راز ماسک‌های عجیب پزشکان طاعون چی بود؟

احتمالاً تا حالا عکس پزشک‌هایی رو دیدی که ماسک‌هایی با منقار بلند و لباس‌های عجیب می‌پوشیدن. شاید برات سؤال شده باشه که چرا باید کسی همچین ماسکی بزنه! اصلاً این ماسک‌ها چه کاربردی داشتن و چرا شبیه نوک پرنده بودن؟

چرا پزشکان طاعون این ماسک‌ها رو می‌پوشیدن؟ تو گذشته، وقتی بیماری طاعون شیوع پیدا می‌کرد، پزشک‌ها هم مثل بقیهٔ مردم از این بیماری می‌ترسیدن. البته اون زمان هنوز مردم نمی‌دونستن میکروب‌ها چطور باعث بیماری می‌شن. یکی از باورهای رایج این بود که هوای بدبو باعث بیماری می‌شه. برای همین، پزشک‌ها فکر می‌کردن اگه خودشون رو از این هوا دور نگه دارن، کمتر بیمار می‌شن.

چرا ماسک‌ها شبیه منقار پرنده بودن؟ شاید عجیب‌ترین قسمت این ماسک‌ها همون منقار بلندشون باشه! اما این شکل دلیل خاصی داشت. پزشک‌ها داخل قسمت منقاری ماسک، گیاهان خوشبو، ادویه‌ها و مواد معطر قرار می‌دادن. اون‌ها تصور می‌کردن این مواد هوای بد رو پاک می‌کنن و ازشون در برابر بیماری محافظت می‌کنن. البته امروزه می‌دونیم که خوشبو کردن هوا باعث از بین رفتن باکتری طاعون نمی‌شه؛ پس این روش اون‌قدر که پزشک‌ها تصور می‌کردن مؤثر نبود.

این ماسک‌ها از چی ساخته می‌شدن؟ ماسک‌های منقاردار معمولاً با موادی مثل چرم ساخته می‌شدن و بعضی از اون‌ها برای چشم‌ها عدسی شیشه‌ای داشتن. بندهایی هم ماسک رو روی سر نگه می‌داشتن. البته همهٔ ماسک‌ها دقیقاً شبیه هم نبودن و دربارهٔ تاریخچهٔ بعضی نمونه‌های قدیمی هم هنوز ابهام‌هایی وجود داره.

چه کسی این ماسک‌ها رو طراحی کرد؟ اسم شارل دو لورم، یک پزشک فرانسوی که تو قرن هفدهم زندگی می‌کرد، با طراحی لباس معروف پزشکان طاعون ارتباط داره. اما یه نکتهٔ مهم وجود داره: همهٔ پزشک‌ها در تمام دوره‌های شیوع طاعون از این ماسک‌ها استفاده نمی‌کردن. این ماسک‌ها بیشتر با قرن هفدهم شناخته می‌شن و نباید تصور کنیم که پزشکان زمان مرگ سیاه در قرن چهاردهم همگی همین لباس رو می‌پوشیدن.

آیا این ماسک‌ها واقعاً از پزشک‌ها محافظت می‌کردن؟ راستش رو بخوای، نمی‌شه گفت این ماسک‌ها محافظت قابل‌اعتمادی ایجاد می‌کردن. چون پزشک‌ها هنوز علت واقعی بیماری رو نمی‌شناختن و طراحی ماسک هم بر اساس باور اشتباه به هوای بد بود. پس نباید این ماسک‌ها رو با ماسک‌های پزشکی امروزی یکی بدونیم.

آیا مردم عادی هم این ماسک‌ها رو می‌زدن؟ شاید تو فیلم‌ها یا بازی‌ها دیده باشی که شخصیت‌های زیادی ماسک پزشک طاعون می‌پوشن، اما در واقع این ماسک‌ها بیشتر با پزشک‌هایی شناخته می‌شن که با بیماران طاعون سروکار داشتن. مدرک کافی هم نداریم که نشون بده مردم عادی به‌طور گسترده از این ماسک‌ها استفاده می‌کردن.

یه نکتهٔ جالب! ماسک‌های پزشکان طاعون رو نباید ماسک لاتکسی بنامیم؛ چون این اسم برای توصیف ماسک‌های تاریخی منقاردار دقیق نیست. چیزی که این ماسک‌ها رو معروف کرده، ظاهر عجیبشون و داستانی‌ه که پشت طراحی اون‌ها قرار داره.

نتیجه‌گیری ماسک‌های پزشکان طاعون نشون می‌دن که آدم‌ها تو گذشته چطور با اطلاعات محدودی که داشتن، سعی می‌کردن از خودشون در برابر بیماری‌ها محافظت کنن. شاید بعضی از روش‌هاشون از نظر علمی درست نبوده باشه، اما همین تلاش‌ها بخشی از تاریخ پزشکی رو شکل داده.