سپاس از نگاهتون
آنوبیس یکی از اسرار آمیز ترین و مشهور ترین خدایان مصر باستان است. خدایی با سر شغال، بدنی انسانی و پوستی معمولاً سیاه رنگ که ارتباط مستقیمی با م.رگ، مومیایی سازی، آرامگاه ها و جهان پس از م.رگ داشت. اما چیزی که آنوبیس را جالبتر میکند این است که او صرفاً خدای م.رگ نبود؛ بلکه در باور مصریان باستان، وظیفه داشت از م.ردگان محافظت کند، روح آنها را در مسیر جهان دیگر راهنمایی کند و در سنجش سرنوشتشان حضور داشته باشد.
1. آنوبیس دقیقاً چه کسی بود؟ آنوبیس یکی از خدایان مهم دین مصر باستان بود. * نام مصری: اینپوت (Inpu یا Anpu) * نام یونانی: Anubis (آنوبیس) * حوزه قدرت: م.رگ، مومیایی سازی، مقبره ها و محافظت از م.ردگان * شکل ظاهری: انسانی با سر شغال یا سگسان * رنگ نمادین: سیاه * نماد های مرتبط: شغال، مقبره، پارچههای مومیایی و عصای آیینی مصریان باستان معتقد بودند که پس از م.رگ، انسان وارد مرحلهای تازه از هستی میشود و برای رسیدن به زندگی پس از م.رگ به محافظت و راهنمایی نیاز دارد. آنوبیس یکی از مهمترین موجودات الهی برای عبور از این مرحله بود.
2. چرا آنوبیس سر شغال داشت؟ این موضوع به محیط زندگی مردم مصر باستان مربوط میشود. شغال ها و سگ سانان و.حشی در اطراف بیابان ها و گورستان ها دیده میشدند. آن ها گاهی در نزدیکی قبر ها پرسه میزدند. مصریان از این حیوانات تصویری مرتبط با م.رگ و آرامگاه ها در ذهن داشتند. به همین دلیل، خدای محافظ قبرها را با سر یک حیوان شغال مانند نمایش میدادند. نکته جالب اینکه مشخص نیست حیوان تصویر شده دقیقاً شغال بوده یا گونهای از سگ و.حشی؛ اما در هنر مصر معمولاً به عنوان یک سگ سان سیاه رنگ شناخته میشود.
3. چرا بدن آنوبیس سیاه بود؟ شاید تصور کنید سیاه بودن بدن او به خاطر تاریکی، م.رگ یا شرارت است؛ اما در فرهنگ مصر باستان موضوع متفاوت بود. رنگ سیاه دو مفهوم مهم داشت: * م.رگ و جهان زیر زمینی: به دلیل ارتباط با شب و دنیای م.ردگان. * تولد دوباره و حاصل خیزی: خاک سیاه و حاصل خیز رود نیل نماد زندگی دوباره و باروری بود. بنابراین سیاه بودن آنوبیس فقط نشانه م.رگ نبود؛ بلکه نماد بازسازی، تولد دوباره و جاودانگی هم محسوب میشد. این یکی از جذابترین تناقضهای ظاهری اوست: خدایی که با م.رگ ارتباط داشت، همزمان نماد ادامه زندگی بود.
4. داستان تولد آنوبیس درباره والدین آنوبیس در منابع مصر باستان روایت های مختلفی وجود دارد. در یکی از روایت های مشهورتر که در سنتهای اسطورهای متأخر رواج پیدا کرد: * پدر آنوبیس، اوزیریس (Osiris)، خدای جهان م.ردگان بود. * مادرش، نفتیس (Nephthys)، الههای مرتبط با سوگواری و محافظت از م.ردگان بود. *نفتیس همسر ست (Seth) بود، اما در برخی روایتها به اوزیریس علاقهمند شد و آنوبیس از ارتباط آن دو متولد شد. در روایت های دیگر، آنوبیس فرزند مستقیم اوزیریس و نفتیس نیست و نسب متفاوتی برای او در نظر گرفته شده است. پس یک شجره خانوادگی کاملاً ثابت و یکسان برای آنوبیس در تمام دوره های مصر باستان وجود ندارد.
