مرزهای ناشناخته‌ی روانشناسی

شنیدید که می‌گن فلان مبحث هندسه یا ریاضیات هنوز اثبات نشده و یه تئوریه؟ خیلی چیزا توی روانشناسی هم همینطورن که شاید نمی‌دونستید یا براتون جالب باشه. بزن بریم✨

سلام سلام. لانایا/مون هستم با یه مطلب دیگه🚶🏻‍♀️✨ روانشناسی علمی که حدود ۱۵۰ سال عمر داره، تونسته پاسخ‌های زیادی به سوالات مختلف ما بده، اما هنوز راه زیادی در پیش داره:)) درواقع نه‌تنها ما خیلی چیزها راجع به روانشناسی رو وقت نکردیم، نخوندیم و نمی‌دونیم؛ بلکه خود روانشناسای قدر هم هنوز به پاسخ بعضی چیزها نرسیدن! دلیلش؟ پیچیدگی انسان. پیچیدگی مغز. توی این مطلب، نگاهی می‌ندازیم به ۷ راز بزرگ ذهن، که دانشمندا هنوز نتونستن کاملاً حلشون کنن.

۱. آیا ناخودآگاه واقعاً وجود داره؟ فروید می‌گفت ذهن ما مثل کوه یخه؛ فقط نوکش دیده می‌شه و چیزای مهمش زیر آب پنهانه. ولی این حرف چقدر درسته؟ ناخودآگاه چیه؟ یه جور محفظه توی ذهن که ما بهش دسترسی نداریم. خاطرات، ترس‌ها، تمایلاتی که یادمون نمی‌مونه ولی روی رفتارمون تأثیر می‌ذارن. حالا چندتا نظریه وجود داره. •فرویدی‌ها می‌گن بله، همه چیز زیر ذهن ما پنهانه و خیلی از رفتارهای ما از اونجا میان •روانشناسای جدید می‌گن نه، اینقدرها هم پیچیده نیست. بیشتر چیزایی که یاد نمی‌کنیم واقعاً از ذهنمون پاک شدن، نه اینکه پنهان باشن •یه سریا هم می‌گن شاید ذهن ما همیشه داره کارهایی انجام می‌ده که ما آگاه نیستیم، ولی این حتماً به معنی وجود یه "محفظه پنهان" نیست. خلاصه که هنوز کسی دقیق نمی‌دونه آیا واقعاً جایی در ذهن هست که ما ازش بی‌خبریم یا نه!

۲. هوشیاری چیه؟ این شاید عجیب‌ترین سؤال باشه. ما بیداریم. فکر می‌کنیم. احساس می‌کنیم. می‌دونیم که وجود داریم. ولی چرا؟ به این می‌گن "مشکل سخت هوشیاری". یعنی ما می‌تونیم فعالیت مغز رو اندازه بگیریم، روی نورون‌ها مطالعه کنیم، ولی ″تجربه کردن″ رو نمی‌تونیم توضیح بدیم. یه لحظه درد رو احساس می‌کنی. یه لحظه ناراحتی. یه لحظه رنگ آبی رو می‌بینیم. ولی این "احساس کردن‌ ها" از کجا می‌آد؟ فیزیک می‌تونه توضیح بده که نورون‌ها چطور کار می‌کنن و باهم ارتباط می‌گیرن؛ ولی اینکه چرا فعالیت شیمیایی نورون‌ها باعث احساس می‌شن و ما ″چیزی″ حس می‌کنیم... خب این هنوز رازه!

۳. شخصیت ما چقدر ثابت می‌مونه؟ یه سوال ساده: آیا تو همون آدمی هستی که ۵ سال پیش بودی؟ (یا حتی دو سال پیش؟) احتمال زیاد، نه. ولی چقدر تغییر کردی؟ دو تا نظریه هست: •یه سریا می‌گن شخصیت ثابته. اگه الان آدم ریسک‌پذیری هستی، ۲۰ سال دیگه هم همونی. یعنی تیپ شخصیتی تو احتمالاً عمر طولانی داره. •یه سریا می‌گن ما همیشه داریم عوض می‌شیم. هر تجربه، هر خاطره، هر رابطه یه ذره ما رو تغییر می‌ده. اصلاً "خودِ ثابت" نداریم! حقیقت از نظر من؟ احتمالاً هر دو درسته. یه سری چیزا ثابت می‌مونه، یه سری چیزا هم نه.

