معرفی دوازده ایزد المپ نشین

درود به پست افسون؛ خوش اومدید

مقدمه: المپ چیست؟ المپ در دنیای واقعی بلندترین کوه یونان است و در اساطیر یونانی به عنوان محل زندگی و گردهمایی خدایان شناخته می‌شد. تصور المپ در اسطوره‌ها دقیقاً مانند یک کاخ معمولی روی قله یک کوه نیست؛ بلکه بیشتر قلمرویی الهی و باشکوه است که خدایان در آن گرد هم می‌آمدند، جشن می‌گرفتند، درباره امور جهان گفتگو می‌کردند و از جاودانگی خود بهره می‌بردند. پس از جنگ بزرگ میان خدایان نسل جدید و تایتان‌ها، زئوس و متحدانش پیروز شدند و نظم جدیدی در جهان شکل گرفت. از آن زمان، المپ به مرکز قدرت نسل جدید خدایان تبدیل شد.

زئوس زئوس، قدرتمندترین و بزرگ‌ترین خدای المپ، فرمانروای آسمان، رعدوبرق، قانون و نظم بود. او فرزند کرونوس و رئا و برادر هرا، پوزئیدون، هادس، دمتر و هستیا بود. کرونوس از پیشگویی‌ای می‌ترسید که یکی از فرزندانش روزی او را سرنگون خواهد کرد. به همین دلیل فرزندان خود را یکی پس از دیگری می‌بلعید. رئا هنگام تولد زئوس او را مخفی کرد و به جای او سنگی پیچیده‌شده در پارچه به کرونوس داد. زئوس در پنهانی بزرگ شد و بعدها علیه پدرش شورش کرد. او توانست کرونوس را شکست دهد و خواهر و برادرهای خود را آزاد کند. سپس در جنگی بزرگ، خدایان جوان توانستند تایتان‌ها را شکست دهند. همتای رومی او ژوپیتر بود.

هرا هرا خواهر و همسر زئوس و ملکه خدایان بود. او الهه ازدواج، زنان متأهل و خانواده به شمار می‌رفت. هرا شخصیتی بسیار قدرتمند داشت، اما بخش بزرگی از داستان‌های او به روابط زئوس و پیامدهای خیانت‌های او مربوط می‌شود. در بسیاری از داستان‌ها، هرا با زنانی که با زئوس ارتباط داشتند یا فرزندان زئوس روبه‌رو می‌شود. با وجود این، هرا را نباید تنها به عنوان همسر حسود زئوس شناخت. او الهه‌ای مهم و مستقل بود که با مفهوم ازدواج و جایگاه زن متأهل ارتباط داشت. طاووس، تاج و عصا از نمادهای او هستند. همتای رومی هرا ژونو یا جونو بود.

پوزئیدون پوزئیدون برادر زئوس و هادس و خدای دریاها، زمین‌لرزه‌ها و اسب‌ها بود. مشهورترین نماد او عصای سه‌شاخ اوست. پس از شکست تایتان‌ها، قلمرو دریا به پوزئیدون رسید. او خدایی قدرتمند و گاه خشمگین بود و می‌توانست دریاها را متلاطم کند یا زمین را بلرزاند. پوزئیدون در بسیاری از داستان‌های یونانی با شهرها و قهرمانان مختلف درگیر می‌شود و یکی از مشهورترین دشمنی‌های او با اودیسئوس در داستان اودیسه است. همتای رومی او نپتون بود.

دمتر دمتر الهه کشاورزی، غلات و حاصلخیزی زمین بود. او دختر کرونوس و رئا و مادر پرسفونه بود. مشهورترین داستان دمتر داستان ربوده شدن پرسفون به جهان زیرین است. هنگامی که پرسفونه از مادرش جدا شد، دمتر از شدت اندوه زمین را از نعمت خود محروم کرد و محصولات دیگر مانند گذشته رشد نکردند. در نهایت، توافقی شکل گرفت که پرسفونه بخشی از سال را در جهان زیرین و بخشی دیگر را نزد مادرش بگذراند. این داستان در سنت یونانی با چرخه طبیعت و فصل‌ها ارتباط پیدا کرد. همتای رومی دمتر سرس بود.

آتنا آتنا یکی از مشهورترین الهه‌های یونانی و الهه خرد، استراتژی جنگ، صنایع دستی و تمدن بود. در روایت مشهور، مادر او متیس بود. زئوس از پیشگویی مربوط به فرزند متیس نگران شد و او را بلعید. بعدها آتنا از سر زئوس متولد شد؛ در حالی که کاملا مسلح بود. جغد، درخت زیتون، کلاه‌خود و سپر از نمادهای او هستند. شهر آتن نیز نام خود را از او گرفته است. همتای رومی آتنا مینروا بود.

آپولو آپولو فرزند زئوس و لتو و برادر دوقلوی آرتمیس بود. او با موسیقی، شعر، پیشگویی، تیراندازی، درمان و بیماری ارتباط داشت. یکی از مهم‌ترین مراکز پرستش او شهر دلفی بود؛ جایی که کاهنه‌ای معروف به پیتیا پیشگویی‌هایی را به نام آپولو ارائه می‌کرد. آپولو بعدها ارتباط بسیار نزدیکی با خورشید پیدا کرد، اما در سنت‌های یونانی، هلیوس نیز به عنوان شخصیت و خدای خورشید شناخته می‌شد. همتای رومی او نیز آپولو نام داشت و برخلاف بسیاری از خدایان یونانی، نامش در روم تغییر نکرد.

