آیا نمره و معدل واقعاً میزان باهوش بودن یک دانش‌آموز را نشان می‌دهد؟

تا حالا شده برای امتحان کلی درس بخونی ولی نتیجه اون چیزی نباشه که انتظار داشتی ؟ یا یکی با چند ساعت درس خوندن نمره عالی بگیره و همه بگن : وای، چقدر باهوشه ! اما آیا واقعاً نمره و معدل می‌تونن میزان هوش یک دانش‌آموز رو مشخص کنن ؟ هوش خیلی گسترده‌تر از نمره‌ هست و می‌تونه شامل خلاقیت ، حل مسئله و مهارت‌های مختلف باشه . توی این مطلب بررسی میکنیم که معدل واقعاً نشون‌دهنده‌ هوشه یا فقط موفقیت در سیستم مدرسه رو نشون میده ؟

نمره دقیقاً چی رو اندازه می‌گیره ؟ وقتی توی امتحان نمره میگیریم ، در واقع داریم عملکردمون رو توی یه آزمون مشخص و در یه زمان مشخص نشون میدیم . مثلاً ممکنه کسی مطالب رو خیلی خوب بلد باشه ، ولی به‌خاطر استرس ، کم‌خوابی یا حتی بد بودن شرایط امتحان ، نتونه توانایی واقعیش رو نشون بده . پس نمره بیشتر از اینکه بگه تو چقدر باهوشی ؟ ، میگه تو توی این امتحان چقدر خوب عمل کردی ؟

هوش فقط حفظ کردن و امتحان دادن نیست : یکی از مهم‌ترین نکته‌ها اینه که هوش فقط یک نوع نیست ، ممکنه یه دانش‌آموز در ریاضی فوق‌العاده باشه و یکی داخل پیدا کردن راه‌حل‌های خلاقانه یا یکی توی ارتباط برقرار کردن با بقیه و یکی هم داخل یادگیری مهارت‌های عملی . مثلاً فرض کن دو نفر با یه مسئله سخت روبه‌رو میشن : یکی فرمولی که قبلاً یاد گرفته رو سریع به یاد میاره ولی اون یکی راه جدیدی برای حل مسئله پیدا می‌کنه و هر دو می‌تونن باهوش باشن اما نوع توانایی‌شون متفاوته .

پس چرا بعضی دانش‌آموزها با نمره‌های بالا باهوش‌تر به نظر می‌رسن ؟ چون مدرسه معمولاً مهارت‌هایی مثل حافظه ، تمرکز ، سرعت یادگیری ، دقت و توانایی حل بعضی مسائل درسی رو خیلی بیشتر اندازه میگیره و از طرف دیگه دانش‌آموزی که منظم درس میخونه و روش مطالعه خوبی داره ، احتمالاً نمره بالاتری میگیره‌ ، بنابراین نمره بالا میتونه نشونه بعضی توانایی‌های ذهنی و تلاش زیاد باشه ، اما به‌ تنهایی نمیتونه هوش کلی یک نفر رو مشخص کنه .

پس نمره پایین یعنی طرف باهوش نیست ؟ اصلا ، نمره پایین می‌تونه دلایل زیادی داشته باشه ، مثل استرس امتحان ، نداشتن انگیزه ، روش مطالعه نامناسب ، مشکلات شخصی ، خستگی یا حتی اینکه فرد با روش آموزش و امتحان مدرسه ارتباط خوبی نداره یا حتی ممکنه یه دانش‌آموز داخل امتحان نمره متوسطی بگیره ولی توی حل مسائل واقعی ، خلاقیت یا پیدا کردن ایده‌های جدید فوق‌العاده باشه .

پس بالاخره معدل مهمه یا نه ؟ معدل بی‌اهمیت نیست حتی میتونه اطلاعات مفیدی درباره عملکرد تحصیلی ، میزان یادگیری دروس و میزان تلاش و نظم یه دانش‌آموز به ما بده ، اما مشکل از جایی شروع میشه که بخوایم از روی معدل نتیجه بگیریم که این دانش‌آموز باهوشه و اون یکی نیست چون یه عدد نمیتونه تموم توانایی‌ های ذهنی و شخصیتی یک انسان رو خلاصه کنه . و البته تلاش هم خیلی مهمه : گاهی فکر میکنیم کسی که با چند ساعت مطالعه نمره عالی میگیره ، حتماً از بقیه باهوش‌تره اما ما نمی‌دونیم اون شخص قبلاً چقدر تمرین کرده یا چقدر پایه قوی‌ای داشته یا چه روش مطالعه‌ای استفاده کرده و از طرفی کسی که ساعت‌ها تلاش میکنه تا به یه نتیجه خوب برسه لزوماً کم‌هوش نیست بلکه پشتکار و مهارت یادگیری خودشون توانایی‌های مهمی هستن .