکه زیبایی در همین گذرا بودن است.

تضاد میان سنت و مدرنیته (ژاپنِ کلاسیک در برابر ژاپنِ سایبرپانک): ژاپن کشوری است که در کنار معابد باستانی و کیمونو، آسمان‌خراش‌های فوق‌پیشرفته و تکنولوژی‌های عجیب دارد. این تضاد شدید، به انیمه یک هویت بصریِ منحصربه‌فرد داده است. در یک سمت، انیمه‌هایی را داریم که با لباس‌های سنتی و فضای دوره‌ی اِدوا در جریان هستند، و در سمت دیگر، دنیای تاریک و فلزی «سایبرپانک» (مثل Akira یا Ghost in the Shell) را می‌بینیم که ناشی از هیجان و ترس از پیشرفت سریع تکنولوژی در ژاپن است.