اسکیزوئید: وقتی دنیای درونت جذابتره!

کسی رو تصور کن که روابطِ اجتماعی براش مثلِ تماشایِ یه فیلمِ خسته‌کننده‌ست که هیچ‌وقت براش بلیط نخریده؛ دنیای اسکیزوئیدها دقیقاً همین‌قدر آروم، بی‌تفاوت و کاملاً در انزواست.

ببین، اول از همه باید این سوءتفاهمِ بزرگ رو بذاریم کنار که فکر کنیم اسکیزوئیدها همون آدمای خجالتی یا گوشه‌گیرن که از ترسِ بقیه قایم شدن. اصلاً این‌طوری نیست! قضیه اینجاست که این تیپ آدم‌ها، خیلی شیک و مجلسی از «قراردادِ اجتماعی» که بقیه ما رو مجبور کرده توش بازی کنیم، استعفا دادن. برخلافِ آدم‌های مضطرب که دوست دارن وصل بشن ولی می‌ترسن، اسکیزوئیدها اصلاً تمایلی به این کار ندارن. فکر کن توی یه بازیِ ویدئوییِ عظیم هستی، ولی این آدم تنظیماتِ دیالوگ و تعاملاتِ اجتماعیِ بازی رو کلاً آف کرده تا فقط رویِ محیط و گرافیکِ بازی تمرکز کنه؛ این یعنی بی‌تفاوتیِ عمیق به اون بازیِ اجتماعی‌ای که بقیه دارن براش می‌جنـ#ـگن.

از دیدِ علمی، این اختلال با الگویِ همیشگیِ «جدا شدن از روابط» تعریف می‌شه. برایِ یه فردِ اسکیزوئید، مفهومِ «صمیمیت» یا «قشق و قاشقی» مثل این می‌مونه که بخوای طعمِ یه غذایِ عجیب و غریب رو برای کسی توضیح بدی که اصلاً میل نداره؛ نه اینکه بدش بیاد، فقط اصلاً براش جذاب نیست. در حالی که بقیه دنیا دارن تویِ پیچ‌و‌خمِ دوستی‌ها، تأیید گرفتن‌ها و جایگاه‌هایِ اجتماعی می‌سوزن و می‌سازن، مغزِ اسکیزوئید توی یه تعادلِ عاطفیِ آرام به سر می‌بره و تمامِ این شلوغ‌کاری‌هایِ انسانی رو مثلِ یه سرگرمیِ پرهزینه و غیرمنطقی می‌بینه.

بعد می‌رسیم به اون بحثِ «تخت بودنِ احساسات» یعنی اگر بهشون بگی برنده لاتاری شدی یا خدایی نکرده خونه‌ت رو آب برده، ممکنه با همون نگاهِ خنثی و شونه‌ی بالا انداختنِ همیشگی جواب بدن. این به این معنی نیست که سنگ‌دل‌ان یا قلب ندارن، فقط انگار ترموستاتِ عاطفی‌شون رویِ حالتِ «ثباتِ مطلق» قفل شده و تغییراتِ شدیدِ دنیای بیرون، قدرتِ نفوذ به فضایِ امنِ اونا رو نداره. اونا یه جورایی تویِ حبابِ شیشه‌ایِ خودشون زندگی می‌کنن که هیجاناتِ تند و تیزِ اطرافیان بهش راه نداره.

حالا فکر نکنی مغزشون خالیه یا حوصله‌شون سر میره! اتفاقاً برعکس؛ معیارهایِ این اختلال دقیقاً رویِ داشتنِ یه دنیایِ فانتزیِ خیلی خفن و فعال تأکید دارن. در حالی که تو داری سرِ یه بحثِ الکی با رفیقت حرص می‌خوری یا نگرانِ حرفای کارواشتی، اونا احتمالا دارن توی هزارتویِ پیچیده‌ی ذهنیِ خودشون غرق میشن. اونا نیاز به تحریکِ بیرونی رو با دنیایِ تخیلاتِ خودشون جایگزین کردن؛ دنیایی که بسیار قابل‌پیش‌بینی‌تر، امن‌تر و جذاب‌تر از واقعیتِ آشفته و پرسروصدایِ ارتباطاتِ انسانیه.

یه نکته‌ی خیلی باحال اینه که اونا اصلاً به تشویق یا انتقادِ بقیه واکنشی ندارن. ما آدم‌ها طوری طراحی شدیم که با تعریف شنیدن شارژ بشیم و با انتقاد دِپرس، ولی برای یه اسکیزوئید، نظرِ بقیه عملاً کشکه! چون اونا اصلاً توی این سلسله‌مراتبِ اجتماعیِ بقیه بازی نمی‌کنن. همین باعث میشه کلاً آدم‌های بی‌دردسری باشن؛ نه اهلِ دراما هستن، نه کینه‌توزن، نه می‌خوان کسی رو تحت تأثیر قرار بدن. اونا عملاً همون «پلیرهایِ روح» هستن که حضور دارن، ولی از نظرِ روانی در یک بُعدِ دیگه سیر می‌کنن. پانویس: دوتا از شخصیت های شناخته شده که اسکیزوئید هستن سوروس اسنیپ و ایتاچی اوچیها «انیمه‌ناروتو» و تایپ هایی که بیشتر ممکنه دارای این اختلال باشن ixtp و intj هستن.

در آخر، شناختِ این شخصیت مثل فهمیدنِ یه معماریِ متفاوته؛ نه یه نقصِ فنی. اینا فقط سیستم‌عامل‌شون برایِ «انزوایِ خودخواسته» و «آرامشِ درونی» تنظیم شده. اونا نه قصد دارن مرموز باشن و نه می‌خوان بی‌ادب به نظر برسن؛ اونا فقط طوری سیم‌کشی شدن که آرامشِ ذهنیِ خودشون رو به هر نوع پیوندِ خارجی ترجیح می‌دن. پس اگه روزی با کسی برخورد کردی که انگار هیچ‌چی این دنیا تکونش نمیده، نگرانِ «درست کردنش» نباش؛ احتمالاً فقط داره از عمقِ آرام و بی‌صدایِ ذهنِ خودش لذت می‌بره؛ و راستش رو بخوای، این هم راهِ بدی برایِ زندگی کردن نیست.