راز تصمیم‌گیری در نیم ثانیه ، مغز یک فوتبالیست

تا حالا فکر کردید یه فوتبالیست حرفه‌ای چطور توی کمتر از یک ثانیه تصمیم می‌گیره پاس بده یا شوت بزنه یا دریبل کنه ؟ جالب اینجاست که این فقط به سرعت پاها مربوط نیست بلکه مغز بازیکن باید در چند لحظه موقعیت رو بررسی و بهترین تصمیم رو انتخاب کنه . در این پست می‌خوایم راز تصمیم‌گیری فوق‌سریع مغز یک فوتبالیست رو بررسی کنیم .

بازیکن حرفه‌ای فقط به توپ نگاه نمی‌کنه : وقتی ما فوتبال می‌بینیم اکثر اوقات چشممون دنبال توپ میره ولی یه بازیکن حرفه‌ای باید همزمان حواسش به توپ و هم‌تیمی‌ها و مدافع‌ها و فضای خالی و حتی حرکت بعدی حریف باشه . برای همین بازیکن‌های حرفه‌ای اکثر اوقات قبل از اینکه توپ بهشون برسه چند بار سریع اطرافشون رو نگاه می‌کنن ؛ این کار باعث میشه وقتی توپ بهشون رسید از قبل بدونن احتمالاً چه کاری باید انجام بدن .

مغز بازیکن مدام آینده‌ی چند ثانیه بعد رو پیش‌بینی می‌کنه : فوتبالیست فقط به چیزی که الان اتفاق میفته واکنش نشون نمیده و مغزش دائماً حدس می‌زنه که یک لحظه بعد چه اتفاقی قراره بیفته ، مثلاً وقتی مهاجم می‌بینه مدافع داره به سمتش میاد ، لازم نیست صبر کنه مدافع کاملاً نزدیک بشه و از روی سرعت و جهت حرکتش ، مسیر احتمالی رو حدس می‌زنه و تصمیم می‌گیره توپ رو کجا ببره و یه جورایی مغز بازیکن مدام در حال انجام یک بازی کوچیک پیش‌بینیه .

تمرین باعث میشه بعضی تصمیم‌ها تقریباً خودکار بشن : اینجا تفاوت بازیکن معمولی و حرفه‌ای بیشتر مشخص می‌شه چون وقتی یه حرکت رو صدها و هزاران بار تمرین می‌کنی ، مغز کم‌کم الگوهای اون حرکت رو یاد می‌گیره و در نتیجه بازیکن برای هر حرکت مجبور نیست از صفر فکر کنه ، مثلاً یک بازیکن حرفه‌ای وقتی توپ با سرعت به سمتش میاد لازم نیست با خودش بگه : خب حالا پامو کجا بذارم ؟ توپ رو چطوری کنترل کنم ؟ ، چون بدنش و مغزش به خاطر تمرین زیاد خیلی سریع پاسخ مناسب رو پیدا می‌کنن .

دید محیطی یکی از ویژگی های مهم فوتبالیسته : بازیکن حرفه‌ای فقط چیزی که مستقیم جلوی چشمشه رو نمی‌بینه بلکه اون باید بتونه با استفاده از دید محیطی حرکت بازیکن‌های اطرافش رو هم تشخیص بده و برای همینه که بعضی بازیکن‌ها بدون اینکه مستقیم به هم‌تیمیشون نگاه کنن یه پاس دقیق به فضای خالی میدن چون مغز از اطلاعاتی که از اطراف دریافت می‌کنه استفاده می‌کنه تا موقعیت رو سریع تحلیل کنه .

سرعت تصمیم‌گیری فقط به سرعت مغز بستگی نداره : ممکنه فکر کنیم بازیکن خوب کسیه که فقط سریع‌تر فکر می‌کنه اما ماجرا پیچیده‌تره و یه بازیکن حرفه‌ای معمولاً الگوها رو بهتر تشخیص میده ، مثلاً با دیدن نحوه‌ی قرار گرفتن مدافع‌ها ممکنه سریع متوجه بشه فضای مناسبی سمت چپ وجود داره و در واقع مغزش لازم نیست تک‌تک بازیکن‌ها رو از اول بررسی کنه چون تجربه و تمرین زیاد باعث شده بعضی موقعیت‌ها رو خیلی سریع بشناسه .

فشار و استرس می‌تونه این سیستم رو خراب کنه : حالا یه سوال مهم برامون پیش میاد : چرا بعضی بازیکن‌ها توی تمرین فوق‌العاده‌ان ولی توی بازی مهم عملکردشون افت می‌کنه ؟ یکی از دلایلش فشار روانیه چون وقتی بازیکن خیلی مضطربه ، بخشی از توجه ذهنش درگیر استرس یا ترس از اشتباه یا واکنش تماشاگرانه و در نتیجه ممکنه تصمیم‌گیری سخت‌تر بشه . برای همین بازیکن‌های سطح بالا فقط روی تکنیک تمرکز نمی‌کنن بلکه کنترل فشار روانی و تمرکز ذهنی هم بخش مهمی از عملکردشونه .

بازیکن حرفه‌ای همیشه تصمیم درست نمی‌گیره : سرعت تصمیم‌گیری به این معنی نیست که بازیکن هیچ‌وقت اشتباه نمی‌کنه ، حتی بهترین فوتبالیست‌های دنیا هم ممکنه در کسری از ثانیه تصمیم اشتباه بگیرن ولی تفاوت اصلی اینه که بازیکن حرفه‌ای معمولاً اطلاعات بیشتری رو سریع‌تر پردازش می‌کنه و موقعیت‌ها رو بهتر پیش‌بینی می‌کنه و از تجربه‌ی قبلیش استفاده می‌کنه . پس وقتی ما از بیرون می‌بینیم یک بازیکن در یک لحظه‌ی فوق‌العاده حساس تصمیم می‌گیره ، پشت اون تصمیم احتمالاً سال‌ها تمرین یا تجربه یا شناخت موقعیت و کار ذهنی وجود داره .