چرا وقتی بیدار می‌شیم خواب رو یادمون میره؟

وقتی صبح از خواب بیدار می‌شویم، اکثر ما متوجه می‌شویم که بخش بزرگی از خواب‌های شبانه‌مان گم شده‌اند، گویی مغزمان تصمیم گرفته آن‌ها را از حافظه پاک کند. ولی چرا این اتفاق می‌افتد؟ واقعیتش این است که خواب یک دنیای کاملاً متفاوت در مغز است، جایی که قوانین منطق و زمان به گونه‌ای دیگر عمل می‌کنند و حافظه به روش بیداری ثبت نمی‌شود.

در طول خواب، به ویژه در مرحله REM (حرکت سریع چشم‌ها)، مغز فعال است و داستان‌ها، تصاویر، صداها و احساسات را با هم ترکیب می‌کند. این مرحله شبیه به ساختن یک فیلم کوتاه و خیالی است که گاهی منطق را به چالش می‌کشد. با این حال، بخش مهمی از مغز که مسئول ثبت خاطرات است، یعنی هیپوکامپ، در این زمان تا حد زیادی خاموش است. این بدان معناست که حتی اگر خواب بسیار واضح و واقعی باشد، مغز توانایی ذخیره آن به شکل یک خاطره پایدار را ندارد.

همچنین، هنگام بیداری، مغز ناگهان وارد دنیای منطق و واقعیت می‌شود. بسیاری از جزئیات خواب، عجیب و غیرواقعی‌اند و مغز آن‌ها را شبیه خاطره واقعی درک نمی‌کند. علاوه بر این، مواد شیمیایی و ناقل‌های عصبی مانند نوراپی‌نفرین که برای ثبت و تثبیت خاطرات لازم هستند، در طول خواب REM کم هستند. به همین دلیل، حتی وقتی خواب را به یاد می‌آوریم، بخش‌های زیادی از آن به سرعت محو می‌شوند.

به همین ترتیب، خواب‌ها شبیه جرقه‌هایی در مغز هستند؛ پر از رنگ، حرکت و احساس، اما ماندگاری‌شان محدود است. اگر بخواهیم آن‌ها را حفظ کنیم، تنها راه این است که همین که بیدار می‌شویم آن‌ها را یادداشت کنیم، قبل از آنکه دنیای بیداری و منطق مغز، آن‌ها را محو کند.

در نهایت، فراموش شدن خواب‌ها یک نقص نیست، بلکه ویژگی جالب مغز است که به ما کمک می‌کند دنیای واقعیت و تخیل را از هم جدا نگه داریم و ذهنمان را برای اطلاعات ضروری روزانه آزاد کنیم. خواب‌ها، اگرچه کوتاه‌مدت و شکننده‌اند، پنجره‌ای اسرارآمیز به دنیای درونی ما هستند که همیشه کمی از آن نامرئی می‌ماند.