مغز بولتزمن .

تصور کنید در یک جهان بسیار بزرگ و بسیار قدیمی زندگی می کنید . آن قدر بزرگ است که تقریبا هر اتفاقی هر چقدر هم که بعید باشد بالاخره جایی رخ می دهد می دهد . ایده "مغز بولتزمن"از اینجا شروع شد .

لودویگ بولتزمن فیزیکدان قرن ۱۹ بود که روی مفهوم آنتروپی و احتمال کار می کرد . او توضیح داد که نظم می تواند گاهی به صورت تصادفی از دل بی نظمی به وجود بیاید . مثلا اگر تعداد زیادی مولکول داشته باشید ، هرچند هم احتمال کمی داشته باشد اما ممکن است برای لحظه ای همه آنها کنار هم قرار گیرند .

حالا ، اگر این منطق را به کل جهان نسبت دهیم : اگر جهان تا بی نهایت ادامه داشته باشد بر اثر نوسانات تصادفی ، ناگهان ممکن است یک اتم تشکیل شود ، یا یک سیاره ، یا حتی یک مغز ! مغزی کامل با خاطرات ، احساسات و آگاهی . این مغز در همان چند لحظه حیاتش ممکن است فکر کند 《 من یک زندگی کامل داشته ام . خانواده دارم و کودکی داشتم . 》در حالی که این اتفاقات هیچوقت رخ نداده اند .

بعضی مدل های کهکشانی به نتیجه عجیبی رسیده اند . اگر جهان تا ابد ادامه داشته باشد تشکیل تصادفی یک مغز تنها بسیار محتمل تر از تشکیل یک جهان بزرگ با میلیارد ها کهکشان است . در این صورت از نظر آماری شاید احتمال این که 《 تو یک مغز بولتزمن هستی 》 بیشتر از این باشد که یک انسان عادی در یک جهان واقعی باشی !!

اما ما جهان منظمی را مشاهده می کنیم که در آن ؛ _ قوانین فیزیک پایدارند . _ خاطرات ما معمولا با شواهد سازگارند . _ دیگران هم تجربیات مشابهی دارند . به همین دلیل بسیاری از فیزیک شناسان می گویند اگر یک نظریه کیهان شناسی پیش بینی کند که مغز های بولتزمن از انسان های عادی بیشتر باشند ، احتمالا آن نظریه ناقض یا اشتباه است .

" از کجا میدانی گذشته ای که به یاد می‌آوری واقعا اتفاق افتاده است ؟ " مغز بولتزمن نمی گوید ما قطعا در توهم زندگی می کنیم ؛ بلکه نشان می دهد در بعضی مدل های نظری ، این احتمال را نمی توان به سادگی نادیده گرفت .