ÂKÂŤËĤ 
همه ما به دفعات رویا میبینم، اما رویا چیست و از کجا میآید؟
حقیقت رویا همیشه از جمله پرسش های بنیادین بشر بوده؛ این پرسش ها قرنها قبل از میلاد مسیح در ذهن فیلسوفانی چون هراکلیتوس، با ایده خصوصی بودن رویا نقش گرفت و تا به امروزه هم که جنبه علمی رویا مورد پژوهش قرار میگرید، ادامه دارد.
خواب را میتوان در سه وجه برسی کرد: در دین، در فلسفه و در علم(که خود دو بخش است). بیایید از بنیادیترین آنها شروع کنیم، فلسفه. مدتها قبل از شکوفا شدن فلسفه یونان، در تمدن های باستانی چون مصر، بینالنهرین و ایران، فلسفه رویا مورد پرسش قرار گرفته بود. آنها خواب را نه پدیدهای علمی، بلکه به عنوان چیزی ماورائی میشناختند. آنها معتقد بودند در خواب، انسان به دنیاهای دیگر سفر میکند و خدایان راز هایشان رو با آنها درمیان میگذاشتند. بعدها فلسفه در یونان شکل گرفت و فیلسوفان یونانی در تلاش بودند تا حقیقت رویا را کشف کنند. نمیتوان با قطعیت گفت شروع این فلسفه با کدام فیلسوف بود، اما اصلیت آن با هراکلیتوس(۵۰۰ سال قبل از میلاد مسیح) است. او اولین کسی بود که به ماهیت خصوصی بودن رویا اشاره کرد. "آدم های بیدار در یک جهان مشترک زندگی می کنند، اما هر آدم خواب به دنیای اختصاصی خودش می رود." بعدها افلاطون (۴۰۰ سال قبل میلاد مسیح) در کتاب ((جمهوری)) به این نکته اشاره کرد که در خواب، امیال حیوانی و سرکوب شدهای که در بیداری مهارشان میکنیم، خودشان رو نشان میدهند. این ایده تبدیل به پایه و اساس نظریات مدرن روانکاوی شد. اما مهمترین آنها ارسطو بود (۳۵۰ سال قبل از میلاد). او بطور قاطع ارتباط خواب با دنیای ماورائی را رد کرد. او معتقد بود که رویاها صرفا حاصل فعالیت های باقیمانده از حواس پنجگانه است. شاید بتوان گفت ارسطو اولین نفر بود که به خواب با دید علمی نگاه کرد!
اما ادیان درباره رویا چه میگویند در اکثر ادیان رویا پدیدهای دوگانه شناخته میشود؛ یعنی هم میتواند طبیعی باشد و هم ماورائی. در اسلام رویا میتواند سه نوع باشد: -رویای صادقه، که از سمت خدا یا فرشتگان است و با هدف رساندن پیام. -رویای شیطانی، که هدفش ترساندن و آشفته کردن ذهن انسان است. -رویای ناشی از نفس، که منشا طبیعی دارد و برگرفته از تجربیات روزانه خود انسان است. در عرفان: رویا وسیلهای است که روح میتواند در دنیاهای دیگر خارج از قل و زنجیر کالبد فیزیکی، و با با هدف کشف عمیقترین حقایق جهان.
اما علم همیشه جالبترین پاسخ هارا برای پرسشهای ما دارد! در طول خواب، چندین بار رویا میبینیم اما اکثریت رویاها در فاز REM از خواب شکل میگیرند. REM اخرین فاز خواب است و معمولا با فعالیت زیاد مغز و حرکات چشم همراه است. در این حین چندین بهش مغز فعال (و غیرفعال) هستند: -سیستم لیمبیک، که مرکز احساست احساسات است. (مانند آمیگدال) -قشر بینایی، که باعث ساخت تصاویر روشن و رنگی میشد -قشر پیشپیشانی (prefrontal cortex) که خاموش است. این بخش مسئول منطق و تصمیمگیری است، برای همین در رویاها اتفاقات غیرمنطقی زیادی میافتند. رویاها از ترکیب دو منبع اصلی درست میشوند. اولی خاطرات و تجربه های روزانه است. مغز تمام اطلاعات، گفتگوها ، تجربهها و حتی احساسات را جمعآوری میکند و در خواب بازآفرینی میکند. مثلا اگر با کسی درطول روز صحبت کنید ممکن است در خواب خود را درحال ادامه بحث با آن شخص ببینید. و منبع دوم پردازشهای مغزی است. مغز تجربیات جدید را با خاطرات قدیمیتر ترکیب میکند تا حافظه تثبیت شود
پژوهشکده IMT ایتالیا طی تحقیق جدیدش ۳۷۰۰ گزارش از تجربیات روزانه و رویا های ۲۸۷ نفر در بازه سنی ۱۸ تا ۷۰ سال را تحلیل کرده. نتیجه این تحقیقات این بوده که رویاها پدیدهای تصادفی نیستند، در عوض برپایه الگو هایی شکل میگیرند. رویاهای ما بازتابی از روزمره ما نیستند، بلکه یک بازآفرینی از تجربیات هستند. مکانهای آشنا به ندرت بصورت دقیق و مشابه حالت واقعی خودشون در رویاها دیده میشن، در عوض اغلب مغز آنها را با خاطرات و تخیلات ترکیب میکند و سناریو های جدیدی را میسازد. «رؤیاها صرفاً بازتابی از گذشته نیستند، بلکه فرایندی پویا هستند که توسط آنچه هستیم و آنچه تجربه میکنیم شکل میگیرند.» همچنین در این پژوهش مشخص شد رویداد های مهم اجتماعی تاثیر زیادی بر رویاهای ما دارند. برای مثال درطول قرنطیه کرونا اغلب افراد رویاهای احساسیتر و شدیدتری را تجربه کردند، و مضامین آنها به محدودیت، حبس و فشار روانی مربوط میشد
نظرات بازدیدکنندگان (0)