تحقیقات نوین در علم شناخت حیوانات (Animal Cognition) نشان میدهد که سگها، فراتر از اطاعت و وفاداری، از توانایی ذهنی پیچیدهای برخوردارند: درک شهودی از کمیت یا "حس عددی اولیه". این توانایی ریشه در تکامل برای بقا دارد و درک آن، رابطه انسان با این همراهان دیرینه را عمیقتر میسازد.
برای دههها، تصور میشد که توانایی درک کمیت و عدد، منحصر به انسانها و نخستیهای پیشرفته است. اما مشاهدات روزمره از سگها، مانند انتخاب کاسهای با تعداد بیشتری تشویقی یا واکنش به غیبت یکی از اعضای خانواده، سوالات جالبی را مطرح کرد: آیا سگها میتوانند «بشمارند»؟ آیا درکی از «بیشتر» و «کمتر» دارند؟
آزمایش تمایز کمیت (Quantity Discrimination): در آزمایشات کنترلشده، به سگها دو مجموعه از اشیا (مثلاً نقطهها روی صفحه) یا غذا در ظروف مختلف نشان داده میشود. نتایج ثابت کردهاند سگها به طور قابل توجهی قادر به انتخاب مجموعه بیشتر هستند، حتی زمانی که نسبت بین دو مجموعه (مثلاً ۲ به ۱) تغییر میکند. نکته جالب: دقت آنها با افزایش نسبت بین دو عدد کاهش مییابد (تشخیص تفاوت بین ۲ و ۱ راحتتر از ۸ و ۷ است)، پدیدهای که به "قانون وبر" معروف است و در انسان نیز دیده میشود.
آزمایش محاسبه ساده: در یک مطالعه مشهور توسط دکتر گرگوری برنز، از اسکن fMRI روی مغز سگها استفاده شد. وقتی سگها شاهد تغییر در تعداد تشویقیها بودند (مثلاً ۱+۱=۱ یا ۱+۱=۳)، مناطق مرتبط با حساب و پردازش عددی در مغزشان فعالیت متفاوتی نشان داد. این نشان میدهد سگها نه تنها تعداد را میفهمند، بلکه انتظاری از نتیجه یک جمع ساده دارند و متوجه خطاهای ریاضی میشوند!
ارزیابی منابع: در طبیعت، توانایی سریع تشخیص گلهای بزرگتر از شکارچیان یا درختانی با میوه بیشتر، یک مزیت تکاملی حیاتی است. این توانایی در سگهای خانگی نیز دیده میشود؛ آنها اغلب فردی را که بیشتر به آنها غذا یا توجه میکند، ترجیح میدهند. · واکنش به کم و زیاد شدن اعضای خانواده: بسیاری از صاحبان گزارش دادهاند که سگشان پس از ترک یا اضافه شدن یک فرد (یا حیوان دیگر) به خانه، به طور واضحی رفتارش تغییر میکند و به جستجو یا بررسی میپردازد. این میتواند نشانهای از حفظ یک «عدد انتظاری» از اعضای گروه باشد.
· سیستم تقریبی عدد (Approximate Number System - ANS): به نظر میرسد سگها، مانند انسانها و بسیاری از حیوانات، از یک سیستم عصبی ذاتی برای پردازش تقریبی کمیتها برخوردارند. این سیستم، سریع و بدون نیاز به شمارش دقیق یا زبان، یک تخمین کلی از مقدار ارائه میدهد. · نقش حس بویایی و شنوایی: ممکن است سگها از حواس دیگر خود نیز برای تخمین کمیت استفاده کنند. مثلاً شدت بو یا صدا میتواند نشانهای غیرمستقیم از تعداد باشد.
درک این توانایی به ما کمک میکند روشهای آموزشی بهتری طراحی کنیم. مثلاً استفاده از تعداد متغیر تشویقیها میتواند انگیزه یادگیری را افزایش دهد. · این دانش در آموزش سگهای کمبینا یا نابینا نیز کاربرد دارد، جایی که شمارش گامها یا موانع میتواند به آنها کمک کند.
سگها دانشمندان ریاضی کوچکی نیستند، اما بدون شک از یک حسابگر ذهنی اولیه برخوردارند که به آنها اجازه میدهد دنیای اطراف خود را کمیّتبندی کنند. این توانایی، محصول میلیونها سال تکامل برای ارزیابی منابع، اجتناب از خطر و زندگی اجتماعی است. درک این بعد پنهان از شناخت سگها، نه تنها ما را به شگفتیهای ذهن آنها نزدیکتر میکند، بلکه احترام ما را به هوش گونههای دیگر افزایش میدهد. آینده پژوهشی در این حوزه میتواند بر روی این سوال متمرکز شود که آیا نژادهای مختلف سگ (مانند نژادهای کاری در مقابل خانگی) در این توانایی تفاوت دارند یا خیر.
Claudie 