5. ارتباط آنوبیس با اوزیریس و ایزیس برای فهمیدن جایگاه آنوبیس باید داستان اوزیریس را بشناسیم. *اوزیریس یکی از مهمترین خدایان مصر بود. طبق اسطوره، برادرش ست به او خیانت کرد و باعث م.رگش شد. *ایزیس، همسر اوزیریس، تلاش کرد پیکر او را پیدا کند و دوباره به او زندگی ببخشد. در برخی روایتها، آنوبیس در آمادهسازی و مومیایی کردن پیکر اوزیریس نقش داشت. این اتفاق اهمیت بسیار زیادی داشت؛ چون اوزیریس به نخستین فرمانروای بزرگ جهان م.ردگان تبدیل شد و آنوبیس نیز به عنوان محافظ و متخصص آیینهای تدفین شناخته شد. به زبان ساده: * اوزیریس: فرمانروای جهان م.ردگان * آنوبیس: محافظ م.ردگان و مسئول آیین های مومیایی سازی * ایزیس: الهه جادو، مادری و محافظت * ست: خدای آشوب، بیابان و نیروی مخرب در این اسطوره
6. مهمترین وظیفه آنوبیس: مومیاییسازی در مصر باستان، مردم اعتقاد داشتند که بدن انسان پس از م.رگ باید حفظ شود تا فرد بتواند در جهان پس از م.رگ به هستی خود ادامه دهد. به همین دلیل، مومیایی سازی اهمیت مذهبی بسیار زیادی داشت. آنوبیس مسئولیت الهی این فرایند را بر عهده داشت. وظایف او در باور مصریان شامل این موارد بود: * محافظت از بدن فرد درگذشته. * نظارت بر آیین مومیایی سازی. * محافظت از مقبره ها در برابر نیروهای مخرب. * آمادهکردن م.ردگان برای ورود به جهان پس از م.رگ. * اجرای آیین های مربوط به بازگشت تواناییهای فرد درگذشته. جالب است بدانـید که کاهنان مصری در مراسم تدفین گاهی ماسک هایی با سر آنوبیس میپوشیدند تا نماینده این خدا باشند. حتی نمونههایی از این ماسکها کشف شدهاند.
7. مهمترین داستان آنوبیس: مراسم وزن کردن قلب این احتمالاً معروفترین بخش اسطوره شناسی آنوبیس است. مصریان باستان باور داشتند که پس از م.رگ، روح انسان باید در یک دادگاه الهی مورد قضاوت قرار بگیرد. این مراسم به نام وزن کردن قلب (Weighing of the Heart) شناخته میشود. داستان به این شکل است: مرحله اول: ورود به تالار داوری روح فرد درگذشته وارد تالاری به نام «تالار دو حقیقت» میشود. در آنجا خدایان مختلف حضور دارند و او باید درباره زندگی و رفتار هایش پاسخ گو باشد. مرحله دوم: قرار گرفتن قلب روی ترازو آنوبیس قلب فرد را روی یک کفه ترازو قرار میدهد. در کفه دیگر، پر الههای به نام ماعت (Ma'at) قرار دارد. ماعت؛ الهه حقیقت و عدالت پر ماعت نماد حقیقت، عدالت، نظم و تعادل کیهانی بود. مصریان قلب را مرکز افکار، شخصیت، حافظه و وجدان انسان میدانستند. بنابراین وزن کردن قلب در واقع نوعی بررسی اخلاقی زندگی فرد بود.
مرحله سوم: نتیجه قضاوت سه شخصیت مهم در این بخش حضور دارند: ۱. آنوبیس مسئول ترازو و نظارت بر درست انجام شدن وزنکشی. ۲. آموت (Ammit) موجودی ترکیبی با ویژگی های تمساح، شیر و اسب آبی که منتظر نتیجه قضاوت بود. اگر قلب فرد شایسته نبود، آن را میبلعید و فرد از زندگی پس از م.رگ محروم میشد. ۳. توث (Thoth) خدای دانش، نوشتار و خرد که نتیجه قضاوت را ثبت میکرد. اگر قلب فرد با پر ماعت برابر بود یا سنگینتر نبود، میتوانست از این آزمون عبور کند و به جهان پس از م.رگ راه یابد. در نهایت، اوزیریس به عنوان فرمانروای م.ردگان در جایگاه داوری حضور داشت. نکته مهم: برخلاف تصور رایج، آنوبیس به تنهایی درباره خوب یا بد بودن انسان تصمیم نمیگرفت؛ وظیفه اصلی او نظارت بر ترازو و اجرای درست مراسم بود.
