اگر انسان ها ناگهان ناپدید شوند چه اتفاقی می افتد؟

درود، سوال این مطلب نیمه شب به ذهنم رسید و چون به نظرم جالب بود راجبش تحقیق کردم و تصمیم دارم با شما هم به اشتراک بزارم. در واقع قراره راجب این بحث کنیم که اگر انسانی در کره زمین وجود نداشته باشه چه اتفاقاتی ممکنه بیوفته؟

تصور جهانی بدون انسان، چالشی برای بازنگری در جایگاه ما در چرخه حیات است. معمولاً در گفتمان های زیست محیطی، انسان به عنوان «گونه مزاحم» یا «ویروس سیاره» معرفی می‌شود که تنها عامل نابودی اکوسیستم و... است. اما این نگاه تنها نیمی از واقعیت است. اگر فرض کنیم بشریت در یک لحظه از صفحه‌ روزگار محو شود، زمین وارد فاز جدیدی خواهد شد؛ فازی که در آن مرز میان «بازسازی شگفت انگیز طبیعت» و «هرج و مرج حاصل از میراث تکنولوژیک ما» بسیار باریک است. در واقع در این مطلب به دنبال پاسخ به این پرسش هستیم که آیا حذف انسان مفید است یا به فاجعه ای دیگر منجر می شود؟

اول از همه بگم که سناریو غیبت یا پاک شدن انسان ها از زمین، ما رو با دو دیدگاه متفاوت در مفهوم «زندگی» روبرو می کند. از دیدگاه اکولوژیک، زمین پس از انسان قطعا در بلند مدت بهبود می یابد؛ آلودگی ها فروکش می کنند، جنگل ها احیا می شوند، گیاهان رشد می کنند و سراسر ساختمان های متروکه شهر ها را در بر میگیرند و چرخه حیات بدون دخالت ما به تعادلی پایدارتر دست می یابد. این همون «بهشت بی انسان» هست که قطعا کلیپ های نظیرش رو شبکه های اجتماعی دیدید. اما از سوی دیگر، باید پذیرفت که ما میراثی از خود باقی گذاشته ایم که در نبود مدیریت انسانی، به سلاح های زیست محیطی تبدیل می شوند؛ از نیروگاه های هسته ای رها شده گرفته تا فروپاشی نژاد های دست ساز که به ما وابسته اند که در ادامه راجبشون توضیح میدم. فراتر از این، نبودن انسان به معنای خاموش شدن «چراغ آگاهی» در این بخش از کیهان یعنی زمین عزیزمون هست.

اول بریم راجب نقاط قوت صحبت کنیم؛ اولین مورد احیای تنوع زیستی گونه های در معرض انقراض هست که قربانی شکار، تخریب زیستگاه و آلودگی بودند. قطعا با رفتن انسان ها به این موجودات فرصت داده میشه تا بهبود پیدا کنند و باز به طبیعت برگردند. دومین مورد راجب پایداری اکوسیستم های طبیعی هست. انگل زدایی متوقف میشه و جنگل ها دوباره پیشروی می کنند. شهرها به مرور به جنگل های بتنی تبدیل می شوند که در آن، گیاهان بر سر ساختمان های سر به فلک کشیده آوار شدند. همچنین ما پاکسازی اتمسفر رو داریم؛ انتشار گاز های گلخانه ای حاصل از فعالیت های صنعتی متوقف می شود و سطح کربن به تدریج به تعادل پیش از صنعتی شدن باز می گردد که آلودگی هوا را کاهش می دهد و برای گونه های طبیعی مفید تره. اینا نکات مثبتی بودن که به نظر من میتونیم برای نبودن انسان ها از دیدگاه اکولوژیک در نظر بگیریم.

حالا بریم سراغ نقاط ضعفی که قراره بهشون اشاره کنم. میدونیم که انسان ها هزاران نیروگاه هسته ای و مخازن مواد شیمیایی خطرناک در سراسر جهان دارند. اگر انسان ناگهان غیب شود، سیستم های خنک کننده این نیروگاه ها به دلیل نبود سوخت و نگهداری، از کار می افتند و در نتیجه این نیروگاه ها مقادیر عظیمی تششعات رادیواکتیو در محیط زیست پخش می کنند. در کوتاه مدت، این برای جانوران اطراف آن مناطق بسیار مرگبارتر از آلودگی های عادی انسانی است. دومین نکته اینه که خیلی از حیوانات در طول هزاران سال به «اهلی شدن» عادت کردند. گاوها، گوسفندان، سگ و گربه های خانگی و مرغ ها بدون انسان قادر به بقا نخواهند بود چون اکثر این حیوانات توسط شکارچیان طبیعی یا به دلیل نبود منابع غذایی که انسان برایشان فراهم میکرد به شکل فجیعی از بین می روند یا در اثر بیماری های مدیریت نشده، رنج زیادی می کشند.

خب یکم بریم سراغ فلسفه، میدونیم که انسان تنها گونه ای است که به معنای واقعی کلمه، «تاریخ» را ثبت کرده است. پس اگر انسان نباشد، چه کسی می داند که دایناسورها وجود داشتند؟ چه کسی تلسکوپ ها را می‌سازد تا از برخورد سیارک ها به زمین جلوگیری کند؟ اگر یک سیارک بزرگ به زمین برخورد کند، هیچ گونه دیگری نمی‌تواند برای نجات حیات سیاره کاری انجام دهد. زمین بدون انسان، پتانسیل «هوشمندانه محافظت شدن» را از دست می دهد. از طرف دیگه فقدان هنر اتفاق میوفتد. دنیا بدون انسان، یک سیستم زیستی کورکورانه است. در این دنیا، زیبایی وجود دارد اما کسی نیست که آن را «درک» کند یا از آن لذت ببرد. در دنیایی بدون انسان، هیچکس نیست که بنویسد، نقاشی کند، موسیقی بسازد یا به دنبال معنای هستی باشد. جهان صرفا به «راز بقا» تبدیل می شود. اگر انسان ها ناگهان ناپدید شوند هیچ پیروزی اخلاقی، هیچ تلاش برای خیر و هیچ تفکری وجود نخواهد داشت.

اگه بگیم جهان بدون انسان «بهتر» است، در واقع داریم میگیم «بقا و تکثیر بیولوژیکی گیاهان و حیوانات» تنها هدف جهان است. اگر هدف جهان فقط «بودن» باشد، بله، بدون انسان دنیا سبز تر و خلوت تر است. اما اگر هدف جهان را «آگاهی» و «فهمیدن خود» بدانیم، نبود انسان یعنی خاموش شدن تنها گونه ای در این بخش از جهان که آن را بشناسد و روایت کند. حذف انسان به معنای پایان رنج های تحمیل شده بر طبیعت است، اما به قیمت از دست رفتن تنها موجودیتی که قادره زیبایی جهان را درک کند و برای حفظ تداوم آن در برابر تهدیدات کیهانی و... تلاش کند.