چرا کتاب های ایرانی طرفداران کمی دارد؟

خب ، همیشه می بینم که این کتاب ها خونده نمی شن. غیر کلیشه ، زیبا ، دلنشین ، بروز ترین نوشته ها را دارند ولی دیده نمی شوند. دنیا پر کلیشه و محدود کتاب های هستند که سعی می کنن از کلیشه فرار کنن و وقتی یک کتاب بدون کلیشه نوشته می شه انواع و اقسام جایزه و تقدیر گرفته می شه. پس چرا آثار ایرانی ها نباید جزو کتاب های ترند باشه؟

دلایل زیادی داره. اما دلایل که قرار توی این پست زیر ذره بین بره: ۱. سندروم 《ترجمه زدگی》 ۲. بازاریابی داستان ۳. فقدان ژانر ۴.نقد معیوب

۱. سندروم ترجمه زدگی: نام یک نویسنده خارجی مثل یک مهر تایید «کیفیت» است. همین جمله یک از دلایل مهم کم اهمیتی به کتاب های ایرانی ست. حتی اگر خودمان نخواهیم ذهن ما پیش فرضی می گذارد که 《اگر خارجی ست حتمی یک چیزی برای خوندن داره》 در حالی که شاید خیلی از آثار داخلی بهتر از کتاب های کشور های دیگه باشه. نتیجه اش : مخاطبِ ایرانی وقتی کتابی می‌خرد که در لیستِ پرفروش‌های نیویورک‌تایمز بوده یا جایزه نوبل/بوکر برده، احساس امنیت می‌کند. او فکر می‌کند: «چون دنیا این را تأیید کرده، پس وقتِ من هدر نمی‌رود.» مشکل اینجاست: نویسنده‌ی داخلی، قبل از اینکه حتی بخواهد ثابت کند «قلمش خوب است»، باید ثابت کند «وجود دارد». او هیچ مُهرِ تاییدی از «بازارِ بزرگ» ندارد، پس مخاطب ریسک نمی‌کند که وقتش را روی یک نامِ ناآشنا بگذارد.

۲. بازاریابی داستانی : مهم ترین دلیل و اصلی ترین دلیل. وقتی که می بینیم که یک کتاب در لیست کتاب های نیویورک تایمز مغزمون با خودش می گه : 《اه ، چه جالب این یک مهر تایید وقتی دیگران دوست اش داشتن یعنی یک چیزه خاص داره دیگه پس اگه من اینو بخونم یعنی وقت ام تلف نکردم.》 اینجا چه اتفاقی افتاد ؟ درسته ، یک مجله خبری یا یک جایزه باعث شده که تو نظرت به یک کتاب عوض بشه. مشکل اینجاست: نویسنده‌ی داخلی، قبل از اینکه حتی بخواهد ثابت کند «قلمش خوب است»، باید ثابت کند «وجود دارد».

حالا سوال اصلی این که : چرا ایرانی ها هم نمیان کتاب شون تبلیغ کنن؟ به طور خیلی جدی و بدون هیچگونه سانسوری سراغ حقیقت اصلی می ریم. ایران در صنعت کتاب در بحران تبلیغاتی یعنی نمی تونه تشخیص بده که کدوم کتاب باید تبلیغ بشه و آنچه که مخاطب می طلبه. در حالی که نسل جدید دنبال ژانر های چون فانتزی ، جنایی و ژانر های با هیجان بیشتره. تمرکز بودجه و تبلیغات بر سر کتاب های : مذهبی و علمی ست. بلکه می توان از فرصت های زیادی برای تبلیغات کتاب های که طرفداران بیشتری دارند . کتابخوانی را رواج بدهند.

۳.فقدان ژانر : همانطور که گفته شده بازار تبلیغات کتاب ایران پر از کتاب های مذهبی و علمی ست. این بد نیست ولی باعث می شه استعداد های زیادی نادیده گرفته شه. باعث می شه یک فرد با استعداد از هنر اش چشم پوشی کنه و برای دیده شدن کتاب های با موضوع کلیشه ای بنویسد چون مجبوره. بعضی ها برای درآمد زایی به سمت نویسندگی می روند و این یک حقیقت است. نتیجه‌اش چیست؟ کتابی که پتانسیلِ تبدیل شدن به یک «فرنچایز» (مثل هری پاتر یا ارباب حلقه‌ها) را دارد، در یک قالبِ خشک و بی‌روحِ کتاب‌فروشی قرار می‌گیرد. ما در ایران «انجمن‌های حرفه‌ای برای نویسندگان ژانر» نداریم.

۴.نقدِ واقعی: آخرین کتاب علمی و تخیلی که خارجی بود را در ذهن خود بیاورید. پر از کلیشه و سبک نوشتاری عادی ست. حتی شاهکار ها هم نقص دارند. اما در ایران کتاب های علمی و تخیلی ، فانتزی ، جنایی ...... زیر تیغ نقد های بی جا له می شوند. در نقد کتاب های نوجوان ما نقد صنعتی نداریم؛ یعنی نقدی که ضعف های تو کتاب تو را کامل کنند. تأثیر اش : وقتی نقدی وجود ندارد که سازنده باشد، نویسنده در توهمِ «شاهکار بودن» یا ناامیدیِ مطلق باقی می‌ماند و هیچ‌وقت یاد نمی‌گیرد داستانش را «تجاری‌سازی» یا «بین‌المللی‌سازی» کند.