8. جهان م.ردگان در اسطورهشناسی مصر مصریان به جهانی پس از م.رگ اعتقاد داشتند که نام آن دوات (Duat) بود. دوات یک سرزمین ساده و تاریک نبود؛ بلکه جهانی پیچیده با مسیرها، دروازهها، موجودات الهی و آزمون های مختلف محسوب میشد. طبق باورهای آن زمان: * روح باید از مسیرهای خطرناک عبور میکرد. * موجودات و نگهبانان مختلفی در مسیر قرار داشتند. * طلسم ها و نوشته های مقدس به روح کمک میکردند. * آنوبیس یکی از محافظان و راهنمایان مهم این مسیر بود. * پس از عبور از آزمونها، فرد میتوانست به زندگی جاودانه امیدوار باشد. در برخی تصاویر، آنوبیس روح فرد را به سمت تالار داوری هدایت میکند. این نقش باعث شده او را چیزی شبیه راهنمای ارواح بدانند؛ البته این تعبیر دقیقاً معادل مفهوم امروزی «فرشته م.رگ» نیست.
9. کتاب م.ردگان و ارتباط آن با آنوبیس یکی از مهم ترین منابع شناخت آنوبیس، کتابی است که امروزه آن را «کتاب م.ردگان مصر باستان» مینامیم. نام مصری آن تقریباً به معنای «کتاب بیرون آمدن به روز» است. این کتاب مجموعهای از نوشته ها، دعا ها و طلسم های مذهبی بود که برای کمک به م.ردگان در سفرشان به جهان پس از م.رگ استفاده میشد. در بخشهایی از این نوشتهها آنوبیس دیده میشود که: * از مومیایی محافظت میکند. * در مراسم وزن کردن قلب حضور دارد. * م.ردگان را راهنمایی میکند. * در مراسم تدفین نقش دارد. یکی از مشهور ترین نمونه ها، پاپیروس هونهفر (Hunefer) است که صحنه وزن کردن قلب را به تصویر کشیده است. این اثر متعلق به حدود ۱۲۸۰ سال پیش از میلاد است و یکی از معروفترین تصاویر مربوط به آنوبیس محسوب میشود.
10. تاریخچه پرستش آنوبیس؛ از چه زمانی وجود داشت؟ این بخش از زندگی آنوبیس بسیار جالب است، چون او از خدایان نسبتاً قدیمی مصر محسوب میشود. برای شناخت تاریخ او باید چند دوره را بررسی کنیم: دوره تاریخی: دوران پیش از سلسلهها، حدود ۵۲۰۰ تا ۳۱۰۰ پیش از میلاد وضعیت آنوبیس: نمادهای سگسانان و خدایان مرتبط با تدفین شکل گرفتند. دوره تاریخی: پادشاهی کهن، حدود ۲۶۸۶ تا ۲۱۸۱ پیش از میلاد وضعیت آنوبیس: نام آنوبیس در متون اهرام دیده میشود. دوره تاریخی: پادشاهی میانه، حدود ۲۰۵۵ تا ۱۶۵۰ پیش از میلاد وضعیت آنوبیس: باورهای مربوط به جهان پس از م.رگ گسترش پیدا کردند. دوره تاریخی: پادشاهی نوین، حدود ۱۵۵۰ تا ۱۰۷۰ پیش از میلاد وضعیت آنوبیس: تصاویر آنوبیس در پاپیروسها و مقبرهها بسیار شناختهشده شدند. دوره تاریخی: دوره یونانی و رومی وضعیت آنوبیس: آنوبیس با برخی خدایان یونانی، بهخصوص هرمس، ارتباط و همسانسازی پیدا کرد. نکته مهم این است که نمادهای خدایان سگسان از دوران بسیار قدیمیتر وجود داشتند و نمیتوان تاریخ دقیق تولد آنوبیس را مشخص کرد. قدیمی ترین ارجاعات نوشتاری شناخته شده به او در متون پادشاهی کهن دیده میشود.