۴. چرا خواب می‌بینیم؟ هر شب که چشم‌هامون رو می‌بندیم، وارد دنیایی می‌شیم که واقعی نیست ولی برامون خیلی واقعی حس می‌شه. آدم‌هایی که سال‌ها ندیدیم سر و کله‌شون پیدا می‌شه، یه لحظه پرواز می‌کنیم، لحظه بعد تو چاه می‌افتیم. صبح که بیدار می‌شیم، یادمون می‌ره... ولی چرا؟ دانشمندا یه سری نظریه دارن ولی هیچ‌کدوم قطعی نیست: •شاید مغز داره خاطرات رو مرتب می‌کنه — مثلاً چیزایی که دیروز یاد گرفتیم رو شب تو خواب پردازش می‌کنه •شاید داریم تمرین می‌کنیم — مغز ما موقع خواب داره سناریوهای مختلف رو تجربه می‌کنه. شاید اینا همه به تمرین برای زندگی واقعین •شاید احساساتمون رو تخلیه می‌کنیم — یه جور راه فرار برای هیجاناتی که در طول روز جمع کردیم ولی خب... صادقانه بگم؟ هیچ‌کدومشون قطعی نیست. خواب دیدن یکی از بزرگ‌ترین رازهای علمه. شاید به همین خاطره که همیشه جذاب بوده. یه چیزی که هر شب باهاش رو‌به‌رو می‌شیم ولی هنوز نمی‌فهمیم چرا👁️👁️

۵. ذهن از کجا اومده؟ این دیگه یه سوال بنیادی‌تره. اگه مغز ما فقط یه مشت سلول و اتمه، پس این همه احساس و فکر از کجا میان؟ •یه سریا می‌گن ذهن همون مغزه. هیچ چیز ماورائی وجود نداره. هر چیزی که احساس می‌کنی نتیجه فعالیت شیمیاییه. •یه سریا می‌گن نه، یه چیزی هست که فراتر از مغزه. یه جور "وجود" که با مرگِ مغز از بین نمی‌ره. خلاصه که نمی‌دونیم.

۶. آیا ″هوش″ وجود داره؟ همه این کلمه رو بارها شنیدیم. فلانی خیلی باهوشه... فلانی خیلی خنگه... اما در واقع توی روانشناسی این یه مسئله‌ست که هنوز جوابی براش پیدا نشده! درواقع برای اینم دو تا نظریه وجود داره: •خیلیا می‌گن چیزی به نام ″هوش″ وجود نداره و اونی که بهش می‌گن هوش، درواقع صرفاً ارتباطات بین نورون هاست که خودمون با فعالیت‌های مختلف و در طول زمان، می‌تونیم تقویتش کنیم. اینا اعتقاد دارن که برای مثال کسایی که توی مدرسه گیرایی بالاتری دارن، ″باهوش تر″ نیستن، فقط زودتر از بقیه از ذهنشون کار کشیدن. حالا با بازی‌هایی که توی بچگی باهاشون شده و ... •خیلیا هم هستن که می‌گن نه، یه چیزی واقعاً به نام هوش وجود داره که عمدتاً ارثی هست

۷. حافظه چطور کار می‌کنه؟ فکر می‌کنی خاطراتت دقیقاً همون‌طور که اتفاق افتادن ذخیره می‌شن؟ نه، اینطوری نیست. تحقیقات نشون می‌ده هر بار که یه خاطره رو به یاد می‌آوری، دوباره بازسازیش می‌کنی. یعنی ممکنه هر بار یه ذره عوض بشه. یه مثال معروف: به آدما یه فیلم تصادف نشون می‌دن. بعد می‌پرسن چی دیدی؟ خیلی‌ها چیزایی اضافه می‌کنن که توی فیلم نبود. یه سری چیزا رو عوض می‌کنن و غیره. به این فکر می‌کنم اثر ماندلا هم می‌گفتن. پس سوال اینه: آیا اصلاً خاطره قابل اعتمادی داریم؟

خلاصه که آره. خیلی چیزا هنوز مشخص نیستن، و گاهی با فکر کردن بهشون مغزمون سوت می‌کشه. اینم از عجایب و زیبایی‌های روانشناسیه به‌هرحال، اینطور فکر نمی‌کنید؟🦥✨