سولیپسیسم یا کابوس ؟

درود، خیلی خوش اومدید.

چرا اصلاً این سؤال به‌وجود میاد؟ که آیا ممکنه «تو» تنها آگاهی واقعی جهان باشی؟ خب با یک سوال ساده این کابوس شروع میشود. تو چه چیزی را مستقیم تجربه می‌کنی؟ البته احساسات، افکار، درد یا رنج خودت، و چه چیز هایی رو غیر مستقیم میبینی؟ آدم های دیگر، حرف زدنشان، رفتار هایشان و مغزشان در MRI اما تو هیچ‌وقت آگاهیِ «درون» یک انسان دیگر را تجربه نمی‌کنی. تو فقط رفتار میبینی، نه «حس بودن».

مشکل علمی سولیپسیسم چیه؟ علم با چیز های قابل اندازه گیری کار میکنه. مثل نور، صدا، سیگنال عصبی و رفتار اما آگاهی نه وزن دارد نه طول نه رنگ نه واحد اندازه گیری.. آگاهی فقط از درون تجربه می‌شود. پس علم فقط میتواند بگوید " این مغز شبیه مغز تو کار میکند" ولی نمیتواند بگوید "او احساس دارد مانند تو"

بزارید با یه مثال ساده براتون قابل فهم ترش کنم. فرض کنید شما یه ربات فوق پیشرفته دارید. حرف میزنه، درد رو توصیف میکنه، گریه میکنه و میگه "من میفهمم" سوال اینجاست که از کجا مطمعنی واقعا حس داره یا نه؟ هیچ راه قطعی برای فهمیدن جواب وجود نداره. حالا اینو تعمیم بدید به همه ی انسان ها...

پس آیا بقیه ممکن است NPC باشند؟ یعنی اون شخصیتی باشن که بازیکن بازی هیچ کنترلی روشون نداره؟ دقیقا همونطور که ما تصور میکنیم بقیه هستند. از نظر منطق محض بله، رد شدنی نیست.. ولی از نظر علمی اثبات شدنی هم نیست. اینجا به یک بن بست بی پایان میرسیم. نمیتونیم ثابت کنیم دیگران آگاه هستند و نمیتوانیم ثابت کنیم نیستند... به این می‌گن مسئله‌ی ذهن‌های دیگر (Problem of Other Minds)

پس چرا ما «طوری زندگی می‌کنیم» که انگار بقیه آگاه‌اند؟ چون شباهت زیستی داریم. ساختار، نورون، شیمی مشابه داریم. حدس علمی اینه که اگر ساختار مشابه داشته باشی تجربه مشابه هم داری. انسجام رفتاری داریم، یاد میگیریم، شکست میخوریم عین هم دیگر. یک NPC واقعی انقدر غیر قابل پیش بینی نیست و تکامل، آگاهی هزینه دارد (انرژی پیچیدگی) اگر فقط تو آگاه بودی بقیه چرا این همه پیچیدگی دارند؟

حتی اگر ۹۹٫۹٪ مطمئن باشی بقیه آگاه‌اند هنوز ۰٫۱٪ عدم‌قطعیت باقی می‌ماند و این عدم‌قطعیت هرگز صفر نمی‌شود. چرا؟ چون آگاهی را فقط از درون می‌شود شناخت.. ولی این به معنی این نیست که زندگی پوچ است و همه چیز بی معنی است. چون حتی اگر تو تنها آگاهی باشی باز هم درد و احساسات تو واقعی است. معنا از تجربه می‌آید، نه از تعداد آگاهان.

و آخرین نکته را میگم برای سوت کشیدن مغز شما. اگر فقط تو آگاه باشی... آن «تو» دقیقا چیست؟ این بدن.. این مغز.. این روایت.. و اگر فردا بیدار شوی با حافظه‌ی یک نفر دیگر… آیا هنوز «تو»یی؟ اینجا سولیپسیسم تبدیل می‌شود به بحران هویت..