11. القاب و نام های دیگر آنوبیس آنوبیس در متون مصر باستان با لقبهای مختلفی شناخته میشد. هر لقب بخشی از قدرت و مسئولیت او را نشان میداد. لقب: اولینِ غربیان مفهوم:فرمانروای م.ردگان و گورستانهای غرب نیل لقب: سرور سرزمین مقدس مفهوم: محافظ گورستانها و آرامگاهها لقب: کسی که در خیمه مومیایی سازی است مفهوم: مسئول آیین مومیایی سازی لقب: سرور رازها مفهوم: آگاه به اسرار آیین های تدفین لقب: محافظ مقبره ها مفهوم: نگهبان بدن و آرامگاه م.ردگان لقب «اولینِ غربیان» به این دلیل بود که بسیاری از گورستانهای مصر در سمت غربی رود نیل قرار داشتند؛ جایی که خورشید غروب میکرد و بهصورت نمادین با جهان م.ردگان ارتباط پیدا کرده بود.
12. معابد و مکانهای پرستش آنوبیس یکی از مناطق مهم مرتبط با پرستش خدایان سگسان، شهر ممفیس و منطقه گورستانی سقاره بود. سقاره یکی از مهمترین گورستان های مصر باستان است و مقبرهها و آثار فراوانی از آیینهای تدفین در آن کشف شدهاند. آنوبیس فقط یک شخصیت داستانی نبود؛ مردم واقعاً برای او دعا میکردند و از او میخواستند از م.ردگان و آرامگاه هایشان محافظت کند. مجسمهها، طلسمها، نقاشیهای مقبره و تابوتهای مزین به تصویر آنوبیس از شواهد این پرستش هستند.
13. آیا آنوبیس خدای شرارت یا موجودی ترسناک بود؟ خیر. این یکی از اشتباهات رایج درباره اوست. امروزه به دلیل ظاهر تاریک و ارتباطش با م.رگ، بعضیها آنوبیس را نماد شرارت یا موجودی اهریمنی تصور میکنند. اما در دین مصر باستان، او عمدتاً خدایی محافظ و قابل احترام بود. مردم از او نمی ترسیدند به این معنا که او قصد آسیب زدن به انسانها را داشته باشد؛ بلکه از او درخواست میکردند که پس از م.رگ از آنها محافظت کند. آنوبیس بیشتر نماد این مفاهیم بود: *عدالت و نظم در مراسم پس از م.رگ *محافظت از بی دفاع ها *احترام به م.ردگان *عبور امن از زندگی به جهان دیگر *تولد دوباره و جاودانگی
14. تفاوت آنوبیس با خدایان مشابه در اسطوره شناسی مصر چند خدای دیگر هم وجود داشتند که ممکن است با آنوبیس اشتباه گرفته شوند. آنوبیس: خدای مومیایی سازی، محافظ مقبره ها و ناظر وزن کردن قلب. وِپواوِت: خدای راهگشا؛ وظیفه نمادین او باز کردن مسیر ها، به ویژه در مراسم سلطنتی و تدفین بود. اوزیریس: فرمانروای جهان م.ردگان و نماد رستاخیز. توث: خدای خرد و نوشتار؛ در مراسم داوری نتیجه را ثبت میکرد. این خدایان با یکدیگر ارتباط داشتند، اما شخصیت ها و مسئولیت هایشان یکی نبود.
15. آنوبیس در یونان و روم باستان وقتی فرهنگ یونان و روم با مصر ارتباط بیشتری پیدا کرد، آنوبیس هم وارد دنیای اسطورهشناسی آنها شد. یکی از جالبترین اتفاقات، ترکیب شخصیت آنوبیس با هرمس، خدای یونانی پیامرسان و راهنمای ارواح بود. از این ترکیب شخصیتی به نام هرمانوبیس (Hermanubis) به وجود آمد. هرمانوبیس وظایف مرتبط با راهنمایی روحها و جهان م.ردگان را با ویژگیهای هر دو خدا ترکیب میکرد. این موضوع نشان میدهد که شهرت آنوبیس حتی از مرزهای مصر هم فراتر رفته بود.
