فرشتگان مرگ؛ هزارتوی انسانیت.

⚠️هشدار: این نقد حاوی اسپویل‌هایی از داستان است. بعضی داستان‌ها فقط قرار نیست سرگرمتان کنند؛ قرار است بعد از تمام شدن، چند سؤال را در ذهنتان جا بگذارند و فرشتگان مرگ یکی از همان داستان‌هاست؛ ترکیبی از معما، روان‌شناسی، خشونت و شخصیت‌هایی که تشخیص قربانی و مقصر را دشوار می‌کنند. اما پشت این ساختمان تاریک و رازهایش، واقعا چه چیزی پنهان شده است؟ برای فهمیدن آن، باید وارد طبقه‌ به‌ طبقه این هزارتو شویم.

فرشتگان مرگ داستان ریچل گاردنر را دنبال می‌کند؛ دختری که در ساختمانی ناشناخته از خواب بیدار می‌شود و چیزی از گذشته خود به یاد نمی‌آورد. او در تلاش برای پیدا کردن راه خروج، با زک، مردی خشن و خطرناک، روبه‌رو می‌شود و میان این دو قراردادی عجیب شکل می‌گیرد. ساختار داستان یکی از جذاب‌ترین ویژگی‌های آن است. هر طبقه، شخصیت و قانون مخصوص خودش را دارد و مخاطب همراه ریچل قدم‌ به‌ قدم وارد بخش تازه‌ای از این هزارتو می‌شود. اطلاعات نیز آرام آرام آشکار می‌شوند و همین باعث می‌شود مدام درباره گذشته شخصیت‌ ها و انگیزه‌ های‌شان حدس بزنیم. با این حال، داستان همیشه به اندازه ایده اولیه‌اش قوی نیست. گاهی آن‌قدر سریع سراغ راز بعدی می‌رود که بعضی اتفاقات فرصت کافی برای تأثیرگذاری پیدا نمی‌کنند.

قلب داستان، رابطه میان ریچل و زک است. ریچل شخصیتی خاموش و سرد دارد و زک درست نقطه مقابل اوست: پرخاشگر و غیرقابل‌پیش‌بینی. با وجود این تضاد، این دو به شکلی عجیب به یکدیگر وابسته می‌شوند. نکته مهم این است که رابطه آنها یک دوستی ساده یا رابطه قهرمان و همراه نیست. اساس آن روی یک وعده شکل گرفته و به‌مرور، مرز میان اعتماد، نیاز و وابستگی را محو می‌کند. و همین ابهام، رابطه‌شان را به یکی از جذاب‌ترین بخش‌های انیمه تبدیل کرده است. اما شخصیت‌پردازی در مورد همه کاراکترها به همین اندازه موفق نیست. بعضی شخصیت‌ های فارعی ایده های بکری هستند، ولی زمان کافی برای پرداخت گذشته و انگیزه‌ هایشان وجود ندارد. در نتیجه، برخی از آن‌ها بیشتر شبیه یک مفهوم جالب هستند تا شخصیتی کاملاً ساخته‌شده.

در لایه فلسفی‌تر داستان، فرشتگان مرگ دائماً درباره گناه، هویت، قضاوت و تأثیر گذشته بر شخصیت انسان سوال می‌پرسد. بسیاری از شخصیت‌ها در واقع تصویری اغراق‌شده از یک ویژگی انسانی هستند؛ از نیاز به کنترل گرفته تا ترس از رها شدن و میل به دیده‌شدن و آسیب های روحی کودکی. یکی از نکات جالب اثر این است که مرز میان قربانی و مقصر را چندان واضح نگه نمی‌دارد. هرچه بیشتر درباره شخصیت‌ها می‌فهمیم، قضاوت کردنشان دشوارتر می‌شود. البته نباید انیمه را یک اثر روان‌ شناختی کاملاً دقیق دانست چون مفاهیم روانی در بسیاری از مواقع بیشتر ابزاری برای ساخت شخصیت و فضای داستان هستند تا موضوعی که قرار باشد با دقت علمی بررسی شود. بنابراین، فرشتگان مرگ بیشتر درباره روان انسان حرف می‌زند تا اینکه بخواهد آن را توضیح دهد.

