🧬 فروریزش شجره‌نامه: وقتی درخت خانوادگی واقعی نیست

وقتی به شجره‌نامه فکر می‌کنیم، معمولاً یک درخت ساده در ذهن می‌آوریم: هر نسل دو برابر نسل قبل نیاکان دارد. اما در واقعیت، این درخت هیچ‌وقت کاملاً ساده نیست. بسیاری از نیاکان در شاخه‌های مختلف تکرار می‌شوند و یک نفر می‌تواند چندین بار در شجره‌نامه ما ظاهر شود. این پدیده علمی را فروریزش شجره‌نامه می‌نامند و نشان می‌دهد که بیشتر ما در سطح کشور یا منطقه، نیاکان مشترک زیادی داریم. این مقاله بررسی می‌کند که این اتفاق چیست، چرا رخ می‌دهد و چه تأثیری بر DNA ما دارد.

فروریزش شجره‌نامه چیست؟ فروریزش شجره‌نامه یعنی اینکه تعداد واقعی نیاکان یک فرد کمتر از تعداد نظری آن باشد، زیرا برخی نیاکان در شاخه‌های مختلف تکرار می‌شوند. در حالت ایده‌آل، شجره‌نامه یک درخت است که هر نسل دو برابر نسل قبل شاخه دارد، اما در عمل شاخه‌ها دوباره به هم وصل می‌شوند و شکل درخت از هم می‌پاشد. این یعنی در نسل‌های دور، بسیاری از نیاکان مشترک‌اند.

چرا این اتفاق زیاد رخ می‌دهد؟ چند عامل تاریخی باعث فروریزش می‌شوند: -زندگی در جوامع کوچک و بسته -محدود بودن جابه‌جایی و مهاجرت -ازدواج با خویشاوندان نزدیک یا دور در نتیجه، نسل‌ها پشت سر هم باعث می‌شوند نیاکان در بخش‌های مختلف شجره‌نامه تکرار شوند و شجره‌نامه واقعی به شکل شبکه‌ای از ارتباط‌ها درمی‌آید، نه یک درخت ساده.

آخرین نیای مشترک (MRCA) ژنتیک جمعیت مفهومی به نام آخرین نیای مشترک دارد. این مفهوم نشان می‌دهد که همه افراد یک جمعیت نسبتاً بسته، در چند صد سال پیش، حداقل یک نیای مشترک داشته‌اند. بنابراین، هم‌خونی دور در سطح کشور یا منطقه طبیعی است و نباید با فامیل نزدیک اشتباه گرفته شود.

ارتباط با تست‌های DNA وقتی یک تست DNA انجام می‌دهید، نتایج نشان می‌دهد که شما چقدر به گروه‌های ژنتیکی مختلف شباهت دارید. این نتایج بر پایه‌ی شباهت DNA شما به جمعیت‌های مختلف است و نه اینکه «عضو یک قوم یا خانواده خاص هستید». فروریزش شجره‌نامه باعث می‌شود ریشه‌های ژنتیکی در طول نسل‌ها با هم ترکیب شوند و در نتیجه، DNA شما از مسیرهای مختلفی به شما رسیده باشد.

-تعداد واقعی نیاکان ما کمتر از حالت نظری است. -بسیاری از انسان‌ها در طول تاریخ نیاکان مشترک داشته‌اند. -ارتباط ژنتیکی دور یکی از دلایل شباهت DNA بین افراد مختلف است. درک این پدیده به ما کمک می‌کند نتایج تست‌های DNA را بهتر بفهمیم و دریابیم که انسان‌ها از نظر ژنتیکی بسیار به هم متصل‌اند.