این زبان رو کسی نمیتونه یاد بگیره! حتی هوش مصنوعی!

میخوایم در مورد زبانی حرف بزنیم که اونقدر سخته که هیچ کسی حتی هوش مصنوعی هم نمیتونه یاد بگیره!

احتمالا وقتی گفتم سخت ترین زبان فکر همتون رفت سمت هندی و چینی و امثالهم. اما سخت ترین زبان، یه زبان ساختگیه. بله! یعنی واقعا وجود نداره و یه نفر اونو ساخته. اما اخه چرا؟ مگه مشکل داره که یه زبانی بسازه که خودش هم نتونه یاد بگیره؟ این زبان، ایتکویل نام داره و نام سازنده اش جان کویخادا هست. اول یه سرگذشت ریز از جان کویخادا ببینیم.

ایشون توی سال 1959 تو لس آنجلس به دنیا اومده. رگه ی اصلیش آمریکایی-مکزیکی هست. پدرش یه نقاش بود.تو 18 سالگی رفت تو دانشگاه فولرتون ثبت نام کرد و زبان شناسی خوند. مدرکشو گرفت اما دیگه ادامه نداد. به 5 زبان زنده ی دنیا مسلط شد و رفت تو اداره ی راهنمایی رانندگی کالیفرنیا کارمند شد. توی سال 2004 اولین نسخه از زبان خودش رو منتشر کرد و سال 2023 هم آخرین نسخه (تا الان) رو منتشر کرد. خود جان گفته که من نمیتونم به این زبان صحبت کنم و برای یه نوشتن یه جمله انقدر باید به دست نوشته هام مراجعه کنم که تا 15 دقیقه هم طول میکشه. (عکسی از جان کیخادو پیدا نکردم)

اما خب مگه این زبان چی داره که انقدر سختش میکنه؟ 1-اکثر زبان هایی که ما میخونیم تعداد الفباشون در حد 20 الی 30 تاست. (عربی: 28 - انگلیسی: 26 - فارسی: 32 و...) اما زبان ایتکویل 65 صامت (یعنی حروف بی صدا) و 17 مصوت داره!

البته فکر نکنید الفباش فقط به همین خاطر سخته، نه، بعضی از صداهای این الفبا رو تقریبا غیرممکنه یه انسان بتونه تولید کنه. مثلا برای تولید صدای «'k^"» (دقت کنید ^ درست در بالای K قرار داره) باید زبانتون رو تا کنید تا به حلقتون برسه و با سایش به گلو صدایی شبیه به «ق» تولید کنین. اما اگه صداش خیلی به «ق» نزدیک باشه، قبول نیست چون 7 مدل صدای شبیه به «ق» داریم! یا مثلا تو تلفظ «ɬ» باید دو طرف زبانتون با هوا در تماس باشه و از حلقتون (پایین تر از جایی که معمولا تلفظ میکنید) صدایی شبیه به خش خش در بیارید. (زبان هایی مثل فارسی و انگلیسی فاقد چنین صدایی هستن پس خیلی سخته براشون!)

تازه! ما توی زبان های رایج، بیشتر از یه تعداد حرف بی صدا رو نمیتونیم پشت سر هم تلفظ کنیم. اما ایتکویل اصلا اینجوری نیست. بعضی وقتا مجبوری 12 تا حرف بی صدای پشت سر هم رو تلفظ کنی! (یکم لحن و صدات عوض بشه معنی کلا تغییر میکنه!)

اینم بگم که بیشتر از 3600 تا فرم خطی داره (یعنی درسته کل الفباش 82 تاست اما نوشتار اون 82 تا بسته به موقعیت و نقشش توی جمله که مفعوله، فاعله یا .... متفاوته و بیشتر از 3600 نوشتار توی این زبان پیدا میشه) و اینم بگم که هر کلمه باید جوری نوشته بشه که قواعد مربوط به اون نقش (مثلا فاعل) هم رعایت بشه!

