گوشه ی پنهانی از جهان به نام(صوت)

تا بحال فکر کردین به صدا های اطرافتون؟اطراف ما پر از صدا های گوناگون از جمله صدای بوق ماشین،صدای کلاغ،صدای هرج و مرج آدم ها، صدای رعد و برق،صدای کار کردن لوازم برقی و هزاران صدای دیگر. اما آیا واقعا جهان ما فقط شامل این صدا هاست؟ پاسخ قطعی اینه:(نه) پس بهتره بیای تا بیشتر کشف کنیم پشت پرده ی صداهای پنهان جهان رو که ازش غافلیم.

ما انسان ها با اینکه به عنوان اشرف مخلوقات شناخته میشیم اما در بعضی بازه ها ناتوان هم هستیم. بهترین مثال در مورد همین اندام گوش هست که خداوند هنگام آفریدنش اون رو محدود کرد. یا چشم ما با اینکه قدرت وضوح ۵۷۶ مگا پیکسلی رو داره اما فقط توانایی درک امواج مرئی (۴۰۰ تا ۷۰۰ نانومتر)رو داره. این کار بهترین گزینه بود چون خدا نمیخواست ما انسان ها درگیر چیزای بیهوده بشیم ،مثلا انسان نیازی نداره که صداهای اعماق زمین رو بشنوه یا هیچ نیازی نیست که امواج فرا بنفش رو ببینه. فقط دیدن نور چراغ راهنمایی و شنیدن صدای شکسته شدن شاخه ها ،صدای افتادن سنگ و ...براش کفایت میکنه.

دنیای صوت از چیزی که میشناسیم فراتر هست.بطور معمولی گوش انسان توانایی شنیدن صدا هایی در محدوده ی (۲۰ هرتز تا ۲۰۰۰۰ هرتز رو داره.) به صداهای پایین تر از ۲۰ هرتز میگم فروصوت(Infrasound): مثل صدای حرکات آرام گسل یا صدای زمین لرزه ما با اینکه این صدا ها رو نمیشنویم اما میتونیم با بدنمون حسشون کنیم. به صداهای بالاتر از ۲۰۰۰۰ هرتز میگیم فراصوت(Ultrasound): صدای امواج سونوگرافی که اگه ما با یه دستگاه سونوگرافی تنها داخل اتاق باشیم هیچ صدایی نمیشنویم و برامون سکوت مطلق هست در حالیکه اون اتاق پر از موج های صوتی پر انرژی هست. یا اگه دو سطح صاف و صیقلی مثل دو تیغه ی فلزی رو روی هم بکشیم در اثر اصطکاک لرزش های صوتی بسیار سریع ایجاد میشه که در محدوده ی فراصوت هستند. این نوع صدا ها در واقعا صداهای نا مرئی هستند که گوش ما ظرفیت شنیدنشو نداره.

نکته ی جالب اینجاست که بعضی جانوران توانایی شنیدن صداهایی رو دارن که برای ما سکوت مطلقه. سگ ها:این جانوران میتونن تا ۴۵۰۰۰ هرتز صدا هارو تشخیص بدن.بخاطر همین سوت های سگ برای ما صدا ندارند اصلا اما خود سگ ها بهش واکنش میدن. خفاش ها:این موجودات استاد فرکانس های بالا هستن یعنی کلا با امواج فراصوت سر و کار دارن. حتی یه روش خاص برای مکان یابی دارند به نام مکان یابی پژواکی(Echolocation) بطوری که در این روش خفاش صداهای با فرکانس های بالا(تا ۱۰۰۰۰۰ هرتز) از خودش می فرسته به محیط( مثلا سنگ )و با بررسی انعکاس اون صدا میتونه در مغزش نقشه ای از اون محیط رو در تاریکی بسازه. صدای بال زدن حشراتی هم مثل زنبور و مگس برای ما غیر قابل شنیدنه. نهنگ ها و دلفین ها:این موجودات میتونن با امواج فراصوت با هم ارتباط برقرار کنند که واسه ما غیر قابل شنیدنه.

نقطه ی قابل توجه اینجاست که صوت برای انسان فقط ابزار شنیدن هست اما در حیوانات فراتر از این باور هست و اونا حتی از صدا به عنوان (دست)،(نقشه) و (چشم) استفاده می کنند. برخی حشرات هم با تولید صداهایی با فرکانس خاص خودشون رو شبیه یه حشره ی خطرناک دیگه نشون میدن تا از شر دشمن در امان بمانند. این هم یک نوع استراتژی دفاعی در موجوداته.

حالا اگه گوش ما توانایی شنیدن صدا های نامرئی رو داشت چه اتفاقی می افتاد؟ دنیای امروز از نظر ما نسبتا ساکته اما اگر گوش ما قادر به شنیدن صدای برخورد مولکول های هوا،صدای بال زدن مگس و ... صدا های دیگری بود کاملا آشفته می شدیم چرا که مغز انسان برای پردازش صدا های میانی ساخته شده و قطعا با این حجم از صوت داخل گوشمان؛ قدرت پردازش مغز از میان می رفت. از طرف دیگر صدا های با فرکانس کم یا همان فروصوت باعث استرس ،ترس و حتی حالت تهوع هم میشد چون مستقیما با ارتعاشات بدن در ارتباط هست. پس گوش ما اینگونه تکامل یافته تا ما را از شر هیاهوی بی امان طبیعت نجات دهد!

نکته ی جالب دیگر اینجاست که ما معمولا صدا رو به عنوان اطلاعات در نظر میگیریم اما صدا در حقیقت یک 《انرژی》 هست. شاید باورتون نشه اما با صدا میشه یک لیوان رو شکست به این صورت که اگه یه خواننده بتونه دقیقا روی فرکانس طبیعی یه شیشه ی کریستالی ،اونقدر به اونا انرژی میده که شروع میکنن به لرزیدن و اگر این لرزیدن قدرتش از پیوند بین مولکول ها بیشتر باشه میتونه منجر به شکستن شیشه بشه!

صدا برای منتقل شدن نیاز به یه محیط مادی داره مثلا آب،هوا یا فلز و اگه اینا وجود نداشته باشه نمی تونه منتقل بشه. بخاطر همین در فضا (خلا) با اینکه انفجار های عظیمی مثل (ابر نواختر) وجود داره ؛هیچ صدایی وجود نداره و منتقل نمیشه. به عنوان نکته ی بیشتر بهتره بگم که سرعت صوت در آب بیشتره تا هوا واسه همین هم نهنگ ها با هم ارتباط برقرار می کنن در آب و حتی در فلزات بسیار سریعتره. واسه همین وقتی گوشتو تکیه میدی به ریل قطار ،صدا واضح تر شنیده میشه تا با گوش های معمولی.