۵ توهمی که مغزت بهت تحمیل کرده +راهکار

شاید ندونید مغز ما برای بقا طراحی شده، نه برای حقیقت‌یابی! به همین دلیل روزانه ده‌ها توهم رو به عنوان واقعیت قبول می‌کنیم. در این پست با ۵ تا از این توهم ها و راهکارش آشنا میشید.

خیلی از ما فکر می‌کنیم موجوداتی عقلانی هستیم که بر اساس استدلال و منطق تصمیم می‌گیریم. اما علم عصب‌شناسی ثابت کرده که ۹۰٪ تصمیمات روزانه‌ رو ناخودآگاه و بر اساس احساسات، ترس‌ها و تجربیات گذشته‌ مون می‌گیریم. بعد از اینکه تصمیم گرفتیم، مغز یه سری دلیل منطقی می‌سازه تا به بهمون بقبولونه که «آگاهانه» انتخاب کردیم. به این می‌گن «توجیه پس‌اتفاقی». مثلاً یه خرید غیرضروری می‌کنیم چون لحظه‌ای حس خوب بهمون دست میده ، بعد به خودمون می‌گیم به درد می‌خوره. راهکار: قبل از هر تصمیم مهم، ۱۰ ثانیه سکوت کن و از خودت بپرس: لان دقیقاً چه حسی دارم؟ این تصمیم از روی حس یا منطق

توهم شماره ۲: خاطراتم دقیقاً همون چیزی‌ که اتفاق افتاده واقعیت اینه که خاطرات هر بار که مرور می‌شن، بازنویسی می‌شن. مغزت اون رو با احساسات امروزت، اطلاعات جدید و حتی با چیزهایی که از دیگران شنیدی، قاطی می‌کنه و یه نسخه‌ی جدید می‌سازه. به این می‌گن «ناپایداری حافظه». یعنی خاطره‌ای که امروز داری، با همون خاطره‌ی چند سال پیش فرق داره، حتی اگه قسم بخوری عین همون‌ه. نتیجه‌ی : داری بر اساس خاطراتی زندگی می‌کنی که حتی نصفشون واقعی نیستن. پس چرا اینقدر به گذشته چسبیدی؟ راهکار: دفعه‌ ی بعد که یه خاطره‌ ی تلخ اذیتت کرد، به خودت بگو «این فقط نسخه‌ی امروز مغزمه، نه خود واقعیت».

توهم شماره ۳: نگرانی =»پیش‌بینی فاجعه همه‌ی ما نگران آینده‌ایم. از فردا تا ۱۰ سال دیگه. اما حقیقت اینه که مغزت برای پیش‌بینی آینده فقط از گذشته استفاده می‌کنه. یعنی آینده رو شبیه‌ترین حالت به گذشته حدس می‌زنه و بدترین سناریوها رو جلوی چشمت مجسم می‌کنه. مشکل اینجاست که دنیا خطی نیست. اتفاقاتی می‌افته که هیچ الگویی ازشون نداری. همه‌چیز می‌تونه یک‌شبه تغییر کنه. تحقیقات روان‌شناسی نشون داده ۸۵٪ چیزهایی که نگرانشون هستیم، هرگز اتفاق نمی‌افته و اون ۱۵٪ باقی‌مونده هم معمولاً خیلی سبک‌تر از چیزی که تصور می‌کردیم، از آب درمی‌آن. پس نگرانی یعنی رنج کشیدن برای چیزی که حتی وجود نداره. یعنی مغزت داری بهت دروغ می‌گه که «اگه نگران نباشی، آماده نیستی»، درحالی که نگرانی هیچ کمکی به آمادگی نمی‌کنه؛ فقط انرژی‌ات رو می‌گیره. راهکار: هر بار حس کردی داری نگران آینده می‌شی، از خودت بپرس: «الان می‌تونم کاری براش بکنم؟» اگه آره، اقدام کن (نه نگران باش). اگه نه، رهاش کن. چون نگرانی یعنی دوبار رنج کشیدن.

توهم شماره ۴: اراده‌ی آزاد دارم و می‌تونم هرجور دوست دارم باشم این یکی از تلخ‌ترین توهم‌هاست. ما دوست داریم باور کنیم هر لحظه می‌تونیم انتخاب کنیم و هر کی دوست داریم بشیم. اما واقعیت اینه که بیشتر رفتارهایت نتیجه‌ی عادت‌ها، محیط، تربیت و ژنتیکته. تحقیقات نشون داده وقتی با یه موقعیت آشنا روبرو می‌شی، مغزت قبل از اینکه خودت متوجه بشی، واکنش نشون می‌ده. یعنی انتخاب‌ات قبل از اینکه به آگاهیت برسه، انجام شده. اراده‌ی آزاد فقط توی همون ۵٪ لحظات هشیارانه‌ات وجود داره. لحظاتی که از خودت می‌پرسی «چرا اینکارو می‌کنم؟» و سعی می‌کنی تغییر کنی. راهکار: به جای اینکه به «اراده» تکیه کنی، روی «سیستم» تکیه کن. یعنی محیطت رو طوری تغییر بده که رفتار درست، راحت‌ترین گزینه باشه. مثلاً اگه می‌خوای کمتر گوشی ببینی، گوشی رو بذار تو اتاق دیگه.

توهم شماره ۵: همه به من توجه می‌کنن و منو قضاوت می‌کنن این توهم رو توی روان‌شناسی به اسم «افکت اسپات‌لایت» (نورافکن) می‌شناسن. یعنی فکر می‌کنی همه‌ی چشم‌ها به تو دوخته شده و هر کار اشتباهی که بکنی، همه متوجه می‌شن و تا ابد یادشون می‌مونه. واقعیت اینه که اکثر آدم‌ها درگیر زندگی خودشون هستن. اونقدر که تو نگرانی خودتی، بقیه هم نگران خودشونن. اون کار اشتباهی که چن سال پیش کردی و هر شب به خاطرش عذاب می‌کشی، ۹۹٪ آدم‌هایی که اون موقع بودن، حتی یادشون نیست. حتی اگه کسی هم قضاوت‌ت کنه، حرفش بیشتر درباره‌ی خودشه تا تو. قضاوت‌ها آینه‌ی ذهن خود آدم‌هاست. راهکار: این جمله رو با خودت تکرار کن: همه دارن به خودشون فکر می‌کنن، نه به من. من همونقدر آزادم که دیگران.