16. سرنوشت آنوبیس پس از پایان تمدن مصر باستان با گسترش فرهنگ یونانی و سپس رومی و در نهایت تغییرات مذهبی در مصر، پرستش سنتی خدایان باستانی به تدریج کاهش پیدا کرد. اما آنوبیس کاملاً فراموش نشد. تصویر او در آثار باستانی باقی ماند و بعد ها در نقاشیها، کتابها، بازی ها، فیلم ها و آثار هنری مدرن دوباره محبوب شد. امروزه آنوبیس یکی از شناخته شده ترین نمادهای مصر باستان است.
17. حقایق جالب و کمتر شناختهشده درباره آنوبیس چند نکته که احتمالاً برات جالب خواهند بود: ۱. آنوبیس همیشه به شکل انسان نبود. گاهی او را کاملاً به شکل یک شغال سیاه رنگ به تصویر میکشیدند؛ به خصوص در حالت دراز کشیده روی یک مقبره یا زیارتگاه. ۲. مجسمه آنوبیس در مقبره توتعنخآمون پیدا شد. یکی از آثار مشهور، مجسمه یک شغال سیاه رنگ است که در مقبره این فرعون کشف شد و نقش محافظتی داشت. ۳. کاهنان واقعاً نقش آنوبیس را بازی میکردند. آنها در مراسم تدفین ماسک هایی با سر شغال میپوشیدند تا در آیین ها نماینده این خدا باشند. ۴. او از قدیمی ترین خدایان تدفینی مصر است. نماد های خدایان سگسان حتی به دوران پیش از شکلگیری سلسله های فراعنه برمیگردند. ۵. آنوبیس همیشه خدای اصلی جهان م.ردگان نبود. با گسترش پرستش اوزیریس، نقش اوزیریس به عنوان فرمانروای جهان م.ردگان پر رنگ تر شد و آنوبیس بیشتر به محافظت و مومیایی سازی و آیین داوری پرداخت. ۶. آنوبیس دشمن انسان ها نبود. در باور مصریان، او یکی از مهم ترین محافظان انسان پس از م.رگ بود.
18. آیا آنوبیس واقعاً وجود داشته است؟ اینجا باید بین دو موضوع تفاوت قائل شویم: وجود تاریخی: آنوبیس یک خدای واقعی در باور و دین مردم مصر باستان بوده است. معابد، مجسمهها، نوشتهها و آثار باستانی فراوانی درباره او وجود دارند. وجود فراطبیعی: هیچ مدرک علمی معتبری وجود ندارد که نشان دهد آنوبیس بهعنوان یک موجود فراطبیعی واقعاً وجود داشته یا وظایف اسطورهای او را انجام میداده است. بنابراین آنوبیس از نظر تاریخی یک شخصیت بسیار واقعی و مهم در فرهنگ مصر باستان است، اما قدرتهای الهی او بخشی از باورهای مذهبی آن تمدن هستند.
آنوبیس؛ خدای مرگ، مومیایی سازی و نگهبان جهان مردگان در مصر باستان به لیست علایق اختصاصی بنده!🤙🏻 افزوده شد.
توسط #ثمین خطر🤙🏻
ممنون💙🙏🏻
نخست؟!
خوب بوددد
عاااااااااالی بوووود 😆👊🏻
عالی بود خسته نباشی
💙🙏🏻
عالی بوددد خسته نباشی
با اینکه از اسطوره های مصری چیزی نمی دونم ولی از آنوبیس حس خوبی می گیرممم☝🏻
🙏🏻💙
خیلی جالب بود
ولی تنها بديش این بود که خیلی طولانی بود و آدم احساس خستگی بهش دست میداد(قصد هیت ندارم فقط احساس خودمو نسبت به پستت میگم🙏🏻)
میدونم برا منم سخت بود ساختنش
هیچ جوره نمیشد کمترش کنم خیلی ناقص میشد😂