آیا راست‌دست یا چپ‌دست بودن ژنتیکی است؟

اکثر مردم فکر می‌کنند چپ‌دستی کاملاً ژنتیکی است. اما جواب این است: نه کاملاً!

اگر هر دو والد چپ‌دست باشند، فقط حدود ۲۶٪ احتمال چپ‌دست شدن فرزند وجود دارد (اگر تصادفی بود باید نزدیک ۱۰۰٪ می‌شد). · دانشمندان ژن خاصی به نام LRRTM1 را شناسایی کرده‌اند که ممکن است در بروز چپ‌دستی نقش داشته باشد، اما این قطعی نیست. · نظریه‌ای جالب می‌گوید: هورمون‌های جنسی در رحم مادر (مخصوصاً تستوسترون بالا) ممکن است بر توسعه نیمکره راست مغز (که سمت چپ بدن را کنترل می‌کند) تأثیر بگذارد و احتمال چپ‌دستی را افزایش دهد.

بسیاری فکر می‌کنند همه چپ‌دست‌ها راست‌مغز (خلاق، هنرمند) و همه راست‌دست‌ها چپ‌مغز (منطقی، ریاضی‌دان) هستند. حقیقت شگفت‌انگیز: این یک ساده‌سازی اشتباه است. در حالی که در اکثر راست‌دست‌ها مرکز زبان در نیمکره چپ است، در چپ‌دست‌ها الگو بسیار متنوع‌تر است: حدود ۷۰٪ چپ‌دست‌ها همچنان مرکز زبان در نیمکره چپ دارند. حدود ۳۰٪ مرکز زبان در نیمکره راست یا هر دو نیمکره دارند. این تنوع عصبی ممکن است دلیل برخی توانایی‌های خاص در چپ‌دست‌ها باشد.

چرا با وجود تنها ۱۰٪ چپ‌دست در جمعیت، این صفت در طول تکامل حذف نشده؟ نظریه جالب "مبارزه‌جویان": در دنیای باستان (جنگ با شمشیر و مشت)، چپ‌دست‌ها به دلیل غیرمنتظره بودن حرکاتشان مزیت غافلگیری داشتند. این مزیت باعث شد چپ‌دستی در جمعیت باقی بماند آمار عجیب: در ورزش‌های تعاملی مثل بوکس، تنیس، بیسبال و fencing (شمشیربازی)، درصد چپ‌دست‌ها در سطح قهرمانی به طور قابل توجهی بالاتر از ۱۰٪ است!

بسیاری نمی‌دانند این افراد چپ‌دست بودند/هستند: رهبران: ناپلئون بناپارت، الکساندر بزرگ، مهاتما گاندی، باراک اوباما، بیل کلینتون. متفکران و دانشمندان: لئوناردو داوینچی، ماری کوری، نیوتن، آلبرت انیشتین. هنرمندان: میکل‌آنژ، پابلو پیکاسو، بتهوون، باخ، جیم‌هنری. اسطوره‌های معاصر: بیل گیتس، اپرا وینفری، لیدی گاگا.

برخی مطالعات قدیمی ادعا می‌کردند چپ‌دست‌ها عمر کوتاه‌تری دارند (به دلیل زندگی در دنیایی برای راست‌دست‌ها). این نظریه امروز رد شده است. خلاقیت و تفکر متفاوت: تحقیقات نشان داده چپ‌دست‌ها در حل مسئله و تفکر واگرا (مانند یافتن کاربردهای جدید برای یک شیء) بهتر عمل می‌کنند. احتمال بیشتر برخی اختلالات: چپ‌دست‌ها کمی بیشتر در معرض اختلالاتی مانند خوانش‌پریشی (دیسلکسیا) و اختلال نقص توجه و بیش‌فعالی (ADHD) هستند. دلیلش ممکن است همان سیم‌کشی متفاوت مغز باشد.

مصیبت‌های روزمره: از قیچی و میزهای نوشتاری دانشگاه گرفته تا بازکردن درب قوطی، کنسرو و استفاده از شیرآلات. · حقایق باورنکردنی: حتی در زبان‌های بسیاری، "راست" با مفاهیم مثبت (راستی، درستکاری، حق) و "چپ" با مفاهیم منفی (شوم، ناشیانه) همراه است. در زبان فارسی نیز "چپ‌کردن" به معنای اشتباه کردن است! · تاریخ سیاه: در گذشته، چپ‌دستی را اغلب "نقص" یا حتی "نشانه شیطان" می‌دانستند و کودکان را مجبور به راست‌دست شدن می‌کردند.