تا حالا شده یه آهنگ یا صدا رو بشنوی و بدون اینکه اتفاق ترسناکی افتاده باشه، یه حس عجیب بهت دست بده؟ یه حس مبهم که انگار یه چیزی درست نیست؟ اگر دوست داری بیشتر بدونی، بمون تا بهت توضیح بدم.
درواقع این حس فقط توی ذهن ما نیست و نمیشه بهش برچسب توهم رو چسبوند، مغز واقعاً به بعضی صداها واکنش متفاوتی نشون میده. یکی از دلایلش اینه که مغز ما دائما دنبال الگوها و صداهای آشناست. وقتی یه صدا غیرعادی، نامنظم یا خارج از انتظار باشه مغز اون رو به عنوان چیزی که نیاز به توجه داره علامتگذاری میکنه اما ماجرا فقط به خاطرات و فضا مربوط نمیشه و فرکانس صداها هم میتونه نقش مهمی داشته باشه.
بعضی فرکانسهای خیلی پایین یعنی صداهایی که گاهی حتی به سختی شنیده میشن میتونن حس ناراحتی و تنش یا اضطراب برامون ایجاد کنن. به این فرکانس ها «فروصوت» یا Infrasound گفته میشه، این صداها انقدر بم هستن که ممکنه بیشتر حس بشن تا شنیده بشن بعضی از تحقیقات نشون دادن که قرار گرفتن در معرض فروصوت میتونه در بعضی افراد احساس سردرد، سرگیجه ، ترس یا حتی حس حضور یک چیز نامرئی ایجاد کنه، هرچند این موضوع هنوز کاملاً قطعی و یکسان برای همه افراد نیست یعنی اگر یک نفر با این آهنگ سردرد گرفته دلیل نمیشه همه نسبت به این آهنگ همین واکنش رو داشته باشن.
این یک تست ذهنی کوتاهه، صرفا برای اینکه بهتر ماجرارو درک کنید، اگر علاقه ای ندارید، این اسلاید رو درک کنید. "یه لحظه تصور کن ساعت حدود ۳ نصف شبه. خونه کاملاً ساکته و تو مشغول انجام یه کاری هستی یا داری توی گوشیت میچرخی، یکهو از یه جای نامشخص صدای یه آهنگ آروم به گوشت میرسه، آهنگ ترسناک نیست و برعکس، حتی شاید یه ملودی ساده و معمولی باشه. چند ثانیه گوش میدی تا بفهمی از کجا میاد، اما نمیفهمی. صدا نه قطع میشه، نه بلندتر میشه فقط همونجا هست حالا احتمالاً یه حس عجیبی پیدا کردی نه به خاطر خود آهنگ، بلکه به خاطر اینکه مغزت نمیتونه توضیح بده چرا باید در اون زمان و اون شرایط چنین صدایی رو بشنوه. وقتی مغز با چیزی رو به رو میشه که انتظارش رو نداره یا نمیتونه سریع براش دلیل پیدا کنه، گاهی به جای کنجکاوی، احساس ناامنی ایجاد میکنه."
دلیل دیگه ای که میتونیم این حالت رو بهش ربط بدیم اینه که مغز ما از صداهای نامنظم هم خوشش نمیاد. برای مثال صدای جیغ، صدای کشیده شدن فلز روی فلز یا بعضی نتهای ناهماهنگ، بخشهایی از مغز رو فعال میکنن که با تشخیص خطر و واکنشهای احساسی مرتبط هستن به همین دلیله که آهنگسازهای فیلمهای ترسناک معمولاً از صداهای ناهماهنگ، نویزهای عجیب، فرکانسهای بم و سکوتهای طولانی استفاده میکنن. این یه متوده واسه ی ایجاد کردن حس ترس و باعث میشه که قبل از اینکه چیزی ترسناک ببینی، مغزت حس کنه که «یه چیزی اینجا طبیعی نیست»
یه دلیل دیگه هم وجود داره، "خاطرات" بعضی وقتها یه آهنگ یا صدا ما رو یاد زمان یا مکانی میندازه که حتی دقیق یادمون نیست. مغز اون حس رو نگه داشته، اما جزئیاتش رو فراموش کرده. برای همین ممکنه یه آهنگ بدون دلیل مشخص غمگین، ناراحتکننده یا حتی ترسناک به نظر برسه. شاید عجیبترین بخش ماجرا این باشه که گاهی اصلاً نمیتونیم توضیح بدیم چرا یه آهنگ حس بدی بهمون میده. فقط میدونیم که وقتی بهش گوش میکنیم، یه احساس ناامنی یا ناآرامی سراغمون میاد. و شاید دلیلش این باشه که مغز انسان فقط به معنای صداها گوش نمیده و بلکه به فرکانسها، الگوها، خاطرات و چیزهایی که غیرعادی به نظر میرسن هم واکنش نشون میده.