آرتمیس آرتمیس خواهر دوقلوی آپولو و دختر زئوس و لتو بود. او الهه شکار، طبیعت وحشی، حیوانات و در سنت‌های مختلف، دختران جوان و زایمان بود. آرتمیس معمولاً با کمان و تیر تصویر می‌شود و گوزن نیز از نمادهای مشهور اوست. ارتباط آرتمیس با ماه در دوره‌های مختلف بسیار پررنگ شد، اما در اساطیر یونانی شخصیت دیگری به نام سلنه نیز به طور مشخص با ماه ارتباط داشت. همتای رومی آرتمیس دیانا بود.

می‌رسیم به یکی خدایان مورد علاقم: آرس آرس پسر زئوس و هرا و خدای جنگ بود اما جنگ در شخصیت آرس بیشتر با خشونت، خشم، آشوب و جنبه وحشیانه نبرد ارتباط داشت. او در اساطیر یونانی چندان محبوب نبود و حتی دیگر خدایان نیز همیشه نظر مثبتی نسبت به او نداشتند. آرس رابطه‌ای مشهور با آفرودیت داشت و این رابطه در داستان‌های مختلف اساطیری به شکل‌های متفاوت روایت شده است. همتای رومی آرس مارس بود؛ اما این دو کاملاً یکسان نیستند. مارس در فرهنگ روم جایگاه بسیار مهم‌تری داشت و علاوه بر جنگ، با کشاورزی، دولت و هویت نظامی روم نیز ارتباط پیدا کرد.

آفرودیت آفرودیت الهه عشق، زیبایی، جذابیت و میل بود. داستان تولد او در منابع مختلف متفاوت است. در یکی از مشهورترین روایت‌ها، آفرودیت از کف دریا پدیدار می‌شود، در حالی که در روایت دیگری دختر زئوس و دیونه معرفی شده است. صدف، کبوتر، گل رز و درخت مورد از نمادهای او هستند. آفرودیت تنها نماینده عشق رمانتیک نبود؛ مفهوم گسترده‌تری از زیبایی، کشش و میل را نمایندگی می‌کرد. همتای رومی او ونوس بود. ونوس بعدها در اساطیر روم اهمیت سیاسی و ملی زیادی پیدا کرد و به داستان آئنیاس و ریشه‌های افسانه‌ای روم پیوند خورد.

هفائستوس هفائستوس خدای آتش، فلزکاری، آهنگری و صنعت بود و به عنوان آهنگر خدایان شناخته می‌شد. او در افسانه‌ها سازنده بسیاری از سلاح‌ها و اشیای شگفت‌انگیز خدایان است. داستان تولد او نیز در منابع مختلف متفاوت است؛ در برخی روایت‌ها، هرا او را بدون زئوس به دنیا می‌آورد. هفائستوس برخلاف بسیاری از خدایان، بیشتر به دلیل مهارت و صنعت خود شناخته می‌شود. همتای رومی او وولکان بود.

هرمس هرمس فرزند زئوس و مایا و یکی از چابک‌ترین خدایان یونانی بود. او پیام‌رسان خدایان و خدای سفر، تجارت، راه‌ها، مرزها و در برخی داستان‌ها دزدی و حیله‌گری بود. یکی از مهم‌ترین نقش‌های هرمس، هدایت ارواح مردگان به سوی جهان زیرین بود. به همین دلیل او را راهنمای ارواح نیز می‌دانستند. کلاه و صندل‌های بالدار و عصای کادوسئوس از نمادهای مشهور او هستند. همتای رومی او مرکوری بود.

دیونیسوس دیونیسوس فرزند زئوس و سمله، زنی فانی، بود و یکی از متفاوت‌ترین المپ‌نشینان به شمار می‌رفت. او با شراب، جشن، تئاتر، خلسه و رهایی از محدودیت‌های معمول اجتماعی ارتباط داشت. دیونیسوس را در برخی روایت‌ها دو بار زاده‌شده می‌نامند، زیرا داستان تولد او با مرگ مادرش و ادامه یافتن رشد او به کمک زئوس پیوند دارد. دیونیسوس همچنین با تئاتر یونانی ارتباط بسیار مهمی پیدا کرد. همتای رومی او باکوس است یا لیبر نیز برای سنت رومی مرتبط با او استفاده می‌شد.

هستیا هستیا خواهر زئوس، هرا، پوزئیدون، هادس و دمتر بود و الهه اجاق، آتش مقدس، خانه و خانواده به شمار می‌رفت. در برخی فهرست‌ها، هستیا یکی از دوازده المپ‌نشین است. در برخی سنت‌های بعدی، هنگامی که دیونیسوس وارد فهرست دوازده نفر می‌شود، هستیا از این فهرست کنار می‌رود. همتای رومی هستیا وستا بود.