فراتر از کلیشه ها

احتمالاً همه‌ی ما حداقل یک بار جمله‌هایی مثل «این کار دخترونه‌ست»، «پسر که گریه نمی‌کنه» یا «این شغل به خانم‌ها نمیاد» رو شنیدیم. این جمله‌ها نمونه‌هایی از کلیشه‌های جنسیتی هستن؛ باورهایی که بر اساس جنسیت، برای آدم‌ها ویژگی‌ها و نقش‌های خاصی در نظر می‌گیرن. توی این پست قراره چند تا از رایج‌ترین این کلیشه‌ها رو بررسی کنیم و ببینیم چرا همیشه درست نیستن

کلیشه‌های جنسیتی یه سری باورها و انتظاران که جامعه بر اساس دختر یا پسر بودن آدم‌ها ایجاد می‌کنه. مثلاً اینکه دخترها باید فلان‌جوری باشن یا پسرها باید بهمان‌جوری رفتار کنن. این حرف‌ها اون‌قدر تکرار میشن که خیلی وقت‌ها طبیعی به نظر میان، اما واقعیت اینه که نمی‌شه فقط از روی جنسیت، شخصیت، علایق یا توانایی‌های یه آدم رو حدس زد.

احتمالاً خیلی‌هامون این جمله رو شنیدیم. این کلیشه باعث میشه بعضی از پسرها فکر کنن نشون دادن ناراحتی یا حرف زدن درباره احساساتشون کار اشتباهیه. در حالی که همه‌ی آدم‌ها احساسات دارن؛ چه دختر باشن چه پسر. ناراحت شدن، گریه کردن یا درخواست کمک کردن چیز عجیبی نیست و ربطی به جنسیت نداره.

هنوز هم بعضی‌ها فکر می‌کنن بعضی شغل‌ها فقط برای مردها یا فقط برای زن‌ها مناسبن. مثلاً از دیدن یه زن مهندس یا یه مرد پرستار تعجب می‌کنن. در صورتی که موفق بودن توی یه شغل بیشتر از هر چیزی به علاقه، تلاش و مهارت بستگی داره. جنسیت به تنهایی نمی‌تونه تعیین کنه که یه نفر توی چه کاری خوبه.

از بچگی به خیلی از ما گفته شده که مثلاً صورتی دخترونه‌ست و آبی پسرونه. یا بعضی بازی‌ها و سرگرمی‌ها فقط برای یه جنس خاصن. اما واقعاً رنگ‌ها و سرگرمی‌ها جنسیت ندارن. هر کسی حق داره هر رنگی رو دوست داشته باشه یا هر سرگرمی‌ای رو که ازش لذت می‌بره انتخاب کنه، بدون اینکه بابتش قضاوت بشه.

یکی دیگه از کلیشه‌های رایج اینه که پسرها همیشه قوی‌ترن و دخترها ضعیف‌تر. اما قدرت فقط به زور بازو نیست. پشتکار، صبر، شجاعت، مسئولیت‌پذیری و توانایی کنار اومدن با مشکلات هم نوعی قدرته. این ویژگی‌ها بین همه‌ی آدم‌ها پیدا میشه و به جنسیت خاصی تعلق ندارن.

شاید این حرف‌ها در نگاه اول مهم به نظر نرسن، اما می‌تونن روی انتخاب‌ها و اعتمادبه‌نفس آدم‌ها اثر بذارن. وقتی یه نفر مدام بشنوه که به خاطر جنسیتش نباید کاری رو انجام بده، ممکنه کم‌کم به توانایی‌های خودش شک کنه. خیلی وقت‌ها کلیشه‌ها باعث میشن آدم‌ها نتونن اون‌طوری که واقعاً هستن زندگی کنن.

کلیشه‌های جنسیتی سال‌هاست بین مردم وجود دارن، اما این دلیل نمی‌شه که همیشه درست باشن. هر آدمی علایق، توانایی‌ها و شخصیت مخصوص خودش رو داره. شاید بهتر باشه به جای اینکه بگیم «همه‌ی دخترها اینجورین» یا «همه‌ی پسرها اونجورین»، هر فرد رو به عنوان یه انسان مستقل بشناسیم. اینطوری هم قضاوت کمتر میشه و هم آدم‌ها فرصت بیشتری پیدا می‌کنن که خودشون باشن.