حرف از قواعد شد! صرف فعل ها توی این زبان به 22 روش ممکنه (دقت کنید انگلیسی کلا 4 الی 5 تا صرف داره) نقش های دستوری توی فارسی به فاعل، مفعول، متمم و.. میگیم. شاید فارسی نهایتا 15 تا نقش دستوری داشته باشه. انگلیسی که از این هم کمتره. اما ایتکویل؟ 68 نقش دستوری داره! جدای از فاعل و مفعول و... یه چند تا نقش دستوری عجیب داره: بودن در حالت تعلیق- حرکت به سمت چیزی به عنوان مانع حرکت اون چیز- حرکت به سمت چیزی به عنوان مانع ایستادن اون چیز - شباهت مانند رویا و... تازه هر کدوم هم دستورهای خاص خودش رو داره و قواعد صرف فعل و نحوه ی تلفظ هر صدا و کلمه هم نسبت به نقش اون کلمه، فرق میکنه.

هنوز تموم نشده! توی ایتکویل معنی و تلفظ کلمات بسته به این موارد تغییر میکنه: 1-چقدر کلمه رو میکشی؟ 5 ثانیه؟ 3 ثانیه؟ قطعا معنیش متفاوت میشه. 2-آیا دیدگاهت نسبت به اون شیء مستقله؟ یا شبکه ایه؟ (یعنی مثلا داری به دست اشاره میکنی یا داری به بدنی اشاره میکنی که داری دستش رو بررسی میکنی؟) 3-آیا اون شیء مجزاست؟ یا از یه مجموعه است؟ اگه از مجموعه است همگونه یا ناهمگون؟

اما نگران نشید! میتونید قواعد ایتکویل رو از یه کتاب جامع حدود 4500 صفحه ای بخونید! و اگه میخواید ریزتر بخونید یه کتاب مکمل 2400 صفحه ای هم داره! یه نکته خیلی عجیب: برای ریخت شناسی (مورفولوژی) حروفات و کلمات جدول های هشتگانه ارائه شده که فقط جدول سوم اون 1728 حالت داره! (احتمال میدن به صورت کلی بیش از 18 هزار حالت باشه. چرا میگم احتمال میدن؟ چون کسی هیچ وقت یاد نگرفته!)

حالا باید ببینم این آقای جان عزیز، چرا این زبان رو ساخته؟ ایشون فکر میکرد زبان های رایجی که استفاده میشه برای رفع نیاز های روزانه مناسبه اما توشون پر از ابهامه. پس تصمیم گرفت یه زبانی اختراع کنه که توش هیچ ابهامی نباشه و هر چیزی فقط به یک شکل بیان بشه. خود کیخادو اعلام کرده که بیش از 30 سال روی این زبان وقت گذاشته. وقتی ازش پرسیدن خودت میتونی به این زبان حرف بزنی، قاطعانه جواب نه داد! خودش اعتراف کرد هدفش این نبود که این زبان جهانی بشه بلکه فقط برای رفع ابهام ساخته. یه مثال برای درک: «برخلاف، فکر می‌کنم ممکن است معلوم شود که این رشته‌کوه ناهموار در نقطه‌ای به پایان می‌رسد» به ایتکویل ترجمه میشه: «Tram-mļöi hhâsmařpţuktôx»

آیا عنوان درسته؟ واقعا هوش مصنوعی هم نمیتونه اینو یاد بگیره؟ بله! هوش مصنوعی صرفا میتونه یکمی از این زبان رو یاد بگیره و هنوز کامل نمیتونه به این زبان مسلط بشه. و آخرین سوال: آیا مترجم های آنلاین این زبان رو دارن؟ بله یک سری از مترجم های آنلاین مختص ایتکویل هستن اما اونا هم با دقت به شدت پایینی ترجمه میکنن و نمیشه قطعی گفت که درست باشن.