فضاسازی یکی از نقاط قوت انکارناپذیر انیمه است. راهروهای سرد، اتاق‌های عجیب و طبقات متفاوت، حس خفگی و نبود یک راه فرار ساده را به خوبی منتقل می‌کنند. ساختمان کم‌کم از یک مکان ساده به بخشی از هویت داستان تبدیل می‌شود. طراحی بصری اثر شاید از نظر فنی خیره‌کننده نباشد، اما کاملاً با حال‌وهوای داستان هماهنگ است. موسیقی نیز همین نقش را ایفا می‌کند و در بسیاری از صحنه‌ها به جای اینکه فقط پس‌زمینه باشد، مستقیماً روی احساس مخاطب اثر می‌گذارد. در واقع، فرشتگان مرگ بیشتر از اینکه با جزئیات بصری پیچیده خود را به رخ بکشد، روی ایجاد یک حس ثابت و قابل تشخیص تمرکز می‌کند.

ریتم سریع انیمه باعث می‌شود تماشای آن خسته‌کننده نشود. تقریبا همیشه اتفاقی در حال رخ دادن است و پایان بسیاری از قسمت‌ها سوالی تازه برای مخاطب ایجاد می‌کند. اما همین ویژگی گاهی به ضرر داستان تمام می‌شود. برخی اتفاقات می‌توانستند با مکث بیشتری روایت شوند تا تاثیر عاطفی بیشتری داشته باشند. در بعضی لحظات، انیمه به جای اینکه اجازه دهد مخاطب با یک اتفاق زندگی کند، خیلی زود سراغ اتفاق بعدی می‌رود.

پایان فرشتگان مرگ شاید یکی از بحث‌برانگیزترین بخش‌های آن باشد. پس از تمام اتفاقات داستان، مخاطب انتظار دارد سرانجام به یک پاسخ روشن درباره سرنوشت شخصیت‌ها برسد، اما انیمه عمدا همه‌چیز را به شکل کاملا قطعی توضیح نمی‌دهد. از یک طرف، این انتخاب با فضای کلی داستان هماهنگ است. فرشتگان مرگ از ابتدا درباره خاطرات ناقص، هویت مبهم و حقیقت‌هایی بوده که به‌راحتی قابل تشخیص نیستند؛ بنابراین پایان نیمه‌باز آن می‌تواند فرصتی برای تفسیر باشد. مخاطب مجبور می‌شود میان نشانه‌های داستان، برداشت خودش را شکل دهد و تا مدت ها در ذهن مخاطب بماند. اما از طرف دیگر، این پایان برای همه رضایت‌بخش نیست. بخشی از ابهام، به جای اینکه حس کنجکاوی ایجاد کند، ممکن است حس ناتمام ماندن بدهد. مخصوصا برای مخاطبی که انتظار دارد داستان پس از این همه راز، دست‌کم بخشی از پرسش‌های اصلی را به‌طور روشن پاسخ دهد. در نتیجه، پایان باز فرشتگان مرگ را نمی‌توان صرفا نقطه قوت یا ضعف دانست؛ موفقیت آن کاملا به این بستگی دارد که مخاطب از یک پایان چه می‌خواهد. اگر ابهام و تفسیر را دوست داشته باشید، احتمالا جذاب خواهد بود؛ اگر به دنبال یک جمع‌بندی قطعی باشید، ممکن است کمی ناامیدکننده به نظر برسد.

فرشتگان مرگ در شخصیت‌های اصلی، فضای مرموز، طراحی طبقات، موسیقی و ایجاد حس کنجکاوی عملکرد بسیار خوبی دارد. رابطه ریچل و زک نیز به اثر هویتی می‌دهد که به‌سادگی نمی‌توان جایگزینش کرد. در مقابل، شخصیت‌های فرعی گاهی سطحی باقی می‌مانند، برخی مفاهیم روان‌شناختی بیش از حد اغراق‌آمیزند و ریتم سریع اجازه نمی‌دهد تمام ایده‌های داستان به اندازه کافی پرورش پیدا کنند. پایان باز نیز اگرچه با فضای اثر هماهنگ است، ممکن است برای بعضی مخاطبان بیش از حد مبهم به نظر برسد. در نهایت، فرشتگان مرگ یک شاهکار بی‌نقص نیست؛ اما اثری است که هویت خودش را دارد و می‌داند چه چیزی را می‌خواهد انتقال بدهد.