آبشاری زیر آب

در جهان پدیده‌های طبیعی زیادی وجود دارند که در نگاه اول غیرممکن به نظر می‌رسند. یکی از عجیب‌ترین آن‌ها «آبشار زیرآبی موریس» است. برای آشنایی با این مکان تا انتها مطلب را بخوانید🍃

جزیره موریس در جنوب‌غربی اقیانوس هند و در شرق ماداگاسکار قرار دارد. آبشار زیرآبی معروف موریس در نزدیکی شبه‌جزیره لو مورن (Le Morne) در بخش جنوب‌غربی این جزیره دیده می‌شود.

آیا واقعا آبشار زیر آب وجود دارد؟ خیر. چیزی که به عنوان «آبشار زیرآبی موریس» شناخته می‌شود، آبشار واقعی نیست. اگر آب واقعاً مانند یک آبشار از سطح اقیانوس به سمت پایین سقوط می‌کرد، با یک پدیده بسیار متفاوت روبه‌رو بودیم. آنچه در تصاویر دیده می‌شود، عمدتاً "حرکت شن، ماسه و ذرات رسوبی" است که به وسیله جریان‌های اقیانوسی جابه‌جا می‌شوند. این رسوبات از بخش‌های کم‌عمق‌تر به سمت لبه فلات زیرآبی حرکت کرده و وارد آب‌های عمیق‌تر می‌شوند. از بالا، مسیر حرکت این رسوبات مانند جریان آب یک آبشار دیده می‌شود. به همین دلیل، بعضی منابع این پدیده را به جای «آبشار»، نوعی آبشار شنی (Sandfall) می‌دانند.

چرا این پدیده به وجود آمده است؟ برای درک این پدیده باید به سه عامل اصلی توجه کنیم: ۱. شکل خاص بستر اقیانوس موریس یک جزیره با منشأ آتشفشانی است. فعالیت‌های آتشفشانی در گذشته باعث شکل‌گیری جزیره و ساختارهای زیرآبی اطراف آن شده‌اند. در اطراف جزیره، قسمت‌هایی از بستر دریا نسبتاً کم‌عمق هستند، اما در نزدیکی لبه این فلات زیرآبی، عمق اقیانوس به‌سرعت افزایش پیدا می‌کند. در بعضی توضیحات علمی و جغرافیایی، عمق آب‌های اطراف این شیب به بیش از ۴۰۰۰ متر اشاره شده است. بنابراین اختلاف بسیار زیادی بین بخش کم‌عمق و آب‌های عمیق اطراف وجود دارد. ۲. جریان‌های اقیانوسی جریان‌های آب در اطراف موریس باعث جابه‌جایی دائمی ذرات شن و رسوبات می‌شوند. این جریان‌ها رسوبات را در امتداد بستر کم‌عمق حرکت می‌دهند و بخشی از آن‌ها را به سمت لبه فلات زیرآبی می‌برند. وقتی رسوبات به این قسمت می‌رسند، به سمت آب‌های عمیق‌تر حرکت می‌کنند. این حرکت مداوم باعث ایجاد الگوهایی در آب می‌شود که از ارتفاع زیاد، بسیار شبیه یک آبشار به نظر می‌رسند. ۳. تفاوت رنگ آب عامل مهم دیگر، تفاوت رنگ آب در قسمت‌های کم‌عمق و عمیق است. در نزدیکی ساحل و روی فلات کم‌عمق، آب به دلیل عمق کمتر و وجود شن و صخره‌های روشن، معمولاً آبی روشن یا فیروزه‌ای دیده می‌شود. در قسمت‌های عمیق‌تر، آب بسیار تیره‌تر به نظر می‌رسد. هنگامی که رسوبات روشن در امتداد مرز این دو ناحیه حرکت می‌کنند، تضاد میان آب روشن و آب تیره بیشتر می‌شود. مغز انسان این الگو را شبیه جریان یافتن آب از یک ارتفاع به سمت پایین تفسیر می‌کند و به همین دلیل تصویر یک «آبشار زیر اقیانوس» شکل می‌گیرد.

چرا از بالا شبیه آبشار دیده می‌شود؟ وقتی از سطح دریا به این منطقه نگاه کنیم، ممکن است چنین چیزی را مشاهده نکنیم. اما هنگامی که از ارتفاع زیاد، مثلاً از یک هواگرد، به منطقه نگاه می‌کنیم، شکل فلات زیرآبی، اختلاف رنگ آب و حرکت رسوبات در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند. در نتیجه چشم انسان مرز بین قسمت کم‌عمق و عمیق را مانند لبه یک پرتگاه می‌بیند و حرکت رسوبات را مانند آبی که از آن پرتگاه سقوط می‌کند، تفسیر می‌کند. به همین دلیل، این پدیده را می‌توان یک توهم بصری طبیعی دانست؛ یعنی چیزی که واقعاً وجود دارد، اما مغز ما آن را به شکلی متفاوت از واقعیت فیزیکی آن تفسیر می‌کند.

آبشار زیرآبی موریس فقط یک منظره زیبا و عجیب نیست؛ بلکه نمونه‌ای جالب برای شناخت فرایندهای طبیعی در محیط‌های دریایی است. این پدیده نشان می‌دهد که چگونه عواملی مانند: شکل بستر اقیانوس جریان‌های دریایی فرسایش جابه‌جایی رسوبات عمق آب و نحوه عبور نور در آب می‌توانند با یکدیگر ترکیب شوند و منظره‌ای بسیار متفاوت ایجاد کنند. همچنین این پدیده یادآوری می‌کند که تصاویر طبیعی همیشه دقیقاً همان چیزی را که در نگاه اول به نظر می‌رسند نشان نمی‌دهند و برای درک آن‌ها باید فرایندهای علمی پشت تصویر را بررسی کرد.