مشترک 
درود! می دانستید حرف هایی که در کودکی به شما زده شد، آسیب ها و پیامد هایی پنهانی داشته اند که در بزرگسالی آن ها را جزو رفتار های عادی خودتان می بینید اما آنجاست که پیامد های پنهانی در خلق و خوی شما جا می گیرند.. با ما همراه باشید!
الگوهای پنهان تربیتی چیست؟ الگوهای تربیتی پنهان همان «قوانین نانوشتهای» هستند که در کودکی از خانواده، محیط، مدرسه و تجربههای اولیه یاد میگیریم. این الگوها معمولا آگاهانه نیستند؛ یعنی ما نمیدانیم که تحت تأثیرشان هستیم، اما تصمیمها، روابط، شغل، عزتنفس و حتی شیوهٔ فکر کردن ما را شکل میدهند. مثال: «نباید درخواست کمک کنم، چون باعث دردسر دیگران میشوم.»
چگونه این الگوها شکل میگیرند؟ الگوهای پنهان تربیتی از موارد زیر شکل میگیرند: واکنشهای والدین (تشویق / تنبیه / بیتوجهی) الگوگیری از رفتار بزرگترها سبک دلبستگی دوران کودکی تجربههای تکرارشونده (مقایسه شدن، نادیدهگرفتهشدن، مسئولیت بیشازحد) شرایط فرهنگی و اجتماعی خانواده کودک برای بقا و تأیید شدن، این الگوها را یاد میگیرد و آنها را «قاعده زندگی» میپندارد.
چرا در بزرگسالی پنهان میمانند؟ این الگوها معمولاً پنهان میمانند چون: سالها به صورت خودکار تکرار شدهاند فرد آنها را «طبیعی» میداند خود را به شکل یک هویت درمیآورند ذهن برای صرفهجویی انرژی از مسیرهای عادتگونه استفاده میکند به همین دلیل، فرد ممکن است فکر کند: « این شخصیت منه و من این رفتار رو دارم! » در حالی که بخشی از آن، تنها یک "برنامهریزی تربیتی قدیمی توسط والدین" است.
تأثیر مستقیم الگوهای تربیتی بر انتخابهای امروز این الگوها تعیین میکنند: - چه کاری جرئت انجامش را داریم - چه نوع رابطهای را انتخاب میکنیم - با چه آدمهایی احساس راحتی میکنیم - چطور با چالشها برخورد میکنیم - چه شغلی را امنتر میدانیم - چقدر به خودمان ارزش میدهیم مثال: اگر در کودکی یاد گرفته باشیم «احساسات نشانه ضعف است»، در بزرگسالی از علنی کردن احساسات فرار میکنیم و ممکن است وارد رابطه هایی شویم که نیازهای هیجانیمان نادیده گرفته میشود.
۵ الگوی پنهان تربیتی رایج و اثر آنها ۱) الگوی کاملگرایی پیام کودکی: «باید بهترین باشی تا دوستت داشته باشیم». نتیجه امروز: اضطراب، ترس از شروع، ترس از اشتباه. ۲) الگوی مهرطلبی پیام کودکی: «احساسات تو مهم نیست، فقط رضایت دیگران مهمه». نتیجه امروز: رابطههای ناسالم، نه نگفتن سخت، فرسودگی. ۳) الگوی بیاعتمادی پیام کودکی: «مواظب باش، مردم قابل اعتماد نیستند». نتیجه امروز: مشکلات عاطفی، نزدیکیگریزی، بدبینی. ۴) الگوی نادیده گرفته شدن پیام کودکی: «صدایت ارزش ندارد». نتیجه امروز: کمبود اعتمادبهنفس، بیان نکردن نیازها. ۵) الگوی مسئولیتپذیری بیش از حد پیام کودکی: «اگه تو انجام ندی، هیچکس نمیکنه». نتیجه امروز: فرسودگی، رابطههای یکطرفه، احساس گناه استراحت کردن.
چگونه این الگوها تصمیمهای عاشقانه و روابط را هدایت میکنند؟ الگوهای تربیتی حتی روی انتخاب دوست و شریک عاطفی ما نیز اثر گذارند: اگر عشق را با تنش تجربه کرده باشیم، جذب رابطههای هیجانی و پرتنش میشویم. اگر احساسات سرکوب میشد، جذب افراد سرد یا غیر دسترس میشویم. اگر تأیید گرفتن مهم بوده، وارد رابطههای مهرطلبانه میشویم. اگر همیشه مقصر شناخته شدیم، ناخودآگاه مسئولیت اشتباهات دیگری را قبول میکنیم. رابطه امروز ما، معمولا نسخه تکرارشده ی رابطههای اولیهمان است.
اثر الگوهای تربیتی بر انتخاب شغل و مسیر حرفهای بسیاری از انتخابهای شغلی از الگوهای پنهان میآیند: افراد مسئولیتپذیر افراطی معمولاً شغلهای سنگین میگیرند. افرادی که در کودکی نادیده شدهاند، شغلهایی را انتخاب میکنند که اثباتکننده ارزششان باشد. افراد ترسیده از اشتباه، به سراغ شغلهای امن و کمریسک میروند. کودکانی که زیاد مقایسه شدهاند، به دنبال حرفههایی با رقابت بالا میروند. گاهی شغل ما «انتخاب آزاد» نیست؛ «تکرار یک الگو» است.
چگونه بفهمیم الگوهای تربیتی هنوز فعالاند؟ چند نشانه روشن: - واکنش بیش از حد به انتقاد - احساس گناه هنگام استراحت - سختی در اعتماد یا صمیمیت - سختی نه گفتن - ترس از شکست حتی در موقعیتهای کوچک - انتخابهای تکراری (شغل، رابطه، دوستی) اگر در چند موقعیت مختلف، بارها رفتار مشابهی انجام میدهیم، احتمالاً یک الگوی تربیتی پشت آن است.
چطور میتوانیم این الگوها را شناسایی و متوقف کنیم؟ پیشنهادهای عملی: - نوشتن واکنشهای تکراری و موقعیتهای مشابه - بررسی ریشه هر رفتار: «این واکنش از کجا آشناست؟» - گفتوگو با خود کودک درون (self-dialogue) - تمرین نه گفتن در شرایط کوچک - مواجهه تدریجی با کارهایی که از آنها میترسیم - کمک گرفتن از مشاور و روانشناس هدف حذف الگوها نیست؛ هدف انتخاب آگاهانهتر است.
تبدیل الگوهای قدیمی به تصمیمهای سالم با شناخت این الگوها، فرد میتواند: روابط سالمتر و متعادلتر انتخاب کند شغلهایی انتخاب کند که به نیاز واقعیاش نزدیکترند سبک زندگی خودش را بر اساس «خواست خودش» نه «انتظارات گذشته» بسازد از تکرار چرخههای ناسالم جلوگیری کند احساس کنترل و آزادی بیشتری در زندگی داشته باشد وقتی الگوی پنهان شفاف شود، قدرت انتخاب واقعی آغاز میشود.
