10 ایین باستانی پارسی که در تاریخ محو شدند

ایران سرزمینی است با تاریخی هزاران ساله و فرهنگی سرشار از آیین‌های رنگارنگ. بیشتر ما فقط نوروز، یلدا یا چهارشنبه‌سوری را می‌شناسیم، اما نیاکانمان برای فصل‌ها، باران، دوستی و حتی یاد نیاکان هم جشن‌هایی داشته‌اند. آیین‌هایی که هر چند کم رنگ شده اند اما هر کدام قصه‌ای زیبا از پیوند انسان با طبیعت و زندگی روایت می‌کنند. (رده این پست تاریخی-فرهنگیه.)

1. جشن تیرگان جشنی در تیرماه که به ایزد باران و افسانه تیر آرش کمانگیر پیوند دارد. مردم کنار رودخانه‌ها فال کوزه می‌گرفتند و به هم آب می‌پاشیدند. این جشن نماد شادابی و امید به باران بود و هنوز در برخی مناطق ایران برگزار می‌شود.

2. جشن سده پنجاه روز پیش از نوروز برپا می‌شد. مردم آتشی بزرگ روشن می‌کردند تا غلبه روشنایی بر تاریکی را نشان دهند. این جشن به کشف آتش نسبت داده می‌شود و هنوز در میان زرتشتیان یزد و کرمان زنده است.

3. جشن مهرگان جشنی پاییزی در ستایش ایزد مهر، خدای پیمان و خورشید. در گذشته اهمیتی هم‌تراز نوروز داشت. مردم لباس نو می‌پوشیدند، مهمانی می‌دادند و این جشن نماد عشق، عدالت و دوستی بود.

4. جشن فروردگان ویژه یادبود نیاکان و درگذشتگان بود. خانواده‌ها بر سر مزار گرد می‌آمدند و خیرات می‌دادند. باور داشتند روان رفتگان در این روزها به خانه بازمی‌گردد. نمادی از پیوند نسل‌ها و احترام به ریشه‌ها.

5. جشن گاهنبارها شش جشن فصلی به یاد مراحل آفرینش در دین زرتشتی. هر جشن پنج روز به طول می‌انجامید و مردم نیایش می‌کردند و خوراکی میان همه تقسیم می‌کردند. فرصتی برای شکرگزاری و تقویت همبستگی اجتماعی.

6. جشن آب‌پاشان جشنی تابستانی در خراسان و اصفهان. مردم به نشانه طلب باران و برای خنک‌شدن به هم آب می‌پاشیدند. آیینی سرشار از پاکی، طراوت و شادی جمعی که هنوز در برخی مناطق نشانه‌هایی از آن دیده می‌شود. (خودم همین رو میپسندم😂)

7. جشن گل‌ریزگان (گلریزان) در خردادماه و هنگام شکوفایی گل‌ها برگزار می‌شد. مردم گل‌ها را می‌چیدند و بر سر یکدیگر می‌ریختند. این جشن نماد زیبایی و سرزندگی طبیعت بود و واژه «گلریزان» همچنان به معنای بخشندگی به‌کار می‌رود.

8. جشن نوسره (نوسال) یک روز پیش از نوروز برگزار می‌شد. مردم آتش و دود درست می‌کردند و از روی آن می‌پریدند تا بدی‌ها را دور کنند. نوسره در حقیقت پیش‌درآمد نوروز و استقبال از سال نو بود. (یکم گشتم دیدم اون ایین پریدن از روی اتیش توی چهارشنبه سوری هم از همین گرفته شده)

9. جشن بادبران جشنی در ستایش ایزد باد، به‌ویژه در مناطق کویری ایران. مردم باد را مظهر زندگی و باران می‌دانستند و دعا می‌کردند تا بادهای خوش و باران‌آور بیاید، نه طوفان و خشکسالی.

10. جشن دیگان در ماه دی چند بار جشن برپا می‌شد، زیرا روزهایی از این ماه هم‌نام ایزد «دی» بود. جشن‌ها عمومی و شاد بودند و همه مردم در آن شرکت می‌کردند. نمادی از برابری، شادی و همبستگی اجتماعی.

این ایین ها نشان میدهند که ما ایرانیان از قدیم العیام شور و شوق زیادی برای زندگی داشتیم و به طبیعت، انسان ها و مهم تر از همه، «زندگی» احترام زیادی میذاشتیم و اونهارو در ارجحیت قرار میدادن. (واژه درست ارجحیت هست و بعضی ها به اشتباه مینویسن؛ ارجعیت)